II SA/Gd 706/10
WyrokWSA w Gdańsku2011-02-07
Skład orzekający: Jolanta Górska, Wanda Antończyk, Janina Guść
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres zasiłkowy 2009/2010 stosuje się przepisy obowiązujące przed dniem 1 stycznia 2010 r. czy przepisy nowelizujące, które uchyliły kryterium dochodowe?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że do okresów zasiłkowych przypadających przed dniem wejścia w życie nowelizacji ustawy, a które nie zostały zakończone ostateczną decyzją przed 1 stycznia 2010 r., stosuje się przepisy dotychczasowe, w tym obowiązujące kryterium dochodowe. Zastosowanie nowych przepisów, które uchyliły kryterium dochodowe, jest możliwe jedynie do okresów zasiłkowych przypadających po dniu wejścia w życie nowelizacji. W konsekwencji uchylono decyzję organów, które błędnie stosowały nowe przepisy do całego okresu zasiłkowego 2009/2010.Stan faktyczny
K. C. złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z pracy w związku z opieką nad dzieckiem. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, ustalając, że dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe. Dochód uwzględniał m.in. przychód ze sprzedaży akcji pracowniczych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła błędne stosowanie przepisów dotyczących kryterium dochodowego oraz niewłaściwe uwzględnienie dochodu ze sprzedaży akcji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwzględnieniem wykładni przepisu przejściowego art. 21 ustawy nowelizującej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.
Działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Inspektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia 3 listopada 2009 r. nr [...] odmówił przyznania K. C. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem, wnioskowanego na R. C.. Organ ustalił, iż rodzina strony uzyskała w 2008 r. dochód w łącznej kwocie 100 604,92 zł. netto. Po uwzględnieniu utraty dochodu w kwocie 4853,34 zł netto miesięcznie, miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 882,60 zł netto i tym samym przekroczył kwotę 583 zł, która zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2006 Nr 139 poz. 992 ze zm.) stanowi kryterium uprawniające do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto organ stwierdził, że w stosunku do rodziny strony nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ miesięczny dochód na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą rodzinę do zasiłku rodzinnego o 299,60 zł., tj. o kwotę wyższą od kwoty odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu wynoszącemu 68 zł.
K. C. złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji domagając się jej uchylenia oraz ponownego rozpatrzenia sprawy. Zdaniem odwołującej się organ orzekający przy ustalaniu kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania wnioskowanego świadczenia błędnie wliczył dochód uzyskany w 2008 r. z tytułu zbycia akcji pracowniczych K. C. Katalog dochodu uzyskanego zawężony został przez ustawodawcę w art. 3 pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych a każdy inny dochód poza wymienionymi w tymże artykule podlega wyłączeniu. Ponadto tylko jeden z członków rodziny tj. W. C. faktycznie utracił dochód w roku kalendarzowym, stanowiącym podstawę do ustalania kryterium dochodowego i dlatego tylko jego dochód winien być brany pod uwagę przy ustalaniu kryterium dochodowego, uprawniającego do przyznania wnioskowanego świadczenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt. k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 - 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), decyzją z dnia 6 sierpnia 2010 r. sygn. akt [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W ocenie Kolegium K. C. nie spełnia przesłanki dochodowej otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego.
Kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie do art. 17 ust. 2 świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2, czyli kwoty 583 zł.
Kolegium podkreśliło, iż art. 13 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych (Dz. U. Nr 219 poz. 1706) uchylił art. 17 ust. 2 - 2d ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczący obowiązywania dochodu nie wyższego niż kryterium dochodowe w kwocie określonej w art. 5 ust. 2. Jednakże zgodnie z art. 21 noweli do postępowań w sprawach ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okresy zasiłkowe przypadające przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, rozpoczętych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zakończonych ostateczną decyzją stosuje się dotychczasowe przepisy. Według art. 26 noweli ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2010 r., z wyjątkiem art. 19, który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Sprawa będąca przedmiotem tego postępowania dotyczy okresu zasiłkowego 2009/2010 i nie zakończyła się decyzją ostateczną do dnia 1 stycznia 2010 r. a zatem stosuje się w niej dotychczasowe przepisy art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a więc przepisy z obowiązującym kryterium dochodowym.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, iż dochód ze sprzedaży akcji pracowniczych wlicza się do dochodu w celu ustalenia kryterium dochodowego, gdyż jest on wymieniony w art. 3 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych jako przychód opodatkowany na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne; w tym przypadku przychód ze zbycia akcji pracowniczych był pomniejszony o koszty uzyskania przychodu.
Jednocześnie Kolegium wskazało, iż art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisów definiujących dochód tj. art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dlatego też, w sytuacji gdy ustala się dochód rodziny, nie można wyliczyć dochodu tylko W. C. i jego utraty w stosunku tylko do jego dochodu, ale w stosunku do dochodu rodziny.
K. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się jej uchylenia jako niezgodnej z prawem, podtrzymując argumentację przedstawioną w odwołaniu. Zdaniem skarżącej, organy orzekające w sprawie stosując przepisy znowelizowane nie uwzględniły przesłanki szczególnej a mianowicie niestosowania surowszego prawa, przy uwzględnieniu ważnego interesu strony. Zmianę stanu prawnego, która następuje po nawiązaniu stosunku administracyjnoprawnego, należy uwzględnić tylko wówczas, gdy nie pogarsza ona sytuacji adresata stosownej normy prawnej. W przedmiotowej sprawie nowe prawo obowiązujące po zmianie jest dla skarżącej korzystniejsze dlatego też niniejsza sprawa powinna być rozstrzygana w oparciu o zasadę bezpośredniego działania nowego prawa. Skarżąca podkreśliła również, iż W. C. z dniem 31 grudnia 2008 r. faktycznie utracił pracę zarobkową.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 133, poz. 992 ze zm.) zwanej dalej ustawą, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2, czyli kwoty 583 zł.
Znaczenie terminu "dochód" zdefiniowane zostało w rozbudowanym przepisie art. 3 pkt 1 lit a – c ustawy. Na dochód, uwzględniany w limicie kryterium dochodowego, składają się 3 zasadnicze elementy: 1) przychody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1 lit a); 2) dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej wykonywanej przez osoby fizyczne, opodatkowany zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1 lit b); 3) inne dochody wyłączone spod opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1 lit. c).
Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych ustala się po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób i pomniejsza o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy). W powołanym przepisie jest mowa o dochodzie wszystkich członków rodziny, bez uszczegółowiania źródeł jego pochodzenia, a dla zaliczenia danego dochodu do dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a ustawy nie ma znaczenia systematyczność uzyskiwania dochodu tzn. czy dochód członka rodziny jest uzyskiwany w każdym miesiącu w danym okresie czasu czy też otrzymał go jednorazowo. (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 września 2007 r. sygn. II S.A./Op 219/07 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl /doc/8DD5E74063, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 lutego 2008 r. sygn. II S.A./Lu 9/2008 Lex Polonica 1987311))
Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 oraz art. 17 ust. 1 pkt 6 lit a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. 1993 r. Nr 90 poz. 416 ze zm.) jednym ze źródeł przychodu jest odpłatne zbycie papierów wartościowych (akcji pracowniczych). Zgodnie z treścią art. 30 b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych, i z realizacji praw z nich wynikających oraz z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część, podatek dochodowy wynosi 19 % uzyskanego dochodu.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż dochód uzyskany z tytułu odpłatnego zbycia akcji pracowniczych stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Fakt ten potwierdza również przedłożona przez skarżącą i znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy "Informacja o przychodach z innych źródeł oraz o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych" sporządzona na formularzu PIT – 8C. Tym samym organy orzekające w sprawie prawidłowo, obliczając dochodu rodziny skarżącej uzyskanego w 2008 r., uwzględniły dochód uzyskany przez skarżącą w 2008 r. z tytułu zbycia akcji pracowniczych.
Organ prawidłowo obliczył dochód rodziny skarżącej, w oparciu o reguły wskazane w art. 3 pkt 1 i 2 ustawy. Organ ustalił dochód za 2008 r. i zgodnie z art. 3 pkt 23 ustawy uwzględnił utratę dochodu wynikającą z utraty zatrudnienia przez męża skarżącej. Uzyskany przez skarżącą w 2008 r. dochód w kwocie 54 371 zł. 85 gr. z tytułu zbycia akcji prawidłowo został wliczony do dochodu, jako dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Fakt, iż skarżąca w kolejnym roku nie uzyskała już takiego dochodu nie uzasadniał pomniejszenia dochodu rodziny o tę kwotę. Odliczeniu takiemu podlegał bowiem zgodnie z art. 17 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 4 ustawy jedynie dochód utracony, którego definicję sformułowano w art. 3 pkt 23 ustawy. Zgodnie z tym przepisem przez utratę dochodu rozumie się utratę dochodu spowodowaną:
a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,
b) (15) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,
c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło,
d) (16) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego,
f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej.
Katalog ten jest zamknięty i nie przewiduje takiej sytuacji jako utraty dochodu.
Wbrew stanowisku skarżącej art. 3 pkt 24 nie znajdował w niniejszej sprawie zastosowania. Przepis ten stanowi, iż ilekroć w ustawie jest mowa o uzyskaniu dochodu oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane:
a) zakończeniem urlopu wychowawczego,
b) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,
c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło,
d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego,
f) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej.
Instytucja "uzyskania dochodu" określona w art. 3 pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma zastosowanie w sytuacji określonej w art. 5 ust. 4a ustawy. W przepisie tym wskazano, iż w przypadku uzyskania przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny, osoby uczącej się lub dziecka powiększonego o uzyskany dochód. Uprawnienie wynikające z art. 5 ust. 4a ustawy zobowiązuje organ ustalający uprawnienie do powiększania dochodu członka rodziny stosownie do wysokości uzyskanego dochodu. Art. 3 pkt 24 nie stanowi natomiast katalogu dochodów, które będą stanowiły podstawę do obliczenia dochodu rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy.
Na uwzględnienie zasługują natomiast zarzuty skargi dotyczące zastosowania ustawy w brzmieniu nadanym art. 13 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych (Dz. U. Nr 219 poz. 1706), który to przepis uchylił art. 17 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowił, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 3 -10 stosuje się odpowiednio. W związku z uchyleniem art. 17 ust. 2 ustaw, w nowym stanie prawnym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest uzależnione od kryterium dochodowego. Świadczenie to przysługuje zatem wszystkim osobom spełniającym przesłanki art. 17 ust. 1 ustawy, niezależnie od wysokości ich dochodów.
Zgodnie z art. 26 ustawy nowelizującej ustawa ta weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. Organ I instancji orzekał w sprawie w dniu 3 listopada 2009 r., a więc przed wejściem w życie tej ustawy, natomiast organ II instancji w dniu 8 sierpnia 2010 r., a zatem po wejściu ustawy w życie.
W niniejszej sprawie rozważenia wymagało zatem, jakie przepisy stare czy nowe znajdują zastosowanie do zaistniałego stanu faktycznego.
Sprawa będąca przedmiotem tego postępowania dotyczy okresu zasiłkowego 2009/2010 i nie zakończyła się decyzją ostateczną do dnia 1 stycznia 2010 r.
Co do zasady, w przypadku zmiany ustawy, zastosowanie znajdują przepisy nowej ustawy od daty jej wejścia w życie, która staje się obowiązującym aktem prawnym, chyba, że odmienna regulacja wynika z zawartych w tym akcie prawnym przepisów przejściowych.
W art. 21 ustawy nowelizujacej wskazano, iż do postępowań w sprawach ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okresy zasiłkowe przypadające przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, rozpoczętych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zakończonych ostateczną decyzją stosuje się dotychczasowe przepisy. W ocenie Sądu, dokonana w decyzji organu II instancji interpretacja treści tego przepisu jest błędna. Z uregulowania tego wynika, iż odnośnie okresu zasiłkowego, który przypadał przed dniem wejścia w życie ustawy, do postępowań rozpoczętych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zakończonych ostateczną decyzją stosuje się przepisy dotychczasowe. Zastosowanie przepisów dotychczasowych następuje zatem w stosunku do takich okresów zasiłkowych, które przypadają przed dniem wejścia w życie ustawy. Natomiast w stosunku do okresów zasiłkowych przypadających po dniu wejścia w życie ustawy winny znajdować zastosowanie przepisy nowe.
W ocenie Sądu, ustawodawca w prowadził uregulowanie art. 21 ustawy nowelizującej celem uniknięcia sytuacji, w których organ orzekając w nowym stanie prawnym mógłby nabrać wątpliwości odnośnie tego jakie przepisy zastosować do stanów faktycznych zaistniałych przed wejściem ustawy w życie – okresów zasiłkowych przed dniem 31 grudnia 2009 r. Wprowadzone uregulowanie jest zgodne z zasadą, iż w przypadku zmiany stanu prawnego regułą winno być stosowanie aktu prawnego obowiązującego w dacie w jakiej zaistniał dany fakt prawny. Ponieważ prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za okresy przypadające przed dniem 31 grudnia 2009 r. dotyczy okresu obowiązywania poprzedniego unormowania, ocena istnienia tego prawa winna być dokonywana według stanu prawnego sprzed zmiany ustawy.
Sąd rozważał czy zastosowanie znowelizowanych przepisów mogłoby nastąpić odnośnie całego okresu zasiłkowego 2009/2010, obejmując również listopad i grudzień 2009 r., co niewątpliwie ujednolicałoby regulację uprawnień w tym okresie. Szereg argumentów przemawia jednak przeciwko takiej interpretacji.
Sformułowanie okres zasiłkowy, który przypadał przed dniem wejścia w życie ustawy może być interpretowane jako okres zasiłkowy w rozumieniu art. 3 pkt 10 ustawy co oznacza okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych, a wiec pełny okres zasiłkowy. Takim okresem jest okres 2008/2009 i okresy wcześniejsze. W przyjęcie interpretacji, zgodnie z którą zastosowanie nowych przepisów wyłączone jest w odniesieniu do okresu zasiłkowego, który przypadał w całości przed dniem wejścia w życie ustawy, prowadziłoby do uznania, iż uregulowanie art. 21 ustawy dotyczy wyłącznie okresów zasiłkowych zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, a więc okresu zasiłkowego 2008/2009 i okresów wcześniejszych.
W ocenie Sądu, przyjęcie takiej interpretacji nie jest jednak uzasadnione. Sformułowanie okres zasiłkowy, który przypadał przed dniem wejścia w życie ustawy oznacza wszystkie okresy zasiłkowe przed dniem wejścia w życie ustawy, a więc zarówno okresy zakończone jak i nie zakończoną część okresu zasiłkowego 2009/2010, przypadającą na okres listopada i grudnia 2009 r. Gdyby ustawodawca zamierzał wprowadzić przeciwne uregulowanie, zdaniem Sądu, dałby temu wyraz poprzez użycie sformułowania "okresy zasiłkowe zakończone przez dniem wejścia w życie ustawy" czego nie uczynił.
Nadto interpretacja taka wiązałaby się z działaniem wstecz ustawy nowelizującej, poprzez objęcie uregulowaniem zwalniającym z wymogu zachowania kryterium dochodowego także części okresu zasiłkowego 2009/2010 – listopada i grudnia 2009 r. Przeciwko takiej interpretacji przemawia zasada lex retro non agit. Przełamanie tej zasady może nastąpić w treści aktu prawnego. Winno ono jednak w taki przypadku mieć charakter wyraźnego uregulowania o wstecznej mocy przepisu, co w niniejszym akcie prawnym nie nastąpiło. Sąd wziął pod uwagę okoliczność, iż wyinterpretowanie wstecznej mocy przepisu w drodze wykładni w analizowanej sytuacji byłoby korzystne dla obywatela. W doktrynie dopuszcza się możliwość przełamania w takiej sytuacji zasady niedziałania prawa wstecz. Niemniej jednak interpretacja taka winna być dokonywana z poszanowaniem wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady równości. Dopuszczenie interpretacji, zgodnie z którą przepisy nowej ustawy znajdowałyby zastosowanie także do listopada i grudnia 2010 r., a więc dotyczyłyby całego okresu zasiłkowego 2009/2010 stawiałoby w zróżnicowanej sytuacji uprawnionych przekraczających kryterium dochodowe, którzy złożyli wnioski przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres zasiłkowy 2009/2010 w zależności od daty zakończenia postępowania administracyjnego w tym przedmiocie. A mianowicie osoby, których wniosek został przez organ rozstrzygnięty decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy nie otrzymałyby świadczenia za listopad i grudzień 2009 r., ich wnioski zostałyby bowiem oddalone z uwagi na brak spełnienia kryterium dochodowego. Osoby te mogłyby złożyć wnioski ponownie po zmianie ustawy wprowadzonej 1 stycznia 2010 r., jednak wnioski te nie objęłyby okresu listopada i grudnia 2009 r. Strona, zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy, nie może po wejściu ustawy w życie złożyć wniosku o przyznanie uprawnienia za okres poprzedzający złożenie wniosku, bowiem prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Natomiast osoby, których wnioski o przyznanie świadczenia za listopad i grudzień 2009 r. nie zostały rozstrzygnięte decyzją ostateczną do dnia 1 stycznia 2010 r., mogłyby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne za te miesiące, wobec orzekania przez organ na podstawie przepisów znowelizowanej ustawy. Zróżnicowanie takie uznać należałoby za niedopuszczalne.
Nadto, w ocenie Sądu, przeciwko takiej interpretacji art. 21 ustawy przemawia charakter tej ustawy, która jest ustawą o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych. Wydatki budżetowe związane są z realizacją budżetu państwa. Zgodnie z art. 109 ust. 2 pkt 1, ust. 3 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. nr 157 poz. 1240 ze zm.) budżet państwa uchwalany jest ustawą budżetową na okres roku budżetowego, jakim jest rok kalendarzowy. Zmiana ustawy, wiążącej się z wydatkami budżetowymi w 2010 r. nie powinna być zatem co do zasady interpretowana w drodze wykładni jako odnoszące się do okresów ubiegłych.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Ponownie rozpatrując sprawę, organ winien uwzględnić dokonaną przez Sąd w wyroku wykładnię przepisu przejściowego - art. 21 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło