II SA/Gd 688/15
WyrokWSA w Gdańsku2016-04-19
Skład orzekający: Wanda Antończyk, Jolanta Górska, Janina Guść
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakładająca obowiązek likwidacji urządzenia wodnego (progu piętrzącego i zbiornika retencyjnego) może zostać wydana na podstawie art. 64a ust. 5 Prawa wodnego, jeśli urządzenia te zostały uznane za legalnie istniejące?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja nakładająca obowiązek likwidacji urządzenia wodnego na podstawie art. 64a ust. 5 Prawa wodnego może być wydana jedynie w sytuacji, gdy urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia i nie zostało zalegalizowane. W niniejszej sprawie, zarówno próg piętrzący, jak i powstały w wyniku jego działania zbiornik wodny, zostały uznane za legalnie istniejące na podstawie wcześniejszych orzeczeń i przepisów, w tym art. 252 ustawy wodnej z 1922 r. W związku z tym, brak było podstaw do wydania decyzji nakazującej ich likwidację.Stan faktyczny
Skarżący wniósł o likwidację urządzeń wodnych (progu piętrzącego i zbiornika retencyjnego), twierdząc, że zostały wykonane bez wymaganych pozwoleń i dokumentacji, stanowią zagrożenie oraz naruszają jego prawo własności. Organy administracji kolejno utrzymywały w mocy decyzje o pozostawieniu progu, uznając go za legalny i niezbędny, a także wskazując na jego dobre stan techniczny i znaczenie dla obszaru Natura 2000. Po uchyleniu przez WSA wcześniejszych decyzji, organy ponownie rozpatrzyły sprawę, ostatecznie odmawiając nakazania likwidacji urządzeń, uznając je za legalne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Janina Guść Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2016 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 24 września 2015 r., nr [...] w przedmiocie likwidacji urządzenia wodnego oddala skargę.
UZASADENIENIE
Pismem z dnia 7 września 2011r. Z. M. wniósł do Starosty o usunięcie, na podstawie art. 135 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469, ze zm.) – dalej w skrócie jako "p.w." lub "ustawa – Prawo wodne", urządzeń wodnych (piętrzących ) i innych obiektów, które były użytkowane na podstawie decyzji Starosty z dnia 1 czerwca 2001r. o pozwoleniu wodnoprawnym na piętrzenie i pobór wody z nieistniejącej rzeki G. w miejscowości B. dla potrzeb małej Elektrowni Wodnej. Wskazano, że rzeka nie istniała w 2001r., gdyż w dacie wydania decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym została wymieniona pod poz. 26 w załączniku nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 stycznia 2002r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz. U. z 2003r. nr 16, poz. 149) oraz że próg wodny "położony jest od rzeki G. 1 km".
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że minął termin, na który zostało wydane pozwolenie na piętrzenie wód (mimo zapisu z rozprawy administracyjnej z dnia 20 lipca 2001r. o braku piętrzenia) rzeki G. (km 0+798) dla celów energetycznych do rzędnej NPP (MPP) = 152,15m npm. Wnioskodawca podniósł, że istniejąca budowla piętrząca (próg wodny) nie ma pozwolenia na budowę, wyliczeń wytrzymałościowych, decyzji o dopuszczeniu do eksploatacji i dokumentacji powykonawczej. W konsekwencji budowla ma nieokreślony stan techniczny, zagraża mieniu oraz zdrowiu i życiu ludzi i zwierząt, a w przypadku przerwania wałów ochronnych lub jej zawalenia grozi katastrofą ekologiczną. Wskazał również, że zbiornik retencyjny powstały w wyniku spiętrzenia wody powstały bez ww. dokumentów zagraża mieniu oraz zdrowiu i życiu ludzi - spiętrzenie wody nastąpiło na powierzchni 70.000mkw i na wysokość 3m bez jakichkolwiek ekspertyz i badań. Nadto zbiornik retencyjny został utworzony na działce nr [...], będącej własnością skarżącego oraz częściowo na działkach nr [...] i [...], zalanej wskutek ww. decyzji, co narusza chronione konstytucją prawo własności. Skarżący podniósł, że ziemia pod wodą, tj. działka nr [...], określana jako zbiornik retencyjny należy do skarżącego, gdyż jest to woda stojąca, a więc należąca do skarżącego. Podnosił, że nic nie przemawia za potrzebą istnienia powyższych urządzeń wodnych, są one zbędne i szkodzą mieniu skarżącego, który wniósł o doprowadzenie do stanu wynikającego z zapisu w protokole rozprawy wodnoprawnej z dnia 20 lipca 2001r., tj. " brak piętrzenia".
Starosta, po wszczęciu w dniu 20 września 2011r. postępowania w sprawie likwidacji urządzenia wodnego - progu na rzece G. w km 0+798 w miejscowości B., decyzją z dnia 21 października 2011r. orzekł o pozostawieniu progu, wskazując w podstawie prawnej decyzji przepisy art. 9 ust. 2 pkt 2 oraz art. 122 ust. 1 pkt 1 p.w.
Organ I instancji stwierdził, że próg na rzece G. istniał przed rokiem 2001r., tj. przed udzieleniem pozwolenia wodnoprawnego z dnia 6 sierpnia 2001r. i jest on niezbędny dla kształtowania zasobów wodnych i ochrony obszaru Natura. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego dotyczącego likwidacji zbiornika retencyjnego, opisanego przez skarżącego organ wskazał, że działka nr [...] obręb B., według ewidencji gruntów, stanowi wodę stojącą i jest własnością skarżącego. Natomiast do odpowiedzialności za straty wynikające z korzystania ze środowiska w ramach udzielonego pozwolenia wodnoprawnego, czyli zalewania gruntów zastosowanie mają przepisy art. 322 i art. 325 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008r., nr 25, poz. 150 ze zm.) - do odpowiedzialności za szkody spowodowane oddziaływaniem na środowisko stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego. Jednocześnie organ wskazał, że zgodnie z obowiązującą ustawą - Prawo wodne śródlądowe wody powierzchniowe płynące stanowią własność Skarbu Państwa, do podmiotów określonych w tej ustawie należy gospodarowanie tymi wodami. Do działki nr [...] obręb B. (tzw. staw młyński) dochodzą działki nr [...] i [...], które zgodnie z ewidencją Starostwa stanowią rzekę G. Zgodnie z obowiązującymi przepisami działka nr [...] powinna stanowić wodę płynącą. W takiej sytuacji Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Terenowy Oddział, w imieniu Marszałka Województwa, wystąpił do Starosty o przejście gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi płynącymi do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, po rozpatrzeniu odwołania Z. M., decyzją z 13 grudnia 2011r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty.
Dyrektor po przytoczeniu zarzutów skarżącego wskazał, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu na poparcie zarzutu, że próg wodny czy też zbiornik retencyjny są zagrożeniem mienia, zdrowia i życia ludzi. Kierownik Terenowego Oddziału Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych pismem z dnia 5 października 2011r. złożył oświadczenie dotyczące dobrego stanu technicznego progu wodnego na rzece G. oraz w kwestii przyczyn przemawiających za pozostawieniem tego progu, tj. m.in. dużej różnicy pomiędzy poziomami rzeki G. przed progiem wodnym oraz poniżej progu wynoszącej 2,46m. Wskazano, że likwidacja progu wodnego mogłaby spowodować znaczną zmianę stosunków wodnych, które kształtowały się w przeciągu kilkudziesięciu lat, w czasie istnienia progu. Organ II instancji podkreślił, że organ wystawiający ww. oświadczenie, jako organ działający w imieniu i na rzecz Marszałka Województwa w zakresie zarządzania w/w urządzeniem wodnym, jest organem mogącym poświadczyć stan faktyczny dotyczący mienia, którym zarządza.
Organ II instancji wskazał również, że Starosta prawidłowo ustalił, iż rzeka G. znajduje się w sieci obszarów chronionych Natura 2000 "[...]" [...], a jej odcinek za spornym progiem wodnym do rzeki P. został zaliczony do będącego pod ochroną siedliska przyrodniczego o kodzie [...] - nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników, będącego pod ochroną obszarów Natura 2000. Likwidacja progu na rzece G. mogłaby stanowić zagrożenie dla podlegającego ochronie prawnej siedliska.
Z kolei sprawa stanu faktyczno-prawnego dotyczącego gruntu pokrytego wodą, stanowiącego działkę nr [...] będącą własnością skarżącego, tj. czy jest to grunt pokryty wodą płynącą, czy wodą stojącą powinna – zdaniem organu II instancji - zostać uregulowana w odrębnym postępowaniu.
Z. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję zarzucając, że sprawa nie została rozpatrzona w całości. W jego ocenie przy braku jakiejkolwiek dokumentacji próg jest nielegalną samowolą budowlaną. Skarżący podniósł, że działanie Starosty powoduje, że zalewany zostaje jak największy obszar nieruchomości, a pod pozorem wytyczenia wąskiego koryta rzeki dąży się do zabrania ponad 6ha nieruchomości i następnie ich odsprzedania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 109/12, uchylił ww. decyzje organów obu instancji uznając, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania.
Sąd zważył, że stosownie do treści art. 61 § 1 k.p.a. zasadniczym obowiązkiem organu administracji jest właściwe, precyzyjne ustalenie treści wniosku (podania) strony zwracającej się do niego o wydanie decyzji. Sąd wskazał, że skarżący w swoim wniosku powołał się na przepis art. 135 pkt 1 p.w., który stanowi, że pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli upłynął okres, na który było wydane. Żądanie wnioskodawcy zostało zakwalifikowane jako wniosek o likwidację urządzenia wodnego, a postępowanie zostało wszczęte jako postępowanie w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego w sprawie likwidacji urządzenia wodnego - progu na rzece G. w miejscowości B. W konsekwencji podstawę prawną wydanej decyzji stanowiły, przepisy art. 9 ust. 2 pkt 2 i art. 122 ust. 1 pkt 3 p.w. Tak ustalony przedmiot postępowania nie został zakwestionowany przez organ II instancji.
W ocenie Sądu w świetle przepisów art. 9 ust. 1 pkt 19, art. 9 ust. 2 pkt 2 oraz art. 122 ust. 1 pkt 3 p.w. na inwestorze spoczywa wymagany przepisami ustawy obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na rozbiórkę urządzenia wodnego, w rozpatrywanej sprawie progu piętrzącego. Warunkiem uzyskania takiego pozwolenia wodnoprawnego jest złożenie wniosku, przy czym przepisy art. 131 i art. 132 p.w. określają niezbędne elementy wniosku oraz operatu wodnoprawnego.
Sąd przytaczając nadto treść art. 125 i art. 126 p.w. stwierdził, że skoro organy uznały, że przedmiot postępowania stanowi wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na likwidację urządzenia wodnego to zobowiązane były przeprowadzić postępowanie stosownie do regulacji zawartych w art. 131 i art. 132 p.w. Natomiast podstawy prawne odmowy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego określa art. 126 p.w. W rozpoznawanej sprawie organ nie przeprowadził żadnego postępowania w sprawie, którą wszczął na wniosek skarżącego. Skarżący nie został wezwany do uzupełnienia wniosku o dokumenty niezbędne do jego rozpoznania. Podstawy nieuwzględnienia wniosku, zawarte w uzasadnieniu decyzji, nie zostały w żaden sposób wykazane, co jednakże nie ma żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż dla wydania decyzji odmawiającej udzielenia pozwolenia wodnoprawnego niezbędnym jest przeprowadzenie postępowania w zgodzie z przepisami ustawy. Dopiero złożenie dokumentacji wymaganej przy ubieganiu się o pozwolenie wodnoprawne, w tym operatu, umożliwiłoby dokonanie oceny z art. 126 p.w.
W ocenie Sądu obowiązkiem organu było właściwe i precyzyjne ustalenie treści wniosku, w szczególności z uwagi na podniesione w nim zarzuty, w których skarżący z jednej strony podnosił, że na wykonanie urządzenia nie zostało wydane pozwolenie na budowę, a nadto podnosił, że brak jest jakichkolwiek dokumentów określających jego stan i dopuszczających urządzenie do użytkowania. Według skarżącego stan obiektu jest zły pod względem technicznym. W związku ze stanowiskiem skarżącego w razie wątpliwości obowiązkiem organu – w ocenie Sądu - było zwrócenie się do strony o jego sprecyzowanie.
Sąd dodał, że w świetle art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane oraz art. 62 p.w., w odniesieniu do budownictwa wodnego stosuje się przepisy ustawy Prawo budowlane, natomiast w kwestiach regulowanych przepisami ustawy - Prawo wodne, mają zastosowanie przepisy tej ustawy. W ocenie Sądu przedmiotowy próg piętrzący stanowi urządzenie wodne w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 19 p.w., a jednocześnie jest obiektem budowlanym (budowlą), do której mają także zastosowanie przepisy ustawy - Prawo budowlane. Uznanie urządzenia wodnego w świetle Prawa wodnego, nie stoi na przeszkodzie w uznaniu tego samego urządzenia za budowlę w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. Jak stwierdził Sąd treść wniosku skarżącego wskazuje, że skarżący domagał się likwidacji urządzenia, a jego zarzuty w żaden sposób nie zostały przez organ rozpatrzone zgodnie z zasadami postępowania dowodowego. Sąd zaznaczył nadto, że kwestia rozbiórki i możliwości legalizacji wykonanego już urządzenia wodnego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego uregulowana została w art. 64a p.w. oraz w przepisach ustawy - Prawo budowlane w części dotyczącej złego stanu technicznego budowli stwarzającego zagrożenie dla mienia. Odmienne podstawy materialnoprawne rozstrzygnięć spraw administracyjnych powodują, że przedmiotowe kwestie rozstrzygane są w ramach odrębnych postępowań administracyjnych (są to odrębne sprawy administracyjne).
Zdaniem Sądu, z powyższych przyczyn, kluczowym jest ustalenie treści żądania wnioskodawcy - czy domagał się wydania pozwolenia wodnoprawnego na rozbiórkę, czy na jego legalizację, czy też domaga się wszczęcia postępowania przez organy nadzoru budowlanego. Kwestia ta jest kluczowa dla prawidłowego rozstrzygnięcia, gdyż zakreśla granice postępowania administracyjnego, które ze względu na odmienny cel i charakter instytucji wymagają odmiennych ustaleń organów. Brak precyzyjnego ustalenia przedmiotu postępowania administracyjnego uniemożliwia wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie.
W toku ponownego rozpatrzenia sprawy Starosta zwrócił się pismem z dnia 15 kwietnia 2013r. do Z. M. o doprecyzowanie wniosku poprzez wskazanie, czy wnosi o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na likwidację progu, zbiornika retencyjnego, czy o cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód rzeki G. dla potrzeb MEW w B.
W piśmie z dnia 24 maja 2013r. Z. M. wskazał, że podtrzymuje swój wniosek o likwidację urządzeń wodnych: 1. urządzeń piętrzących (progu wodnego), 2. zbiornika retencyjnego na działce nr [...], zlokalizowanych w miejscowości B. Oświadczył, że nie występował z wnioskiem o legalizację urządzenia wodnego oraz nie uzyskał decyzji o jego legalizacji, a także że nie będzie przedkładał żadnych dokumentów wymaganych do jego legalizacji. Wskazał, że zgodnie z art. 64a ust. 5 p.w. żąda wydania decyzji nakładającej obowiązek likwidacji tych urządzeń.
Pismem z dnia 18 października 2013r. Starosta zwrócił się do wnioskodawcy o sprecyzowanie wniosku z dnia 24 maja 2013 r. poprzez wskazanie, czy wnosi o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na likwidację progu na rzece i zbiornika retencyjnego, czy tylko o likwidację zbiornika retencyjnego w B., czy o wydanie decyzji zgodnie z art. 64a ust. 5 p.w. Wnioskodawca nie ustosunkował się do ww. wezwania.
Decyzją z dnia 17 czerwca 2015r., nr [...], wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. a i b oraz art. 64a ust. 5 p.w., Starosta odmówił wydania decyzji o obowiązku likwidacji urządzenia wodnego znajdującego się na działce nr [...] wraz z progiem piętrzącym zlokalizowanym w km 0+798 rzeki G.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że właścicielem progu wodnego piętrzącego na rzece G. (działka nr [...] obręb B.) jest Skarb Państwa. Marszałek Województwa nie występował o jego likwidację. Zgodnie ze stanowiskiem Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa, z uwagi na różnicę rzędnych dna rzeki G. przed progiem i poniżej progu, nie ma możliwości jego likwidacji, albowiem może ona spowodować zalanie przyległych gruntów. Ponadto właściciel utrzymuje próg w dobrym stanie technicznym, o czym świadczą coroczne przeglądy techniczne.
W ocenie organu pierwszej instancji fakt utrzymania progu w dobrym stanie technicznym potwierdza również postępowanie prowadzone przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie legalności budowy progu wodnego, zakończone decyzją z dnia 22 grudnia 2014 r. o odmowie wydania decyzji z nakazem rozbiórki progu wodnego. W decyzji tej Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że żądanie rozebrania przedmiotowego progu wodnego nie ma umocowania w obowiązujących przepisach ustawy - Prawo budowlane, ponieważ obiekt ten został zalegalizowany na podstawie przepisów art. 252 ustawy wodnej z dnia 19 września 1922 r. (Dz. U. z 1928 r., nr 62, poz. 574 ze zm.).
Zdaniem organu pierwszej instancji zbiornik wodny znajdujący się na działce nr [...], obręb B., stanowi sztuczny zbiornik wodny, o jakim mowa w art. 9 ust. 1 pkt 4c lit. b p.w. Obszar zalewowy powstały w wyniku piętrzenia wód rzeki G., znajdujący się obecnie na ww. działce, nie powstał w wyniku decyzji Starosty z dnia 6 sierpnia 2001r. pozwalającej na piętrzenie i pobór wód rzeki G., a istniał dużo wcześniej.
W ocenie organu pierwszej instancji za pozostawieniem progu piętrzącego wraz ze zbiornikiem wodnym jest fakt, że oba te urządzenia znajdują się w obszarze Natura 2000 "[...]" PLH [...]. W Standardowym Formularzu Danych dla ww. obszaru, spowodowanie przez człowieka zmiany stosunków wodnych określono jako zagrożenie o poziomie średnim, zaś modyfikowanie funkcjonowania wód jako zagrożenie o poziomie wysokim. Z uwagi na art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015r., poz. 1651 ze zm.) wskazane jest zachowanie przedmiotowego urządzenia wodnego w celu ochrony siedliska.
Organ wyjaśnił, że na załączonych do akt sprawy zarysach katastralnych nr 74 i 70 z 1905r. oraz na zarysie katastralnym nr 46 z tego samego roku widnieje cały zbiornik (parcela nr [...]), część rzeki G. wraz z jej dopływem do zbiornika na wysokości parceli nr [...] oraz odpływ ze zbiornika na wysokości parceli nr [...] i [...]. Na zarysie katastralnym nr 46 widnieje również budynek na parceli nr [...], gdzie obecnie znajduje się Mała Elektrownia Wodna (obecnie nr [...]). Organ wyjaśnił, że do akt nie włączono zarysów katastralnych nr 40 i 67 z 1900r., gdyż nie przedstawiają one przebiegu granic rzeki ani zbiornika, a jedynie są wrysowane symbolicznie, zaś pomiary dokonane na tych zarysach odnoszą się do działek sąsiadujących z nimi. Z kolei operat pomiarowy znak [..], operat pomiarowy nr [..] oraz operat technicznych nr [...] dotyczyły prac geodezyjnych, dlatego nie włączono ich do akt sprawy.
Organ stwierdził także, że prace prowadzone w związku z budową kanalizacji sanitarnej w obrębie działek nr [...] i [...] nie mogły mieć wpływu na stan techniczny zarówno progu, jak i zbiornika.
Starosta, wskazując na treść art. 64a ust. 5 p.w., stwierdził, że orzeczeniem Starosty Powiatowego z dnia 12 stycznia 1938r. zostały uznane prawa do piętrzenia wód rzeki G. i udzielono pozwolenia na piętrzenie, a tym samym zalegalizowano urządzenia wodne do wykonywania tego uprawnienia, gdyż ustawa uznawała, że pozwolenie na szczególne korzystanie z wód było jednocześnie pozwoleniem na wykonanie tych urządzeń. W związku z tym nie mają tu zastosowania przepisy art. 64a p.w., gdyż urządzenie wodne do piętrzenia wody na rzec G. jest wybudowane legalnie, jak również nie stanowi zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi, tym samym nie ma podstaw do wydania decyzji o obowiązku jego likwidacji.
W odwołaniu od powyższej decyzji Z. M. zarzucił jej:
- naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. a i b p.w. poprzez błędne określenie przedmiotu postępowania,
- naruszenie art. 64a ust. 5 p.w. poprzez odmowę likwidacji urządzeń wodnych: progu wodnego, który został zalegalizowany, ale pozwolenie wygasło w 1978r., a później nie było już ani przedłużane ani legalizowane oraz sztucznego zbiornika wodnego – zbiornika retencyjnego, który nigdy nie został zalegalizowany,
- naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niezebraniu całego materiału dowodowego oraz swobodnej selekcji już zebranego, z którym jako strona nie mógł się zapoznać,
- nierozpatrzenie jego wniosków o: zaprzestanie szkodzenia jego mieniu poprzez niszczenie działki nr [...], zaprzestanie bezumownego korzystania z tej działki oraz wypłacenie odszkodowania z tego tytułu.
Ponadto skarżący wniósł o uzupełnienie dokumentacji o decyzję Starosty z dnia 6 sierpnia 2001r. oraz o kompletny operat geodezyjno-kartograficzny nr [...].
W uzasadnieniu odwołania skarżący podkreślił, że zgodnie z ustawą – Prawo wodne budowla piętrząca oraz sztuczny zbiornik wodny to dwa oddzielne urządzenia wodne. Zdaniem skarżącego organ pierwszej instancji błędnie określił przedmiot postępowania w sentencji decyzji, zaś prawidłowo rozpatrywał zagadnienie likwidacji każdego urządzenia wodnego oddzielnie w uzasadnieniu decyzji. Fakt ten przesądza o bezprzedmiotowości zaskarżonej decyzji.
Skarżący wskazał, że organ posługuje się materiałami, którym nadał rangę dokumentów, pomimo faktu, że nie zostały ani podpisane, ani uwierzytelnione.
Skarżący stwierdził nadto, że pozwolenie wodnoprawne wydane w 1938r. zostało wydane na 40 lat, czyli wygasło w 1978r., a po jego wygaśnięciu urządzenia wodne, które służyły do jego realizacji winny zostać usunięte, gdyż stały się nielegalne. Po wygaśnięciu ww. pozwolenia wodnoprawnego oraz likwidacji Młyna Wodnego skończyła się ciągłość prawna uprawnień wodnych. W 2001r. wydano pozwolenie wodnoprawne na nowy zakład – Małą Elektrownię Wodną, która nie przejmowała uprawnień po Młynie Wodnym. Mała Elektrownia Wodna zalewała tereny będące własnością skarżącego. Zdaniem skarżącego zbiornik wodny na działce nr [...] istnieje bez stosownych pozwoleń, dokumentacji, czyli jest nielegalny oraz o nieokreślonym stanie technicznym, więc zagraża mieniu oraz zdrowiu i życiu ludzi i zwierząt. Marszałek Województwa nie występował o legalizację progu wodnego, a więc jest on nielegalny i zgodnie z art. 64a ust. 5 p.w. powinien być zlikwidowany. Również likwidacji, jako nielegalny, podlega zbiornik wodny na działce nr [...], czego skarżący wprost żąda.
W ocenie skarżącego stanowisko Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa o braku możliwości likwidacji progu jest nieuzasadnione i nie zostało poparte żadnymi merytorycznymi argumentami i opiniami biegłych.
Decyzją z dnia 24 września 2015 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu ww. decyzji organ odwoławczy wskazał, że postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2015 r. nie uwzględnił żądania skarżącego o przeprowadzenie dowodu ze wskazanych przez skarżącego dokumentów. Organ wyjaśnił że skarżący w swoich wnioskach podważa stan faktyczny, tj. że w miejscu umiejscowienia progu wodnego i powstałego w wyniku piętrzenia wód zbiornika wodnego, znajduje się rzeka G. W ocenie organu fakt, że jest to rzeka G., a nie rów, jest niepodważalny w świetle obowiązujących przepisów oraz zebranych dokumentów. Brak jest podstaw do jego podważenia, zatem organ nie znalazł podstaw do przeprowadzenia dowodu ze wskazanych przez skarżącego dokumentów na okoliczność, czy rzeka G. w rzeczywistości jest rowem, czy rzeką.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że skoro skarżący nie wnioskował ani o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, ani o legalizację urządzeń wodnych, a tylko zgłaszał konieczność ich usunięcia zgodnie z art. 64a ust. 5 p.w., w przedmiotowym postępowaniu istotną kwestią do wyjaśnienia była legalność progu wodnego na rzece G. i powstałego w wyniku piętrzenia zbiornika wodnego na działce nr [...] w miejscowości B.
Organ odwoławczy powołał się na dwie decyzje Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydane w dniu 22 grudnia 2014 r., w których odpowiednio organ ten umorzył postępowanie w sprawie legalności budowy stawu młyńskiego ze względu na jego bezprzedmiotowość oraz odmówił wydania decyzji nakazującej rozbiórkę progu wodnego.
Ponadto organ wyjaśnił, że z dokumentacji przedłożonej przez Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa wynika, że stan techniczny progu wodnego na rzece G. nie budzi zastrzeżeń i pozwala na jego dalsze użytkowanie. Kwestia nielegalnie wykonanych innych urządzeń wodnych zlokalizowanych w okolicach progu wodnego i zbiornika nie jest przedmiotem tego postępowania i powinna zostać rozpatrzona w odrębnym postępowaniu. W związku z tym brak podstaw do uzupełnienia materiału dowodowego o wskazane przez W. S. dokumenty na okoliczność wpływu wykonanych wykopów w koronie progu wodnego i wału zbiornika na stan techniczny tych urządzeń.
Zdaniem organu odwoławczego zarówno próg wodny na rzece G. jak i zbiornik wodny powstały w wyniku piętrzenia wód tej rzeki, tworzący wraz z progiem całość techniczno-użytkową są urządzeniami legalnymi. Marszałek Województwa nie chce zlikwidować tego urządzenia i widzi ku temu przeciwwskazania natury ekonomicznej i środowiskowej. Budowla ta jest w dobrym stanie technicznym, zaś na obszarze, na którym zlokalizowane są próg wodny wraz ze zbiornikiem wodnym, ustanowiona została forma ochrony przyrody Natura 2000 "[...]". Dla wskazanego obszaru, w miejscu, gdzie siedlisko jest dobrze zachowane, jako zagrożenie i presje wskazano spowodowanie przez człowieka zmiany stosunków wodnych oraz modyfikowanie funkcjonowania wód.
W ocenie organu odwoławczego orzeczenie Starosty z dnia 12 stycznia 1938 r. w sprawie zapisu uprawnień do księgi wodnej i udzielenia pozwolenia na piętrzenie w celu nawadniania łąk świadczy o legalizacji urządzeń służących do piętrzenia wód rzek G., a tym samym zbiornika wodnego, który powstał w wyniku piętrzenia. Obecnie występujące piętrzenie wód rzeki G. jest niejako kontynuacją pierwotnego piętrzenia. Na skutek wygaśnięcia ww. pozwolenia wodnoprawnego urządzenia wodne, które na podstawie tego pozwolenia były użytkowane nie stały się od momentu wygaśnięcia urządzeniami nielegalnymi, które powinny zostać zlikwidowane. W decyzji z dnia 18 sierpnia 2011r. Starosta stwierdził wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego z dnia 6 sierpnia 2001r. na pobór wód z rzeki G. oraz na piętrzenie wód tej rzeki dla potrzeb MEW, ze względu na upływ czasu, na który zostało wydane i jednocześnie orzekł o konieczności pozostawienia urządzenia wodnego – progu wodnego na rzece G. Wygaszenie pozwolenia wodnoprawnego nie powoduje, że urządzenie wodne służące do realizacji uprawnień wynikających z tego pozwolenia, przestaje być legalne. Zbiornik wodny jako konsekwencja piętrzenia wód za pomocą progu wodnego jest również elementem legalnym, bowiem wraz z progiem wodnym tworzy całość techniczno-użytkową i istniał od początku istnienia urządzenia do piętrzenia wód i od momentu piętrzenia tych wód. Urządzeniem wodnym traktowanym jako obiekt budowlany jest nie tylko sama budowla piętrząca tworząca zbiornik, czy też stopień na wodzie płynącej, ale budowla piętrząca (obwałowanie) łącznie z czaszą zbiornika, stopnia czy polderu przeciwpowodziowego. Zbiornik sięga aż do końca cofki powstałej w wyniku piętrzenia. W związku z tym zbiornik powstały na działce nr [...] jest elementem związanym z piętrzeniem za pomocą progu wodnego na rzece G. (działka nr [...]) i jest również legalny. W związku z tym nie można wydać decyzji w trybie art. 64a ust. 5 p.w., bowiem zarówno próg wodny jak i zbiornik powstały w piętrzenia wód rzeki G. na działce nr [...], są legalne (na podstawie przepisów ustawy wodnej z dnia 19 wraz 1922r.).
Organ odwoławczy dodał, że skarżący nie posiada legitymacji do żądania na podstawie art. 64a ust. 5 p.w. nałożenia na inny podmiot obowiązku likwidacji progu wodnego na rzece G., ani zbiornika wodnego utworzonego w wyniku piętrzenia wód tej rzeki. Nie ma podstaw do podważenia stwierdzonego faktu, że rzeka G. jest śródlądową wodą płynącą. Skarżący jest właścicielem m.in. działki nr [...], na której częściowo jest usytuowany zbiornik wodny będący konsekwencją piętrzenia za pomocą progu wodnego na działce nr [...]. Skarżący nie jest ani właścicielem progu wodnego ani zbiornika wodnego, jest jedynie właścicielem gruntów, które zajęła woda płynąca, tj. rzeka G. w wyniku piętrzenia, po wystąpieniu rzeki z koryta.
Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, z orzeczenia organu pierwszej instancji wynika, że odmawia się nałożenia obowiązku likwidacji zbiornika wodnego oraz progu wodnego.
W skardze na powyższą decyzję Z. M. podniósł zarzuty analogiczne z zarzutami zawartymi w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Przytoczył w uzasadnieniu skargi argumentację również zbieżną z uzasadnieniem zawartym w ww. odwołaniu, wyjaśniając ponadto, że jest właścicielem zbiornika wodnego na działce nr [...] oraz że rzeka G. nie istnieje.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu, podtrzymując zarzuty skargi, wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej. Oświadczył, że to skarżący jest właścicielem progu wodnego, a dowodu z księgi wieczystej nie przeprowadzono. Organ nie przeprowadził nadto dowodu na podstawie art. 65 ust. 1 p.w. w zakresie dotyczącym negatywnego wpływu urządzenia. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że organ drugiej instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż skarżący nie ma legitymacji, a mimo to organ nie umorzył postępowania i nie wiadomo, na jakiej podstawie ustalił, że skarżący nie jest stroną postępowania.
Skarżący oświadczył natomiast, że jest właścicielem działek nr [...] i [...].
Uczestnik postępowania W. S., popierając skargę, wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji.
Pełnomocnik uczestnika postępowania D. G. wniósł o oddalenie skargi, oświadczając, że urządzenia wodne są legalne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę administracji pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Dla prawidłowego rozpoznania niniejszej sprawy istotne znaczenie ma także treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ilekroć zatem dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu wydanym poprzednio w tej sprawie, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży na organie i na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. II FSK 1276/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze należy zauważyć, że w niniejszej sprawie wydany został prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2012r., sygn. akt II SA/Gd 109/12.
W wyroku tym Sąd stwierdził, że przedmiotowy próg piętrzący stanowi urządzenie wodne w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 19 p.w. Próg ten jest jednocześnie obiektem budowlanym (budowlą) do której mają także zastosowanie przepisy Prawa budowlanego. Uznanie urządzenia wodnego w świetle Prawa wodnego, nie stoi na przeszkodzie uznania tego samego urządzenia za budowlę w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. W ocenie Sądu treść wniosku wskazuje, że skarżący domagał się likwidacji urządzenia. Zdaniem Sądu kluczową dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy jest kwestia ustalenia treści żądania wnioskodawcy, tj. czy domagał się wydania pozwolenia wodnoprawnego na rozbiórkę, czy na jego legalizację, czy też domaga się wszczęcia postępowania przez organy nadzoru budowlanego. Kwestia ta zakreśla bowiem granice postępowania administracyjnego, które ze względu na odmienny cel i charakter instytucji wymagają odmiennych ustaleń organów.
Kierując się zawartą w ww. wyroku oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, Starosta zwrócił się do skarżącego o sprecyzowanie żądania. W odpowiedzi skarżący – pismem z dnia 24 maja 2013r. - wyjaśnił, że domaga się usunięcia urządzeń wodnych tj. urządzeń piętrzących (progu wodnego) i zbiornika retencyjnego na działce nr [...], zlokalizowanych w miejscowości B., gmina L., przy czym jako podstawę swego żądania podał przepis art. 64a ust. 5 p.w. W konsekwencji w oparciu o ten przepis organy były obowiązane rozpatrzyć sprawę.
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do wydania decyzji na podstawie ww. art. 64a ust. 5 p.w. nakazującej właścicielowi progu piętrzącego w km 0+798 rzeki G. oraz zbiornika wodnego na działce nr [...] obowiązek likwidacji tychże urządzeń wodnych.
Zgodnie z art. 64a ust. 1 p.w. jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza dokumenty wskazane w art. 131 ust. 2 (ust. 1). W przepisie tym uregulowano zatem postępowanie wszczynane na wniosek właściciela samowolnie wykonanego urządzenia wodnego zmierzające do legalizacji tego urządzenia. Z kolei w art. 64a ust. 5 p.w. określono, że jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku. W przepisie tym mowa zatem o postępowaniu wszczynanym z urzędu w sytuacji, kiedy właściciel urządzenia nie złoży wniosku o legalizację lub nie uzyska decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, zmierzające do wydania decyzji o likwidacji tego urządzenia. Konstrukcja omawianego przepisu wskazuje, że właściwy organ w każdym czasie przed złożeniem przez właściciela wniosku o legalizację, może wszcząć i skutecznie prowadzić postępowanie w stosunku do właściciela samowolnie zrealizowanego urządzenia wodnego. Jedyną przeszkodą w prowadzeniu takiego postępowania byłoby toczące się i nie zakończone postępowanie z wniosku właściciela o legalizację urządzenia wodnego. W sytuacji, gdyby takie postępowanie się toczyło, wówczas organ nie mógłby do czasu jego zakończenia, wszcząć postępowania w przedmiocie likwidacji urządzenia.
W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zachodziła, właściciel urządzeń wodnych nie domagał się bowiem legalizacji urządzeń wodnych. Postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonych decyzji należy traktować jako postępowanie wszczęte z urzędu, a jedynie pozostające w związku z wnioskiem skarżącego w przedmiocie wydania decyzji nakazującej likwidację opisanych wyżej urządzeń wodnych. Z tych względów należy podkreślić, że dla prowadzenia postępowania w oparciu o art. 64a ust. 5 p.w. nie ma znaczenia kwestia tytułu prawnego do nieruchomości, na której urządzenie wodne się znajduje. Spory co do własności urządzeń wodnych nie są rozstrzygane w tym postępowaniu. Podnoszone w skardze zarzuty dotyczące okoliczności korzystania z działki nr [...], stanowiącej własność skarżącego, poprzez jej zalewanie oraz wypłacenia odszkodowania za to korzystanie nie odnoszą się do przedmiotu sprawy i powinny być rozstrzygane na drodze postępowania cywilnego. Organy orzekające w sprawie nie były zatem uprawnione do rozpatrywania wniosków skarżącego w tym zakresie. Nie mogły w konsekwencji prowadzić również do uwzględnienia skargi, albowiem nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Z treści art. 64a ust. 5 p.w. wynika, że przesłankami wydania decyzji nakładającej obowiązek likwidacji urządzenia wodnego są niewystąpienie przez właściciela urządzenia wodnego wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia lub gdy właściciel nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego. Oznacza to, że decyzja taka może być wydana, jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia, a zatem jest wykonane nielegalnie.
W toku postępowania organy ustaliły i wyjaśniły w sposób prawidłowy, że próg piętrzący usytuowany na działce nr [...] w B. oraz powstały w wyniku działania tego progu zbiornik wodny na działce nr [...], stanowią urządzenia wodne istniejące legalnie. W tym miejscu należy stwierdzić, że urządzenia te są ze sobą nierozerwalnie związane. Nie ma bowiem możliwości likwidacji zbiornika wodnego, bez likwidacji progu piętrzącego wodę. Jeżeli zatem skarżący domaga się likwidacji zbiornika wodnego, znajdującego się na jego nieruchomości, to byłoby to możliwe wyłącznie po likwidacji progu piętrzącego na działce nr [...]. Dodać należy, że bezzasadnie zarzucał skarżący, że organ błędnie określił przedmiot postępowania w osnowie decyzji. Postępowanie bowiem toczyło się w odniesieniu do obu urządzeń wodnych, tj. progu wodnego i zbiornika wodnego. Organy traktowały te urządzenia jako całość techniczno-użytkową, co jest uzasadnione charakterem obu urządzeń wodnych, skoro do powstania zbiornika wodnego niezbędne jest funkcjonowanie progu wodnego piętrzącego wodę.
Właścicielem tego progu piętrzącego wodę jest Skarb Państwa, zaś w imieniu Marszałka Województwa zarządza nim Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa.
Zgromadzony materiał dowodowy dotyczący przedmiotowego progu wodnego został prawidłowo oceniony przez organy rozpatrujące sprawę. Wynikało z niego, że próg wodny został zalegalizowany, na mocy art. 252 ustawy wodnej z dnia 19 września 1922r. (Dz. U. z 1928r., nr 62, poz. 574 ze zm.), na podstawie orzeczenia Starosty Powiatowego z dnia 12 stycznia 1938r. o przyznaniu F. M. prawa piętrzenia wody na rzece G. w miejscowości B. celem poruszania zakładu wodnego (młyna) oraz udzieleniu pozwolenia na piętrzenie wód rzeki G. z stacji 16+70, powyżej młyna w celu nawadniania 8ha łąk. W świetle ww. art. 252 ustawy wodnej z 1922r. budowle hydrotechniczne (urządzenia) wzniesione przed dniem 1 stycznia 1923r., wchodzące w skład zakładu wodnego, który istniał przed tą datą dłużej niż 10 lat, podlegały legalizacji. Z zawartego w ww. orzeczeniu opisu poszczególnych urządzeń i obiektów budowlanych wchodzących w skład młyna wynikało jednoznacznie, że orzeczenie to dotyczyło istniejącego obecnie progu piętrzącego na działce nr [...] wraz ze zbiornikiem wodnym na działce nr [...] w B., tj. przedmiotu postępowania. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że wygaśnięcie pozwolenia, określonego w ww. orzeczeniu
z dnia 12 stycznia 1938 r., oznaczało pozbawienie urządzeń wodnych służących do piętrzenia wody na tych nieruchomościach cechy legalności. Wygaśnięcie pozwolenia na piętrzenie wody było jedynie następstwem upływu czasu, zaś w sytuacji, w której zgodność z prawem takiego pozwolenia nie została w niniejszej sprawie skutecznie zakwestionowana, to urządzeń wodnych piętrzących wodę nie można uznać za nielegalne.
Istniejące legalnie po wygaśnięciu pozwolenia z dnia 12 stycznia 1938r. urządzenia piętrzące wodę na omawianych nieruchomościach, stały się następnie przedmiotem decyzji Starosty z dnia 6 sierpnia 2001r. udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód z rzeki G. w km 0+798 oraz piętrzenie wód tej rzeki dla potrzeb Małej Elektrowni Wodnej. Natomiast w decyzji Starosty z dnia 18 sierpnia 2011r. stwierdzono wygaśnięcie ww. pozwolenia wodnoprawnego i jednocześnie orzeczono o konieczności pozostawienia urządzenia wodnego – progu wodnego na rzece G.
Przyjąć zatem należy, że próg wodny na rzece G., na działce nr [...], jest urządzeniem wodnym, które istnieje legalnie. W konsekwencji powyższego również zbiornik wodny powstały na skutek piętrzenia wody za pomocą tego progu wodnego należy uznać za legalnie istniejące urządzenie wodne. Urządzenia te nie wymagają zatem legalizacji.
Z powyższych względów wniosek skarżącego z dnia 7 września 2011r. nie mógł być podstawą do wydania decyzji nakładającej obowiązek likwidacji przedmiotowych urządzeń wodnych na podstawie art. 64a ust. 5 p.w.
Legalność przedmiotowych urządzeń wodnych została potwierdzona również w postępowaniach toczących się przed organami nadzoru budowlanego. W dniu 22 grudnia 2014r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie legalności budowy zbiornika retencyjnego na działce [...], jako bezprzedmiotowe, uznając, że na działce tej nie ma żadnego obiektu budowlanego, a zbiornik tworzy próg wodny. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy tę decyzję. Kolejną decyzją z dnia 22 grudnia 2014r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wydania decyzji z nakazem rozbiórki w sprawie legalności budowy progu wodnego na działce nr [...], wskazując, że obiekt ten został zalegalizowany na podstawie art. 252 ustawy wodnej z 1922 r. Również ta decyzja została utrzymana w mocy przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
W ocenie Sądu powyższe ustalenia w sposób jednoznaczny pozwalają na przyjęcie tezy o legalnym istnieniu zarówno progu wodnego na działce nr [...], jak i zbiornika wodnego na działce nr [...] w B. Ustalenie to jest wystarczające do stwierdzenia braku podstaw do wydania decyzji nakazującej likwidację tych urządzeń na podstawie art. 64a ust. 5 p.w.
Podkreślić należy, że wyrażona przez właściciela progu wodnego kwestia braku celowości i możliwości jego likwidacji z uwagi na jego dobry stan techniczny oraz zagrożenie powstania negatywnych skutków dla obszarów przyległych oraz dla obszaru Natura 2000 "[...]", na którym położne są przedmiotowe urządzenia wodne, miała również istotne znaczenie w sprawie. Zgodnie bowiem z art. 63 ust. 1 p.w. przy projektowaniu, wykonywaniu oraz utrzymywaniu urządzeń wodnych należy kierować się zasadą zrównoważonego rozwoju, a w szczególności zachowaniem dobrego stanu wód i charakterystycznych dla nich biocenoz, potrzebą zachowania istniejącej rzeźby terenu oraz biologicznych stosunków w środowisku wodnym i na terenach podmokłych. W Standardowym Formularzu Danych dla ww. obszaru Natura 2000, spowodowanie przez człowieka zmiany stosunków wodnych określono jako zagrożenie o poziomie średnim, zaś modyfikowanie funkcjonowania wód jako zagrożenie o poziomie wysokim. Z uwagi na art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015r., poz. 1651 ze zm.) wskazane jest natomiast zachowanie przedmiotowego urządzenia wodnego w celu ochrony siedliska. Nadto zgodnie ze stanowiskiem Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa, z uwagi na różnicę rzędnych dna rzeki G. przed progiem i poniżej progu, nie ma możliwości jego likwidacji, albowiem może ona spowodować zalanie przyległych gruntów.
Zarzuty skarżącego, w których podważał on wiarygodność dokumentów, na których oparte zostały rozstrzygnięcia podjęte w przedmiotowej sprawie, nie mogły skutkować uwzględnieniem skargi. Wskazać należy, że istniejących w aktach sprawy dokumentów nie można uznać za fałszywe bez stwierdzenia tego w drodze prawomocnego wyroku wydanego w postępowaniu karnym. Nadto sprawozdanie techniczne z 1926r., objaśnienia techniczne z 1956r., jak również orzeczenie Starosty Powiatu z dnia 12 stycznia 1938r. i inne dokumenty, zostały nadesłane do organu pierwszej instancji przez Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa i brak jest podstaw do kwestionowania prawdziwości tej dokumentacji, mimo że nie została ona uwierzytelniona. Dodać należy, że dokumenty powyższe zostały wytworzone kilkadziesiąt lat temu, zatem możliwym jest, że nie zachowały się ich oryginalne egzemplarze. Wskazuje na to pismo Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych z dnia 27 maja 2015r., w którym Zarząd ten wyjaśnił, że w jego posiadaniu znajdują się tylko kserokopie tychże dokumentów.
Zdaniem Sądu materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony w sposób wyczerpujący w zgodzie z art. 77 § 1 k.p.a. Jego ocena została przeprowadzona przez organ zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów przewidzianą w art. 80 k.p.a., a tym samym pozwalał on na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, czego wymaga od organu administracji publicznej art. 7 k.p.a. Decyzje organów obu instancji zawierają wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, w którym organy odniosły się szczegółowo do zgromadzonego materiału dowodowego, wyjaśniły, które dowody stały się podstawą faktyczną rozstrzygnięcia, a które dowody nie miały istotnego znaczenia dla wyniku sprawy. Ponadto organy odniosły się do żądań podnoszonych w toku postępowania przez skarżącego oraz wyjaśniły, jakie przepisy prawne legły u podstaw wydanych decyzji.
Ponadto z akt administracyjnych wynika, że skarżącemu zostało zapewnione (określone w art. 10 § 1 k.p.a.) prawo pełnego udziału w postępowaniu. Zawiadamiano skarżącego o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. Z możliwości tych skarżący korzystał. Brak było zatem podstaw do zarzucenia organom naruszenia art. 10 § 1 k.p.a.
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę jako bezzasadną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło