II SA/Gd 719/12

WyrokWSA w Gdańsku2013-05-29

Skład orzekający: Dorota Jadwiszczok, Wanda Antończyk, Jolanta Górska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku robót budowlanych wykonanych na podstawie zgłoszenia, do którego organ nie wniósł sprzeciwu, ale które faktycznie wymagały pozwolenia na budowę, właściwym trybem postępowania jest postępowanie naprawcze (art. 50-51 Prawa budowlanego) czy postępowanie legalizacyjne (art. 48 Prawa budowlanego)?
Ratio decidendi
W przypadku robót budowlanych wykonanych na podstawie zgłoszenia, do którego organ nie wniósł sprzeciwu, ale które faktycznie wymagały pozwolenia na budowę, właściwym trybem postępowania jest postępowanie naprawcze uregulowane w art. 50-51 Prawa budowlanego, chyba że istnieją dowody na celowe obejście przepisów o pozwoleniu na budowę, co uzasadniałoby zastosowanie trybu legalizacyjnego z art. 48 Prawa budowlanego. Organy administracji nie dokonały wystarczających ustaleń w tym zakresie, co skutkuje koniecznością uchylenia ich decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnej dobudowy pomieszczenia gospodarczego (wiatrołapu) do budynku mieszkalnego. Inwestorka uzyskała od organu pismo o braku sprzeciwu wobec zgłoszenia, jednak roboty wymagały pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie legalizacyjne w trybie art. 48 Prawa budowlanego, ostatecznie nakazując rozbiórkę obiektu z powodu niewykonania przez inwestorkę nałożonych obowiązków legalizacyjnych. Inwestorka kwestionowała zastosowany tryb postępowania, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i brak możliwości uzyskania wymaganych dokumentów.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 września 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] z dnia 26 maja 2010 r., a także postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] z dnia 12 lutego 2008 r. i z dnia 17 kwietnia 2008 r. Określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Przyznał koszty nieopłaconej pomocy prawnej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 22 maja 2013 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 września 2012 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] z dnia 26 maja 2010 r., nr [...] 2. uchyla postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] z dnia 12 lutego 2008 r., nr [...] i z dnia 17 kwietnia 2008 r., nr [...], 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 4. przyznaje adwokatowi K. G. ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] kwotę 442 zł 80 gr (czterysta czterdzieści dwa złote osiemdziesiąt groszy), obejmującą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W 2000 r. wszczęte zostało postępowanie administracyjne w sprawie legalności dobudowy pomieszczenia gospodarczego do budynku mieszkalnego w P. przy ul. W. [...] na działce nr [...] stanowiącej własność G. M. Ustalenia poczynione w toku postępowania wykazały, że do dobudowy doszło w 1997 r., a właścicielka rozpoczęła roboty budowlane po dokonanym w organie zgłoszeniu i po otrzymaniu pisma Wójta Gminy z dnia 3 listopada 1997 r. o braku sprzeciwu wobec planowanej rozbudowy. W związku z tym organy nadzoru budowlanego podjęły czynności w ramach procedury legalizacji dobudowy w trybie art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj.: Dz.U. z 2010, Nr 243, poz. 1623 ze zm.), na którą wymagane było pozwolenie na budowę, a więc fakt zgłoszenia i braku sprzeciwu organu nie świadczył o jej legalności. Organy nadzoru budowlanego nakładały na inwestora obowiązki legalizacyjne podstawą swoich rozstrzygnięć czyniąc art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Decyzją z dnia 27 marca 2002 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 51 ust 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 4 dnia 7 lipca Prawa budowlanego nakazał G. M. przedłożenie w wyznaczonym terminie do 31 maja 2003 r. inwentaryzacji oraz orzeczenia stanu technicznego wykonanych robót budowlanych, w związku z dobudową pomieszczenia do budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...] w P. gmina przy ul. [...] w oparciu o zgłoszenie, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. W trybie odwoławczym decyzją z dnia 25 września 2002r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości decyzję organu I instancji i nakazał G. M. wykonanie oraz dostarczenie do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego inwentaryzacji budowlanej oraz orzeczenia technicznego dotyczącego przybudówki do budynku mieszkalnego przy ul. [...] w P., potwierdzającego zgodność wykonanych robót z przepisami, a w przypadku wystąpienia nieprawidłowości określenie w tym orzeczeniu koniecznych zmian i przeróbek i ich wykonanie w terminie do dnia 31 maja 2003 r. G. M. dostarczyła inwentaryzację dotyczącą przybudówki wraz z proponowanym rozwiązaniem doprowadzającym ją do stanu zgodnego z przepisami. Organ ustalił w trakcie oględzin w dniu 19 maja 2006r., że zobowiązana nie wykonała robót budowlanych wynikających z dostarczonego opracowania, a tym samym nie doprowadziła wykonanego pomieszczenia do stanu zgodnego z przepisami w nakazanym terminie. Wobec powyższego decyzją z dnia 23 maja 2006r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 51 ust 3 pkt 2 Prawa budowlanego nakazał rozbiórkę wykonanego dodatkowego pomieszczenia do budynku mieszkalnego pełniącego funkcję wiatrołapu. Rozpoznając sprawę w następstwie odwołania inwestora, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 4 lipca 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję orzekającą rozbiórkę i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji stwierdzając, że zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych przepisy art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie mogą stanowić podstawy do nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyz i ocen, lecz tylko do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Uznano zatem, że nałożenie obowiązku dostarczenia inwentaryzacji i orzeczenia technicznego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego stanowi rażące naruszenie tego przepisu. Dlatego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wystąpił do Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego w Warszawie o wyeliminowanie w/wym. decyzji z dnia 25 września 2002r. z obrotu prawnego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzją z dnia 19 września 2006 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność powyżej decyzji organu II instancji z dnia 25 września 2002r. W tym stanie sprawy organ odwoławczy zobligowany był do ponownego rozpatrzenia odwołania od decyzji z dnia 27 marca 2002r. W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego organ odwoławczy decyzją z dnia 4 lipca 2007r. uchylił powyższą decyzję nr [...] z dnia 27 marca 2002r. nakładającą obowiązki legalizacyjne i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2008 r., działając na podstawie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zobligował inwestora do przedłożenia w terminie do dnia 10 lutego 2010 r. 1. zaświadczenia od Wójta Gminy o zgodności przedmiotowego obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu przestrzennym, w szczególności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, 2. 4 egzemplarzy projektu budowlanego przedmiotowych obiektów budowlanych wraz z niezbędnymi opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, wykonanego przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie wpisaną na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego (zaświadczenie), do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust.3 pkt.2 3. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Powyższe postanowienie zmienione zostało postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2008 r. w ten sposób, że nałożono na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie do 10 lutego 2010 r. zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności przedmiotowych obiektów budowlanych z przepisami o planowaniu przestrzennym, w szczególności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, pozostałe warunki pozostawiając bez zmian. Decyzją z dnia 26 maja 2010 r., Nr [...], na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, wobec niewykonania przez zobowiązaną obowiązków legalizacyjnych, orzekł o rozbiórce dobudowanego do budynku mieszkalnego pomieszczenia pełniącego funkcję wiatrołapu zlokalizowanego na terenie działki nr [...] położonej w P. przy ul. [...]. W toku postępowania wywołanego odwołaniem G. M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiesił postępowanie odwoławcze w sprawie rozbiórki pomieszczenia dobudowanego do budynku mieszkalnego pełniącego funkcję wiatrołapu do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i Samorządowe Kolegium Odwoławcze sprawy dotyczącej decyzji o warunkach zabudowy jako zagadnienia wstępnego. W następstwie wydania w dniu 11 lipca 2012 r., sygn. akt [...], przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy nr [...] odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej rozbudowy, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podjął zawieszone postępowanie w przedmiotowej sprawie. Następnie zaś po rozpatrzeniu przedmiotowej sprawy w trybie odwoławczym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 25 września 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji nakazującą rozbiórkę. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że pomimo przyjęcia zgłoszenia inwestora w Urzędzie Gminy bez sprzeciwu, przedmiotowa inwestycja wymagała pozwolenia na budowę, co nakazywało dokonaną rozbudowę zakwalifikować jako samowolę i oceniać ją w kontekście art. 48 Prawa budowlanego. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że w stosunku do obiektów lub jego części wybudowanych bez pozwolenia na budowę organ nadzoru budowlanego obowiązany jest do prowadzenia procedury legalizacyjnej. Procedura ta polega na tym, że inwestor (właściciel) na żądanie organu przedstawia mu wymagane dokumenty, a następnie organ na ich podstawie w trybie przepisów art. 49 ustawy dokonuje oceny zgodności samowolnej rozbudowy z przepisami o planowaniu przestrzennym, a także bada czy wybudowany obiekt nie narusza innych przepisów, w szczególności techniczno - budowlanych. O ile obiekt spełnia powyższe warunki organ nadzoru budowlanego w dalszej kolejności nakłada na inwestora obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej, a po jej uiszczeniu wydaje decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego. Organ wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że organ postanowienie zobowiązał inwestora do przedłożenia określonych dokumentów, oraz poinformował o wysokości opłaty legalizacyjnej oraz o konsekwencjach niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w pkt 2 tego postanowienia. Ponieważ G. M. w wyznaczonym terminie nie wywiązała się z nałożonego obowiązku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 26 maja 2010r. na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane nakazał rozbiórkę wykonanego dodatkowego pomieszczenia do budynku mieszkalnego pełniącego funkcję wiatrołapu. Na marginesie organ podkreślił, że inwestor starał się nieskutecznie o uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 20 kwietnia 2009r. Wójt Gminy odmówił ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie dobudówki ("wiatrołapu") do budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] w P. Rozpatrując złożone od w/wym. decyzji odwołanie z dnia 6 maja 2009r. G. M., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr sygn. akt [...] z dnia 17 września 2009r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Następnie decyzją nr [...] z dnia 25 marca 2011r. Wójt Gminy ponownie odmówił ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji. Decyzją sygn. akt [...] z dnia 11 lipca 2012r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy nr [...] w sprawie odmowy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na legalizacji dobudowy wiatrołapu do budynku mieszkalnego działce nr [...] położonej w P. gmina K. przy ul. [...]. W/wym. decyzja jest ostateczna i funkcjonuje w obiegu prawnym. Organ wyjaśnił, że nie ma prawnej możliwości dokonania legalizacji samowoli budowlanej w sytuacji gdy inwestor (właściciel) nie zrealizował obowiązków przewidzianych w procedurze legalizacyjnej (złożenie dokumentów, uiszczenie opłaty legalizacyjnej). Brak przedłożenia organowi wymaganych dokumentów uniemożliwia dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej, co skutkuje obowiązkiem orzeczenia przez organ nadzoru budowlanego rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części (art. 48 ust. 4, art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego). Stwierdzono, że w rozpatrywanym przypadku jedyną przyczyną wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu było niespełnienie przez zobowiązaną wymagań określonych przez organ I instancji zgodnie z przepisami ustawy Prawo budowlane z 1994r., zaś kwestia nie uzyskania przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy, nie może mieć wpływu na postępowanie prowadzone w trybie nadzoru budowlanego. Skargę na powyższą decyzję wniosła G. M. żądając jej uchylenia. Skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja wydana została w trakcie biegu terminu czternastodniowego dla strony do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie. Według skarżącej kwestionowaną dobudówkę wybudowała zgodnie z obowiązującym wówczas miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, co potwierdzają decyzje administracyjne wydawane w sprawie. Skarżąca twierdzi, że od 1997 r. nie może doprowadzić legalizacji wiatrołapu do końca z powodu coraz to nowych obowiązków nakładanych na nią. Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2008 r. zobowiązano ją do przedłożenia zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności obiektu z ustaleniami planu miejscowego albo decyzję o warunkach zabudowy oraz 4 egzemplarze projektu budowlanego. W dniu 23 czerwca 2008 r. wystąpiła do urzędu gminy ze stosownym wnioskiem zgodnie z nałożonym na nią obowiązkiem przez Wójta. Do dzisiaj nie otrzymała żądanych dokumentów i w konsekwencji nie mogła wywiązać się z obowiązku przedłożenia 4 egzemplarzy projektu budowlanego. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 7 maja 2013 r. pełnomocnik skarżącej uzupełnił skargę poprzez sprecyzowanie zarzutów. Zarzucono naruszenie art. 10 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy poprzez wydanie zaskarżonej decyzji przed upływem terminu wyznaczonego stronie dla wypowiedzenia się co do materiału zgromadzonego w sprawie oraz naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy poprzez podjęcie zawieszonego postępowania administracyjnego i wydanie decyzji w sytuacji, w której zagadnienie wstępne nie zostało prawomocnie rozstrzygnięte przez sąd. Pełnomocnik sformułował wniosek o zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pełnomocnik wyjaśnił, że skarżąca zakwestionowała odmowę ustalenia warunków zabudowy dla dokonanej dobudowy do sądu administracyjnego, który w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 580/12, oddalił skargę. Skarżąca jednak złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku z zamiarem wniesienia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż w niej wskazane. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja nakazująca skarżącej rozbiórkę pomieszczenia pełniącego funkcję wiatrołapu, dobudowanego do budynku mieszkalnego. Podstawę prawną tego rozstrzygnięcia stanowił art. 48 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010, Nr 243, poz. 1623 ze zm.). Wydanie nakazu rozbiórki poprzedzone zostało postanowieniem z dnia 12 lutego 2008 r. i zmieniającym je postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2008r., nakładającymi na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane obowiązek przedstawienia dokumentów, w tym ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Art. 3 pkt 7 i 6 Prawa budowlanego zalicza do robót budowlanych budowę czyli wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także jego odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego, jak również prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Inwestycja, wymagająca uzyskania pozwolenia na budowę, zrealizowana przez inwestora bez spełnienia tych wymogów stanowi samowolę budowlaną, spotykającą się z sankcją przewidzianą w art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego właściwy organ nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przepis ten jako przesłankę nakazu rozbiórki wskazuje budowę obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę. Sankcja ta znajduje zastosowanie także w przypadku budowy części obiektu budowlanego. Zgodnie zaś z treścią art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków wynikających z postanowienia wydanego na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 stosuje się przepis ust. 1, czyli nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca dobudowała przedmiotowe pomieszczenie pełniące funkcję wiatrołapu do budynku mieszkalnego na podstawie zgłoszenia, do którego organ architektoniczno-budowlany nie wniósł sprzeciwu. Co więcej, organ ten poinformował pisemnie skarżącą, że nie sprzeciwia się temu zamierzeniu. W orzecznictwie uwalony jest pogląd, że zgłoszenie wykonywania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu wyłącza co do zasady ustalenie, że roboty te były wykonywane w warunkach uzasadniających stosowanie art. 48 ustawy Prawo budowlane, chyba że rzeczywistym zamiarem inwestora jest obejście przepisów o uzyskaniu pozwolenia na budowę ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2004 r., OSK 108/04, ONSAiWSA 2004/1/26). Podkreśla się przy tym, że w sytuacjach granicznych konieczne jest dokonanie oceny, czy mimo zgłoszenia obiekt budowlany nie został wybudowany w warunkach uzasadniających zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego. Taki przypadek może wystąpić zwłaszcza w sytuacji, gdy inwestor wprawdzie zgłasza wykonanie określonych robót, ale rzeczywistym jego zamiarem jest wykonanie robót budowlanych zasadniczo odbiegających od robót objętych zgłoszeniem, przy czym okoliczności sprawy wskazują, że celem tego działania jest obejście przepisów o konieczności uzyskania pozwolenia na budowę (tak WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 693/10, LEX 754035). Orzekające w sprawie organy administracji nie dokonały jednakże żadnych ustaleń na okoliczność czy złożenie przez skarżącą zgłoszenia miało na celu obejście prawa, czy też nie. W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego prowadziły najpierw postępowanie naprawcze na podstawie przepisów art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane, wydając nawet w 2006 roku decyzję nakazującą rozbiórkę. W 2010 roku zmieniono tryb postępowania na postępowanie legalizacyjne uregulowane w art. 48 Prawa budowlanego. Jako uzasadnienie zastosowania art. 48 wskazano jedynie, że pomimo przyjęcia zgłoszenia skarżącej bez sprzeciwu, przedmiotowa inwestycja wymagała pozwolenia na budowę, co nakazywało dokonaną rozbudowę zakwalifikować jako samowolę i oceniać ją w kontekście art. 48 Prawa budowlanego. Wskazać jednakże należy, że zgodnie z treścią art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 maja 2011 r., II OSK 443/10 (dostępnym na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że zaniechanie wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ na skutek zgłoszenia budowy lub wykonania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, z woli ustawodawcy, wyrażonej w art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, powoduje konieczność zastosowania trybu przewidzianego w art. 50 i 51 tej ustawy. Z uwagi na niewyjaśnienie przez organy administracji wskazanych powyżej okoliczności nie można jednoznacznie stwierdzić jaki tryb postępowania w odniesieniu do wykonanych przez skarżącą robót budowlanych należało zastosować, tj. czy powinno być prowadzone postępowanie naprawcze z art. 50, 51 Prawa budowlanego, czy też postępowanie legalizacyjne z art. 48 Prawa budowlanego. W tej zaś sytuacji bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do podniesionych przez skarżącą zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił podjęte na podstawie art. 48 Prawa budowlanego decyzje organów obu instancji, a także poprzedzające je postanowienia nakładające na skarżącą obowiązki. Nadto z uwagi na uchylenie zaskarżonej decyzji mocy Sąd na podstawie art. 152 ustawy określił, że nie może być ona wykonana. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 19 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm). Z uwagi na uwzględnienie skargi sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ I instancji, który winien uwzględnić powyższe uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ponownie rozpatrując sprawę, organ przeprowadzi zatem postępowanie na podstawie przepisów art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane, chyba że miało miejsce celowe obejście przez skarżącą przepisów nakładających na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę, które będzie uzasadniało zastosowanie trybu z art. 48 Prawa budowlanego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło