II SA/Gd 643/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2011r.na posiedzeniu niejawnym wniosku K. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 czerwca 2010r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji w sprawie nałożenia określonych obowiązków w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem postanawia: odmówić K. J. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskiem z dnia 29 marca 2011r. K. J. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazała, iż w lipcu 2006r. uległa wypadkowi w gospodarstwie rolnym, w wyniku którego utraciła całkowicie zdolność do pracy i uzyskała stałą rentę w wysokości 247,20 zł miesięcznie. Ze względu na sytuację materialną nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Utrzymuje się tylko z tej renty, nie posiada innych dochodów. Skarżąca wskazała, iż z nikim nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Posiada 4,3 ha ziemi oraz budynek gospodarczy w stanie surowym. Zamieszkuje w piwnicy tego budynku gospodarczego, gdyż środków na dokończenie budowy nie posiada. Rozpatrując przedmiotowy wniosek referendarz zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Złożony przez skarżącą wniosek jest kolejnym, drugim wnioskiem złożonym w sprawie. Należy jednak zauważyć, że w przypadku gdy strona składa kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, to nie jest w istocie wnioskiem nowym, ale wnioskiem złożonym w trybie art. 165 P.p.s.a., tj. zmierzającym do weryfikacji poprzedniego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy. Jak bowiem wynika z treści art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Na gruncie powyższego przepisu należy wskazać, że przewiduje on możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie w przypadku zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Jednakże bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może zmienić lub uchylić swego postanowienia, nawet gdyby doszedł do wniosku, że jego poprzednia ocena tych okoliczności była błędna (por. post. SN z dnia 10 listopada 1970 r., II CZ 139/70, OSPiKA 1971, z. 10, poz. 178). W przypadku wniosku o przyznanie prawa pomocy należy zauważyć, że po zakończonym postępowaniu z zakresu prawa pomocy, przyznanie prawa pomocy na podstawie ponownie złożonego wniosku będzie możliwe, jeżeli zmieniła się sytuacja majątkowa lub rodzinna strony i w nowym stanie faktycznym spełnione będą przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.). Należy pamiętać, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu art. 165 P.p.s.a. należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznanie prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r., II FZ 106/08, niepubl.). Przechodząc do ustalenia sytuacji materialnej skarżącej przytoczyc należy treść art. 255 P.p.s.a., który stanowi, iż jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 19 maja 2011 r. (doręczonym w dniu 23 maja 2011 r.) wnioskodawczyni zobowiązana została do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów i oświadczeń: wyciągu z posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków i lokat bankowych – w tym konta i lokat dewizowych – z ostatnich trzech miesięcy z uwzględnieniem aktualnego salda tychże rachunków, bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu, odpisu zeznania podatkowego złożonego przez skarżącą i jej męża za rok 2009 bądź oświadczenia o jego nieskładaniu, wskazania jakie źródła dochodu posiada mąż wnioskodawczyni i wskazania wysokości tych dochodów, zaświadczenia z urzędu gminy o powierzchni posiadanego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem jakiego rodzaju zabudowania posiada skarżąca; przedłożenia dokumentów obrazujących koszty utrzymania posiadanych nieruchomości oraz kserokopii nakazów płatniczych dotyczących posiadanych nieruchomości; oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącą i jej męża pojazdów mechanicznych (podania marki, roku produkcji, daty zakupu i aktualnej wartości). Skarżąca nadesłała własne oświadczenie o nieposiadaniu żadnych oszczędności, lokat bankowych oraz dewizowych. Wskazała, jej mąż nie jest w tej sprawie zainteresowany, sam utrzymuje się z renty i ma na wychowaniu niepełnoletnie dziecko. Dodatkowo podniosła, że z mężem posiada ustrój rozdzielności majątkowej i nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Konkludując referendarz uznaje, że skarżąca nie wykonała rzetelnie i kompleksowo wezwania referendarza sądowego. Całkowicie pominęła sytuację majątkową swego męża twierdząc, iż nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego oraz z uwagi na panujący ustrój rozdzielności majątkowej. Tym samym wnioskodawczyni sama uniemożliwiła dokonanie oceny swojej sytuacji majątkowej, uchylając się od przedłożenia wymaganych dokumentów, co skutkowało niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Wskazać należy, iż sytuacja majątkowa skarżącej pozostaje niejasna także z innych względów. Otóż skarżąca, utrzymując, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie wskazała żadnych źródeł swojego utrzymania poza uzyskiwaniem renty w kwocie 254 zł miesięcznie. Co więcej, w złożonym wniosku wprost podała, że nie osiąga innych dochodów, nie posiada oszczędności, a mimo to utrzymuje się sama. Z jakich środków więc skarżąca finansuje zakup żywności, z czego opłaca rachunki za media (sam rachunek za energię elektryczną za miesiące lipiec i sierpień wyniósł 194 zł) i choćby zakup środków czystości, skoro nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, nie otrzymuje pomocy od rodziny i męża wyjaśnione nie zostało. W swoim wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni pominęła istotną dla oceny jej sytuacji finansowej okoliczność pozostawania w związku małżeńskim. Wyjaśnić należy, że okoliczność istniejącego w małżeństwie skarżącej ustroju rozdzielności majątkowej nie zwalnia jej z obowiązku przedstawienia sytuacji majątkowej współmałżonka i pozostaje bez wpływu na dokonaną ocenę jej możliwości finansowych. O przyznaniu prawa pomocy nie decyduje bowiem tylko własny stan majątkowy skarżącej z pominięciem majątku współmałżonka. Wbrew temu co twierdzi skarżąca małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005 r. nr 1 poz. 8). W konsekwencji dla dokonania prawidłowej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawczyni niezbędne są informacje dotyczące stanu majątkowego jej małżonka, których wnioskodawczyni nie przedstawiła. W związku z powyższym uznano, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, gdyż nie wyjaśniła istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych, czym uniemożliwiła dokonanie pełnej ich oceny. Porównanie powyżej opisanej sytuacji skarżącej i okoliczności sprawy do stanu ustalonego w postanowieniu z dnia 22 października 2010r. prowadzi do wniosku, że nie pojawiły się żadne nowe okoliczności, które mogłyby skutkować zmianą rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Z tych wszystkich względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.