II SA/Gd 701/08

WyrokWSA w Gdańsku2009-05-06

Skład orzekający: Wanda Antończyk, Mariola Jaroszewska, Barbara Skrzycka-Pilch

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo wydał nakaz rozbiórki obiektu budowlanego, który został wybudowany bez wymaganego zgłoszenia lub pomimo sprzeciwu właściwego organu, a następnie nie zostały spełnione obowiązki nałożone w celu legalizacji samowoli budowlanej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo wydały nakaz rozbiórki, ponieważ inwestor wybudował obiekt budowlany pomimo sprzeciwu właściwego organu architektoniczno-budowlanego. Mimo że inwestor posiadał decyzję o warunkach zabudowy, nie spełnił on nałożonych przez organ postanowieniem z dnia 5 grudnia 2007 r. obowiązków legalizacyjnych, w szczególności nie przedstawił inwentaryzacji powykonawczej. Niespełnienie tych obowiązków w wyznaczonym terminie uzasadniało wydanie nakazu rozbiórki na podstawie art. 49b ust. 1 i 3 Prawa budowlanego.
Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał E. N. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego. Inwestor rozpoczął budowę po zgłoszeniu, ale przed upływem terminu na wniesienie sprzeciwu przez Starostę, który ostatecznie sprzeciw wniósł. Pomimo wstrzymania robót i nałożenia obowiązków legalizacyjnych, inwestor nie przedstawił wymaganej dokumentacji, w tym inwentaryzacji powykonawczej. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał decyzję w mocy. E. N. zaskarżył decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów Prawa budowlanego i nieracjonalność decyzji.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Protokolant Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 12 lutego 2008 r. Nr [...], podjętą na podstawie art. 49b ust. 1 i 3, art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.) nakazał E. N. wykonanie rozbiórki wolnostojącego parterowego budynku gospodarczego o wymiarach wewnętrznych 7,9/4,0 m i wysokości od 2,9 m do 3,3 m położonego na działce nr [...] w miejscowości M. P. gmina R.. Ustalił organ I instancji, że przeprowadzona została kontrola przedmiotowego obiektu w dniu 23 października 2007 r. i wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie prowadzenia przez E. N. robót budowlanych bez wymaganego zgłoszenia. Ustalona została wielkość obiektu oraz jego stan, oceniony jako surowy zamknięty. Według oświadczenia inwestora, rozpoczęcie budowy miało miejsce w lipcu 2007 r. Przedłożone zostały organowi dokumenty: akt notarialny Repertorium A nr [...] z dnia 3 kwietnia 2007 r. –umowa przeniesienia przez K. i J. K. na rzecz E. N. prawa własności nieruchomości rolnej składającej się z działki nr [...] o obszarze 2.52 ha oraz decyzja Wójta Gminy R. z dnia 6 sierpnia 2007 r. Nr [...] ustalającą warunki zabudowy dla budynku mieszkalnego i gospodarczego w zabudowie zagrodowej w gospodarstwie rolnym i hodowlanym na działce nr [...] obręb 0006 M. P.. Odwołując się do treści art. 29 ust. 1 pkt 1 oraz art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane wskazał organ, że budowa przedmiotowego obiektu budowlanego wymagała uprzedniego zgłoszenia robót właściwemu organowi, czego inwestor nie dokonał. Ustalono również, że wskutek naruszenia powyższych przepisów, postanowieniem z dnia 5 grudnia 2007 r. Nr [...] podjętym na podstawie art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał prowadzenie robót budowlanych i nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia: 1. zaświadczenia Wójta Gminy R. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, 2. inwentaryzacji powykonawczej przedmiotowego budynku wraz z opisem sposobu wykonania robót budowlanych polegających na budowie w/w budynku, a także odpowiednich pozwoleń, uzgodnień i opinii wymaganych odrębnymi przepisami, 3. projektu zagospodarowania działki nr [...], 4. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Jak stwierdził organ I instancji, inwestor w wyznaczonym terminie nie spełnił wymienionego wyżej obowiązku, wobec czego zastosowano przepis art. 49b ust. 3 Prawa budowlanego i na podstawie ust. 1 orzeczono nakaz rozbiórki. E. N. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, domagając się jej uchylenia. Zakwestionował ustalenie odnoszące się do braku zgłoszenia robót budowlanych oraz wskazał, że wystąpił o wydanie decyzji o warunkach zabudowy a wszystkie roboty budowlane zakończył we wrześniu 2007 r. Uważa, że kwestia sprzeciwu Starosty Powiatowego w K. od zgłoszenia robót budowlanych nie powinna mieć wpływu na treść skarżonej decyzji. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzją z dnia 23 lipca 2008 r. Nr [...], podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 49b ust. 1 w związku z art. 49b ust. 3, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, ze zm.), Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Ustalił organ II instancji, że postanowieniem z dnia 5 grudnia 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał E. N. prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie budynku gospodarczego na działce nr 373/1 oraz nałożył opisane wyżej obowiązki. Skutkiem ich niewykonania, orzeczony został przez organ I instancji nakaz rozbiórki przedmiotowego obiektu. Ustalił również organ odwoławczy, że w dniu 19 kwietnia 2007 r. E. N. zgłosił w Starostwie Powiatowym w K. zamiar rozpoczęcia wykopu pod fundament budynku gospodarczego o wymiarach 4,00 m x 7,00 m, jednakże Starosta decyzją z dnia 5 maja 2007 r. Nr [...] zgłosił sprzeciw. Zatem przedmiotowy budynek wybudowany został pomimo sprzeciwu Starosty, a więc jest to przypadek określony w art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Tym samym uzasadnione było, według organu, wstrzymanie budowy i nałożenie na inwestora obowiązków postanowieniem z dnia 5 grudnia 2007 r. Nr [...] podjętym na podstawie art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Ustalił ponadto organ odwoławczy, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Wójta o warunkach zabudowy z dnia 6 sierpnia 2007 r. Nr [...], ustalająca na wniosek E. N. warunki zabudowy dla budynku mieszkalnego i gospodarczego w zabudowie zagrodowej w gospodarstwie rolnym i hodowlanym na działce nr [...] obręb 0006 M. P. oraz kopia aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia 3 kwietnia 2007 r., z którego wynika, że inwestor jest właścicielem przedmiotowej działki. Uznał organ odwoławczy w związku z powyższym, że inwestor spełnił część warunków określonych postanowieniem z dnia 5 grudnia 2007 r., jednakże nie dostarczył inwentaryzacji powykonawczej przedmiotowego budynku wraz z opisem sposobu wykonania robót budowlanych, mimo pouczenia o skutkach niewykonania obowiązku, co stanowi o zasadności skarżonej odwołaniem decyzji organu I instancji. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał organ II instancji, że mimo dokonanego przez inwestora zgłoszenia wykonania robót budowlanych przystąpił on do robót budowlanych nie czekając na upływ ustawowego 30 dniowego terminu dla zgłoszenia sprzeciwu przez właściwy organ. W skardze do Sądu E. N. wnosi o uchylenie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 lipca 2008r. Nr [...], zarzucając naruszenie przepisu art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, ze zm.) polegające na nieuprawnionym zastosowaniu i naruszeniu interesu prawnego strony skarżącej. Wskazuje w uzasadnieniu, że posiada gospodarstwo rolne i w ramach istniejącej działki siedliskowej wybudował parterowy budynek gospodarczy spełniający parametry określone w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego. Zgłosił przystąpienie do wykonania budowy, lecz mimo sprzeciwu Starosty z dnia 4 maja 2007 r. dokończył budowę. Posiada decyzję o warunkach zabudowy z dnia 6 sierpnia 2007 r. dotyczącą miedzy innymi budynku gospodarczego, co jego zdaniem konwaliduje uchybienia. Zaskarżona decyzja jest formalnie zgodna z literą prawa, lecz jak twierdzi nieracjonalna i zła społecznie. Przez wykonanie rozbiórki skarżący poniesie olbrzymie straty a i tak w oparciu o warunki zabudowy będzie mógł budynek na powrót wybudować. Twierdzi, że powiatowy inspektor naruszył art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, ponieważ wstrzymał prowadzenie robót budowlanych w sytuacji, gdy budowa została zakończona (we wrześniu 2007 r.). Odwołuje się projektu noweli prawa budowlanego, który zniesie wiele dotychczasowych rygorów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli określa art. 1 § 2 wspomnianej ustawy i jest nim zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów skarga na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 lipca 2008 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 lutego 2008 r. Nr [...] o rozbiórce nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa. Samowolą budowlaną w rozumieniu obowiązujących w dacie rozstrzygnięcia przepisów ustawy Prawo budowlane z 1994 r. jest zarówno wybudowanie lub budowa obiektu lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę jak i bez wymaganego zgłoszenia lub pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Skutki prawne samowoli w obu przypadkach są takie same, mało znaczące różnice występują tylko w trybie postępowania. Zasadą jest poprzedzenie obowiązku rozbiórki w przypadku wybudowania (budowy) obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia lub pomimo sprzeciwu właściwego organu architektoniczno-budowlanego oceną możliwości jej legalizacji, po ustaleniu, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza innych przepisów, w tym techniczno-budowlanych. Stanowi o tym przepis art. 49b ustawy Prawo budowlane, przewidując w ust. 1, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Natomiast, zgodnie z ust. 2, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni: 1) dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4; 2) projektu zagospodarowania działki lub terenu; 3) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Dopiero w przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2 (legalizacji), stosuje się przepis ust. 1 (nakazujący rozbiórkę). Ponadto, według powyższego unormowania, wymagane do legalizacji dokumenty są co do zasady takie same jak do zgłoszenia, przy czym należy je złożyć w terminie przewidzianym w ustawie, to jest trzydziestu dni. Przytoczony wyżej przepis (art. 49b ust. 1 i ust. 3) stanowił materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, co w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd ocenia jako prawidłowe. Jak wynika z niespornych okoliczności niniejszej sprawy, przedmiotem zgłoszenia przez E. N. dokonanego w dniu 19 kwietnia 2007 r. była (po sprecyzowaniu pisemnego zgłoszenia) budowa budynku gospodarczego, parterowego, o wymiarach 4m X 7m, do produkcji rolnej, na działce nr 373/1 w M. P. gmina R.. Do przedmiotowego zgłoszenia Starosta Powiatu wniósł sprzeciw decyzją z dnia 4 maja 2007 r. Nr [...], podjętą na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. W sytuacji zgłoszenia budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-3 (art. 30 ust. 1 pkt 1) w zgłoszeniu należy określić rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych oraz termin ich rozpoczęcia. Do zgłoszenia należy dołączyć oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2, oraz, w zależności od potrzeb, odpowiednie szkice lub rysunki, a także pozwolenia, uzgodnienia i opinie wymagane odrębnymi przepisami. W razie konieczności uzupełnienia zgłoszenia właściwy organ nakłada, w drodze postanowienia, na zgłaszającego obowiązek uzupełnienia, w określonym terminie, brakujących dokumentów, a w przypadku ich nieuzupełnienia - wnosi sprzeciw, w drodze decyzji (art. 30 ust. 2). Zatem w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, gdy skarżący dokonał zgłoszenia budowy obiektu gospodarczego służącego planowanej działalności rolnej, na działce siedliskowej, a właściwy organ wniósł do zgłoszenia sprzeciw. Mimo tego sprzeciwu, co zostało przyznane przez stronę, skarżący budowę rozpoczął i jak twierdzi dokończył, w lipcu – wrześniu 2007 r. Sporne jest jednak, czy przedmiotowa budowa została zakończona. Jak wynika z prawidłowo przeprowadzonego przez organ I instancji dowodu z oględzin, obiekt jest w stanie surowym zamkniętym (vide: protokół z dnia 23.10.2007 r., ze zdjęciami, w aktach administracyjnych I instancji). Tym samym prawidłowe jest ustalenie organu I instancji, podzielone przez organ II instancji co do tego, iż budowa spornego obiektu nie została zakończona. W konsekwencji zarzut skargi nie jest trafny, a twierdzenie skarżącego dowolne i sprzeczne z dowodami znajdującymi się w aktach sprawy. Zatem wbrew zarzutom strony uprawniony był Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego do wstrzymania robót budowlanych, co także trafnie ocenił organ II instancji. Wstrzymanie zostało dokonane postanowieniem z dnia 5 grudnia 2007 r. Nr [...], nakładającym również obowiązki określone w art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane, polegające na złożeniu w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia: 1. zaświadczenia Wójta Gminy R. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, 2. inwentaryzacji powykonawczej przedmiotowego budynku wraz z opisem sposobu wykonania robót budowlanych, a także odpowiednich pozwoleń, uzgodnień i opinii wymaganych odrębnymi przepisami, 3. projektu zagospodarowania działki nr [...], 4. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Przedmiotowe postanowienie zawiera pouczenie, że niespełnienie w wyznaczonym terminie wymienionych obowiązków skutkuje wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę, stosownie do art. 49b ust. 3, natomiast wykonanie obowiązków spowoduje ustalenie kolejnym postanowieniem opłaty legalizacyjnej w kwocie 5.000 zł (vide: postanowienie k. 9 akt administracyjnych I instancji). Jak prawidłowo ustalił organ I instancji, E. N. przedstawił akt notarialny Repertorium A nr [...] z dnia 3 kwietnia 2007 r. przenoszący własność na rzecz skarżącego nieruchomości rolnej obejmującej działkę nr 373/1 oraz decyzję Wójta Gminy R. z dnia 6 sierpnia 2007 r. Nr [...] ustalającą warunki zabudowy dla budynku mieszkalnego i gospodarczego w zabudowie zagrodowej, zabudowa zagrodowa w gospodarstwie rolnym i hodowlanym (vide: akt notarialny i decyzja k. 6 akt administracyjnych I instancji). W świetle powyższych ustaleń częściowo wadliwe było postanowienie z dnia 5 grudnia 2007 r. zobowiązujące do złożenia dokumentów wskazanych w punktach 1 i 4, bowiem inwestor wykazał zarówno uprawnienie do dysponowania gruntem na cele budowlane jak i posiadał decyzję o warunkach zabudowy o treści wskazującej, że samowolnie budowana inwestycja była zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (z decyzją o warunkach zabudowy). Mimo naruszenia przepisu postępowania – art. 80 kpa, poprzez błędną ocenę prawidłowo zebranego materiału dowodowego, skutkiem czego wadliwie zastosowano (w części) przepis prawa materialnego - art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, poprzez zbędne nałożenie obowiązków określonych w punktach jeden i cztery, w pozostałym zakresie postanowienie z dnia 5 grudnia 2007 r. było zasadne i odpowiadało prawu. Zastrzeżenia dotyczą również decyzji PINB z dnia 12 lutego 2008 r. Nr [...], bowiem orzeczony na podstawie art. 49b ust. 1 i 3 ustawy Prawo budowlane nakaz rozbiórki poprzedzono błędnym ustaleniem, że E. N. w wyznaczonym terminie, do dnia 12 lutego 2008 r. nie spełnił obowiązku określonego przytoczonym wyżej postanowieniem, bez doprecyzowania, którego obowiązku to dotyczyło. Tym samym organ I instancji naruszył przepis art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa, poprzez błąd w ustaleniach faktycznych, ocenę materiału dowodowego sprzeczną ze stanem faktycznym, w konsekwencji błędne uzasadnienie, przy czym naruszenia te nie miały wpływu na rozstrzygnięcie, co trafnie ocenił organ odwoławczy. Zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję z dnia 12 lutego 2008 r. odpowiada prawu. Prawidłowe były bowiem ustalenia organu odwoławczego co do tego, że część warunków określonych w postanowieniu z dnia 5 grudnia 2007 r. Nr [...] została spełniona, dotyczy to decyzji o warunkach zabudowy oraz posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jednakże w ustawowym trzydziestodniowym terminie inwestor w szczególności nie dostarczył wymaganej inwentaryzacji powykonawczej wraz z opisem wykonania robót budowlanych, co już uzasadnia w świetle przepisu art. 49b ust. 3 orzeczony nakaz rozbiórki. Jak bowiem wynika z ustaleń tego organu, o skutkach niedopełnienia wyznaczonych obowiązków inwestor został prawidłowo pouczony. Dodatkowo należy zauważyć, że skarżący nie złożył także, do czego był również zobowiązany stosownie do treści art. 49b ust. 2 pkt 2, projektu zagospodarowania działki, zatem niezłożenie dokumentów określonych w punktach dwa i trzy postanowienia uzasadniało rozbiórkę przedmiotowego obiektu na podstawie wskazanego również przez organ odwoławczy jako podstawa prawa materialnego przepis art. 49b ust. 1 i 3 Prawa budowlanego. Nie mają znaczenia prawnego pozostałe zarzuty skargi odnoszące się do celowości wykonania nakazu rozbiórki w sytuacji, gdy skarżący posiada decyzję o warunkach zabudowy i będzie mógł ponownie przedmiotowy obiekt wybudować. Wskazać należy, że Sąd ocenia zgodność z prawem kontrolowanej decyzji, obowiązującym w dacie jej wydania. Stanowiący podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia przepis ma charakter normy bezwzględnie obowiązującej, nie mieści się w ramach uznania administracyjnego ani nie odwołuje się do zasad słuszności czy celowości. Ponadto, co już było wyżej podkreślone, ustawodawca tak ukształtował przepisy odnoszące się do samowoli budowlanej, że rozbiórka musi być poprzedzona postępowaniem legalizacyjnym, co oznacza w istocie, że zasadą jest legalizacja, a nakaz rozbiórki wyjątkiem. Sąd zważył, iż celem wprowadzenia do ustawy – Prawo budowlane przepisów regulujących procedurę legalizacji samowoli budowlanej, polegającej zarówno na wybudowaniu (budowie) obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, jak również bez wymaganego zgłoszenia, było urzeczywistnienie, w szerszym zakresie, niż czyniło to poprzednie unormowanie, zasad wynikających z art. 2, art. 21 ust. 1, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, to jest zasad sprawiedliwości społecznej, równości wobec prawa i ochrony własności, a także optymalizacja polskiego modelu reglamentacji budowlanej w świetle unormowań innych państw Unii Europejskiej. Celem wprowadzenia instytucji legalizacji samowoli budowlanej było więc umożliwienie uniknięcia rozbiórki obiektu budowlanego wzniesionego zgodnie z zasadami sztuki budowlanej i nie naruszającego przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zatem w tak rozpatrywanym przypadku legalizacja samowoli budowlanej skarżącego nie mogła zostać zakończona poprzez wniesienie opłaty legalizacyjnej i pozwolenie na dokończenie robót budowlanych tylko z tej przyczyny, że sam inwestor, czego w istocie nie kwestionuje, uchybił nałożonym obowiązkom określonym w punktach dwa i trzy postanowienia z dnia 5 grudnia 2007 r. Wykonanie tych obowiązków miało w szczególności umożliwić organowi nadzoru budowlanego pozostającą w jego kompetencjach ocenę, czy przedmiotowy obiekt wybudowany został w zgodzie ze sztuką budowlaną. Ponadto, błędnie skarżący twierdzi, że posiadana decyzja o warunkach zabudowy "konwaliduje" samowolę budowlaną. Owszem, w braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest niezbędna dla legalizacji samowoli budowlanej, ale tylko po spełnieniu pozostałych obowiązków określonych w przepisach Prawa budowlanego, w szczególności art. 49b ust. 2 w sytuacji jak w rozpatrywanym przypadku, gdy obiekt budowlany podlega obowiązkowi zgłoszenia właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu. Ponieważ w tych szczególnych okolicznościach sprawy inwestor dysponował uzyskaną wcześniej, przed wszczęciem postępowania przez organ nadzoru budowlanego, decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, Sąd zauważa, że bez wpływu na rozstrzygnięcie miałby wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt P 37/06 (Dz. U. z dnia 29 grudnia 2007 r., Nr 247, poz. 1844), którym TK uznał, iż art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b) i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) w częściach obejmujących wyrażenie w dniu wszczęcia postępowania są niezgodnie z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą sprawiedliwości społecznej oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zdaniem Sądu, trzeba byłoby mieć na względzie, że skutki prawne samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu (budowie) obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę są tożsame ze skutkami prawnymi samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu (budowie) obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesionego sprzeciwu przez właściwy organ. Dokonując zatem wykładni prokonstytucyjnej należałoby również uznać, że te same względy, które były podstawą do orzeczenia przez Trybunał o utracie mocy art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b) i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane w części dotyczącej wskazanego w nim wyrażenia "w dniu wszczęcia postępowania", mogłyby leżeć u podstaw odmowy przez Sąd, orzekający w niniejszej sprawie, zastosowania przepisu art. 49b ust. 2 ustawy – Prawo budowlane w części dotyczącej sformułowania "w dniu wszczęcia postępowania" (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 10/08, nie publ.). Jednakże w sytuacji, gdy decyzja organu II instancji poprzedzona została prawidłowym ustaleniem posiadania przez skarżącego uzyskanej przed wszczęciem niniejszego postępowania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, w istocie przepis art. 49b ust. 2 w określonej wyżej części, wadliwie zastosowany przez organ I instancji wskutek błędnej oceny zebranego materiału i poprzez bezzasadne nałożenie objętego tym przepisem obowiązku w części dotyczącej dostarczenia ostatecznej "w dniu wszczęcia postępowania" decyzji o warunkach zabudowy, został w tym zakresie pominięty przez organ II instancji. Nie mógł mieć zatem zastosowania w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym z innych przyczyn, wynikających przede wszystkim z nałożonego na organy administracji obowiązku wszechstronnego i wyczerpującego wyjaśnienia sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako niezasadną oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło