II SA/Gd 722/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. O. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie wykonania robót budowlanych oddala skargę. Pismem z dnia 22 sierpnia 1996 r. J. O., właścicielka budynku położonego w L. przy ul. [...], zwróciła się do Kierownika Urzędu Rejonowego o przeprowadzenie kontroli sąsiedniego budynku położonego przy ul. [...], należącego do J. i T. B. i wydania nakazu wykonania sprawnego systemu odprowadzania wód opadowych z dachu i balkonu tego budynku. Zdaniem wnioskodawczyni wadliwe odprowadzanie wód opadowych powodowało zalewanie piwnic należącego do niej obiektu. W celu zlikwidowania stwierdzonych nieprawidłowości Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 66 Prawa budowlanego nakazał właścicielom budynku nr [...] wykonanie robót budowlanych w celu zabezpieczenia przeciwwilgociowego ściany szczytowej budynku, a właścicielom budynku nr [...] rozebranie podestu i schodów przy swoim budynku i wykonanie nowego odprowadzenia wód opadowych z istniejącej rury spustowej. Obie decyzje w postępowaniu odwoławczym zostały utrzymane w mocy. Na skutek skarg stron postępowania wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 17 października 2001 r., wydanymi w sprawach o sygn. akt II SA/Gd 1199/99 i II SA/Gd 1269/99 decyzje te zostały uchylone. W uzasadnieniu Sąd zwrócił uwagę na nieprawidłowości postępowania dowodowego, oraz wskazał na konieczność sprecyzowania żądania zawartego we wniosku J. O. Po sprecyzowaniu przez J. O., na wezwanie organu, żądania wniosku, organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie w oparciu o art. 51 Prawa budowlanego, orzekając o braku podstaw do zastosowania tego przepisu co do budynku nr [...]. W trybie odwoławczym decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 kwietnia 2005 r. powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy. Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Gd 441/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 kwietnia 2005 r., oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd szczegółowo opisał przebieg dotychczasowego postępowania i wskazał, że postępowanie to winno przede wszystkim odpowiedzieć na podstawowe pytanie dotyczące interesów skarżącej J. O., a mianowicie jakie są przyczyny przecieków w jej budynku i czy są one spowodowane niezgodnym z prawem działaniem sąsiadów – J. i T. B., w szczególności budową przez nich obiektu niezgodnie z projektem. W ocenie Sądu, jeżeli przyczyną występujących w budynku skarżącej nieprawidłowości są istotne odstępstwa od projektu w realizacji budynku nr [...], to powinny one zostać wyeliminowane w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Jeżeli natomiast przyczyną nieprawidłowości są odstępstwa nieistotne lub w ogóle inne przyczyny, nie związane z projektem budowlanym czy warunkami pozwolenia na budowę, to te z kolei powinny być wyeliminowane w trybie art. 66 Prawa budowlanego. Zwrócono także uwagę, że sprawa realizacji obiektu nr [...] niezgodnie z projektem, sama w sobie nie dotyczy interesów skarżącej. Dopiero wpływ tej okoliczności na budynek skarżącej skutkuje po jej stronie powstaniem uprawnienia do żądania czynności organu. Interpretując więc wniosek skarżącej inicjujący postępowanie administracyjne organ winien mieć na względzie treść żądania uwzględniającego interes skarżącej i stosownie do tego określić przedmiot sprawy i zakres niezbędnego dla jej wyjaśnienia postępowania dowodowego. Niewłaściwie dokonana przez organ ocena żądania skarżącej skutkowała nieprawidłowym przeprowadzeniem postępowania administracyjnego i ograniczeniem jego przedmiotu wyłącznie do oceny zasadności zastosowania art. 51 Prawa budowlanego. Tym samym, w ocenie Sądu, rozstrzygnięcie sprawy sprowadzające się do odmowy zastosowania art. 51 Prawa budowlanego nie załatwiało jej w prawidłowy sposób. Po ponownym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy przez Inspektora Nadzoru Budowlanego, a następnie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w wyniku postępowania odwoławczego zainicjowanego przez J. O. sprawę ponownie ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (sygn. akt II SA/Gd 247/07), stwierdzając nieważność decyzji obu instancji. W uzasadnieniu wyroku wyjaśniono, że organy w sposób rażący naruszyły przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Organy nadzoru budowlanego orzekające w sprawie nie ustaliły jednoznacznie przyczyny zalewania wodą i zawilgocenia budynku mieszkalnego skarżącej, mimo jednoznacznego wskazania Sądu co do zakresu dalszego postępowania. W związku z powyższym Sąd zalecił w dalszym postępowaniu w tej sprawie, aby organy administracji celem ustalenia przyczyny występowania zawilgoceń w budynku skarżącej, przeprowadziły rozprawę administracyjną z udziałem stron i biegłych, a w razie konieczności przeprowadziły dalsze dowody (np. badanie poziomu wód gruntowych, odstępstwa od warunków pozwolenia na budowę sąsiedniego budynku), które będą niezbędne dla jednoznacznego określenia przyczyn złego stanu budynku skarżącej. Zdaniem Sądu, dopiero dokonanie takich ustaleń pozwoli na ocenę jakie przepisy prawa materialnego będą miały zastosowanie w tej sprawie. Ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 11 lipca 2007 r. na podstawie art. 51 ust. 1, art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118 ze zm.), stwierdził brak podstaw do wydania J. i T. B. nakazu wykonania czynności lub robót budowlanych w ich budynku mieszkalno-usługowym przy ulicy [...] w L. Następnie decyzją z dnia 15 lipca 2008 r. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3, art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane nakazał J. O., M. B., J. K., współwłaścicielkom budynku mieszkalno-usługowego zlokalizowanego na działce [...] obr. [...] w L. przy ulicy [...] wykonanie w terminie do 30 marca 2009 roku określonych czynności celem doprowadzenia budynku nr [...] do właściwego stanu technicznego. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2006 roku, po niestwierdzeniu istotnych odstępstw od projektu w realizacji budynku nr [...], wszczął postępowanie w trybie art. 66 Prawa budowlanego. Prawomocnym postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2007r., na podstawie art. 81 c ust. 2 organ nadzoru nakazał współwłaścicielkom przedmiotowego budynku przedłożenie w określonym terminie ekspertyzy technicznej określającej przyczyny występowania zawilgoceń, wraz z zaleceniami i sposobami usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. W związku nie wykonaniem tego obowiązku zlecił wykonanie ekspertyzy technicznej biegłemu Z. D. Zadaniem biegłego było ustalenie przyczyny występowania wilgoci w budynku należącym do J. O. w aspekcie dokonanych przez J. i T. B. odstępstw od projektu. Opinię geotechniczną, będącą analizą posiłkową dla zleconego opracowania, wykonał uprawniony geolog L. J. Z ustaleń zawartych w ekspertyzie, wynikało, że przyczyną zawilgoceń i okresowych podtopień piwnic w budynku nr [...] jest nieskuteczna izolacja wodochronna tego budynku. W sytuacji, kiedy zlokalizowano go na terenie zagrożonym występowaniem wody gruntowej pod ciśnieniem, błędnie zaprojektowano izolację przeciwwilgociową typu średniego zamiast izolacji przeciwwodnej typu ciężkiego. Wykonanie w piwnicy ścian murowanych z cegły i bloczków betonowych, zamiast betonowych z betonu zbrojonego z dodatkiem środka wodoszczelnego dodatkowo zmniejszyło odporność ścian zewnętrznych na zawilgocenia. Zmiana podczas realizacji budynku materiału z których wykonano ściany szczytowe z żelbetowych na murowane zmieniła również warunki pracy fundamentów, co mogło stanowić zagrożenie bezpieczeństwa konstrukcji budynku nr [...], ponieważ według poprawnych rozwiązań projektowych zbrojenie wyprowadzone z ławy fundamentowej winno być prowadzone przez całą wysokość ściany i kotwione w stropie nad piwnicą. Ustalono ponadto, że w pomieszczeniu piwnicy, na styku budynku nr [...] z budynkiem nr [...] od strony ul. [...] przyczyną zawilgoceń było zjawisko kondensacji pary wodnej na zimnych powierzchniach wnętrz przewodów wentylacyjnych w ścianie zewnętrznej, oddzielonych od powietrza zewnętrznego przegrodą o grubości cegły i ½ cm warstwą tynku. Z analizy dokumentacji budowlanej oraz historii realizacji obiektów wynikało, że projekt budynku skarżącej został wykonany nierzetelnie, nie uwzględniono bowiem bieżącej sytuacji na działkach sąsiednich, w tym stanu zaawansowania będących w budowie budynków. Ponadto część rozwiązań konstrukcyjno-materiałowych była wadliwa, w szczególności zaprojektowanie na odcinku nie przesłoniętym ścianą sąsiada ściany szczytowej o niezgodnym z przepisami współczynniku przenikania ciepła K. Rzeczoznawca zwrócił uwagę również na rozbieżności pomiędzy opisem technicznym projektu a jego częścią rysunkową. W ekspertyzie nie wykazano natomiast negatywnego i szkodliwego oddziaływania budynku sąsiedniego nr [...] na nieodpowiedni stan piwnic w budynku nr [...]. W ocenie autora ekspertyzy przebudowanie w trakcie postępowania sposobu odprowadzenia wód z budynku nr [...] kratką ściekową do krawężnika jezdni ul. [...], wraz z wykonaniem w części podestu 5% spadku wyeliminowało wpływ tych wód na zawilgocenie ścian budynku sąsiedniego. Stwierdzono także, że zainstalowane w piwnicach budynków sąsiednich nr [...] i [...] pompy odwadniające mają korzystny wpływ na stosunki wodne, a studzienka w budynku nr [...], usytuowana przy ścianie od strony budynku [...] odbiera wodę spod części piwnicy budynku nr [...]. Natomiast z opracowania geologicznego, które wykonano w sąsiedztwie budynku J. O., wynikało, że rzędna posadzki w budynku nr [...] znajduje się na poziomie 17,25 m n.p.m. a wody podziemne w bezpośrednim sąsiedztwie budynku na rzędnej 17,24 m n.p.m. Zwierciadło wód podziemnych podczas wznosu spowodowanego opadami, najpierw podnosi się w podłożu budynków położonych dalej od rzeki toteż realizacja kondygnacji podziemnych wymagała od wszystkich inwestorów starannego wykonania pomieszczeń piwnicznych, bowiem parcie wody gruntowej przy podnoszeniu się zwierciadła wody zarówno w wyniku opadów deszczu jak i w wyniku zjawisk hydrogeologicznych wymaga szczelnych zabezpieczeń. W dniu 12 lutego 2008 r. organ pierwszej instancji przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem rzeczoznawców, na której wysłuchano również świadków wskazanych przez skarżącą. Świadkowie - właściciele działek położonych przy ulicy [...] [...], [...], i [...] - oświadczyli, że nie posiadają wilgoci w pomieszczeniach piwnic oraz, że zamontowali, nie ujęte w dokumentacjach budynków - pompy odwadniające ze względu na wysoki poziom wód gruntowych. Według oświadczenia świadka - właściciela budynku przy ul. [...] [...] - po zalaniu piwnic budynku nr [...] woda przedostawała się miejscowo również do jego pomieszczeń, co świadczy o nieskutecznej izolacji pionowej pomieszczeń piwnic zarówno w budynku nr [...] jak i [...]. Przedłożona przez pełnomocnika skarżącej "opinia mykologiczna dotycząca budynku przy ul. [...] [...] w L." potwierdziła, że w piwnicy budynku, stwierdzono obecność grzybów mikroskopowych co świadczy, że cała kondygnacja piwniczna podlega procesowi korozji biologicznej a zawilgocenia ścian stanowią dla grzybów dogodne środowisko. W ocenie organu, z punktu widzenia prawa budowlanego, dokonane odstępstwa od dokumentacji przy realizacji budynku nr [...] nie były zmianami istotnymi i nie miały wpływu na występujące w budynku nr [...] zawilgocenia. W trakcie postępowania ustalono, że J. i T. B. otrzymali pozwolenie na budowę w dniu 14 marca 1985 r., a zatwierdzony plan realizacyjny sytuował budynek w odległości 5,35 m od frontu działki sąsiedniej (nr [...]). Następnie decyzją Urzędu Miejskiego z dnia 24 maja 1991r., nakazano inwestorom wykonanie okapu dachowego między I i II kondygnacją a poddaszem, oraz przedłożenie rysunków zamiennych na zmiany rozmieszczenia okien i drzwi w elewacji oraz rezygnację z ścianek bocznych na balkonie od strony ulicy [...]. Decyzja ta została w całości wykonana, a PINB zakończył postępowanie w sprawie wydając w trybie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 roku pozwolenie na użytkowanie budynku mieszkalno-usługowego. Ponadto J. i T. B. w kwietniu 1999 r. wykonali nowe opierzenia i obróbki blacharskie wraz z wyprofilowaniem posadzki balkonu. Odprowadzenie wód opadowych z obu budynków odbywało się powierzchniowo, zgodnie z pozwoleniem na budowę. Wody z budynku nr [...] odprowadzane są zgodnie z projektem, a rura spustowa od strony ulicy [...] w sąsiedztwie budynku nr [...] odprowadza wody powierzchniowo - korytkiem ściekowym, do wpustu ulicznego sieci ogólnospławnej. Brak jednej z dwóch rur spustowych, która winna odprowadzać wody z części dachu zbliżonej do budynku nr [...] - nie ma wpływu na budynek skarżącej. Przebudowanie sposobu odprowadzenia wody opadowej z istniejącej rury spustowej położonej w sąsiedztwie budynku nr [...] kratką ściekową do krawężnika jezdni ul. [...] oraz wykonanie 50 % spadku części tarasu przyległego do budynku nr [...] w kierunku ulicy zostało wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i Polskimi Normami, co wynika z oświadczenia osoby nadzorującej wykonanie robót. Dowodem na wyeliminowanie wpływu wód opadowych na stan techniczny budynku nr [...] jest aktualny stan pomieszczeń usługowych na parterze budynku. Po przeanalizowaniu powyższego materiału organ uznał, że ekspertyzy wykonanej na zlecenie skarżącej przez biegłego C. nie można brać pod uwagę z powodu zawężenia oceny występowania wilgoci w piwnicy budynku nr [...] tylko i wyłącznie do wpływu wód opadowych i wód płynących po powierzchni gruntu. Nie wzięto również pod uwagę opinii technicznej wykonanej przez biegłych H. i C. ponieważ biegli skupili się w niej wyłącznie na wodzie opadowej, nie biorąc pod uwagę innych możliwych przyczyn zawilgocenia. Odnosząc się zaś do ekspertyzy biegłych: M. M., L. M. oraz H. F. wykonanej w latach 2000 i 2004 na zlecenie Sądu Okręgowego i Sądu Rejonowego uznano, że nie zawierały wszelkich aspektów i możliwości występowania zawilgoceń w budynku nr [...]. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. O. W uzasadnieniu odniosła się do ekspertyzy, na podstawie której organ podjął rozstrzygnięcie wskazując, że w ocenie odwołujących się zawilgocenie i zalewanie budynku nie odbywa się przez posadzkę piwnicy. Odnosząc się zaś do uzasadnienia skarżonej decyzji wskazano, że ściany piwnicy zostały zaprojektowane w technologii tradycyjnej, zatwierdzony projekt przewidywał wykonanie ich z cegły ceramicznej o odpowiednich klasach. W trakcie budowy wykonując mur warstwowy piwnicy za zgodą projektanta zmieniono cegłę ceramiczną na bloczek betonowy, który również jest rodzajem cegły tylko z betonu o większej wytrzymałości i większych wymiarach. Nie zgodzono się z twierdzeniem, że projekt budynku sporządzono nierzetelnie, bowiem w przypadku nieprawidłowości w projekcie niemożliwym było by wydanie przez właściwy organ zgody na budowę domu. Podważono również twierdzenie organu, że J. i T. B. przedłożyli organom rysunki zamienne na pozostałe zmiany dot. rozmieszczenia okien i drzwi oraz nie wykonanie ścianek bocznych na balkonie od strony ul. [...], ponieważ dopiero pismem, które wpłynęło do Starostwa Powiatowego w dniu 1 sierpnia 2003 r. zwrócili się o ustalenie czy wykonanie innych okien wymaga zmiany decyzji pozwolenie na budowę. Brak ścianki bocznej balkonu i oparcie płyty balkonu na ścianie ich budynku było, w ocenie odwołujących się, wyraźnie sprzeczne z normami prawa materialnego. Poza tym w ocenie odwołujących się organ nie ustalił wiarygodnie dokąd są odprowadzane wody opadowe z dachu budynku nr [...]. Odwołujący się nie podzielili stanowiska, że woda spływa kratką ściekową do krawężnika jezdni ul. [...]. Podkreślono, że przylegający do zawilgoconej ściany taras i schody zostały wybudowane samowolnie i przylegając do ściany budynku uniemożliwiają utrzymanie budynku w należytym stanie technicznym. Ponadto podkreślono, że mimo wykonania wydanych przez organ nadzoru budowlanego wcześniejszych decyzji w trybie przepisów art. 66 Prawa budowlanego na właścicieli budynku nr [...] nie doszło do poprawy sytuacji. Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 26 sierpnia 2008 r., utrzymał w mocy decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 lipca 2008 r.. Podkreślono, że w wyroku z dnia 18 lipca 2007r. Sąd uzależnił podjęcie rozstrzygnięcia przez organ nadzoru budowlanego od ustalenia przyczyny zawilgocenia piwnic budynku nr [...]. Niezależna ekspertyza techniczna wykazała jednoznacznie że budynek nr [...] znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym i że budynek nr [...] nie ma żadnego związku z występującym zawilgoceniem piwnic budynku nr [...]. Podkreślono także, że organ pierwszej instancji umożliwił stronom dostęp do zebranego materiału w sprawie poprzez zawiadomienie współwłaścicielek budynku pismem z dnia 25 czerwca 2008r. (odebranego w dniu 26 czerwca 2008 r.) w celu zajęcia stanowiska wobec całości dowodów. W dniu 2 lipca 2008 r., po zapoznaniu się z aktami sprawy wpłynęło pismo skarżącej wskazujące na braki w materiale dowodowym określonych dokumentów. Organ odniósł się szczegółowo do każdego zarzutu strony oraz wyjaśnił dokładnie przyczyny dla których uznał część przedstawionych przez stronę dokumentów za nie mających wpływu na rozstrzygniecie sprawy. Skargę na powyższą decyzję wniosła J. O., żądając uchylenia decyzji organów obu instancji. W ocenie skarżącej organy nierzetelnie przeprowadziły postępowanie dowodowe w sprawie, bowiem nie wzięły pod uwagę przedłożonych w toku całego postępowania ekspertyz i opinii. W ocenie skarżącej organy nie dostrzegły sprzeczności między przeprowadzonymi dowodami; tj. wynikami oględzin, które miały miejsce w dniu 13 lutego 2008 r. a ustaleniami ekspertyzy Z. D. Zdaniem strony postępowania dowód z oględzin zaprzecza ustaleniom ekspertyzy. Ponadto podkreślono, że organy nie wzięły pod uwagę pełnego materiału dowodowego, bowiem pominęły dowód ze zdjęć, na których było widać rury spustowe odprowadzające wody opadowe z połaci dachu budynku nr [...] do kanalizacji od strony ul. [...]. Następnie za nieprawdziwe uznano stwierdzenie przez organ w uzasadnieniu decyzji, że wcześniej wydane decyzje zostały w całości wykonane przez właścicieli budynku nr [...]. Wskazano, że nie odsunięto schodów zewnętrznych i tarasu od ściany budynku nr [...] na odległość jaka jest wymagana prawem, samowolnie zmieniono także elewację frontową. W opinii skarżących stwierdzenie, że budynek nr [...] tylko nieznacznie odbiega od warunków udzielonego pozwolenia na budowę nie znajduje żadnego uzasadnienia. Ponadto zdaniem skarżącej organy nadzoru świadomie pominęły okoliczność, że zalewanie piwnicy jej budynku i ściany zewnętrznej następuje po intensywnych opadach deszczu oraz dowodu przeprowadzonego przez PINB w dniu 13 lutego 2008 r. który ustalił wysokość wód gruntowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym ocenie podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego, oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje jedynie w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.). W wyniku dokonanej oceny Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna, ponieważ decyzje organów obu instancji wydane zostały zgodnie z przepisami prawa. W przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga okoliczność, że postępowanie administracyjne prowadzone w celu ustalenia przyczyn i zlikwidowania skutków zawilgocenia piwnicy należącego do skarżącej J. O. domu położonego przy ul. [...] nr [...] było już trzykrotnie przedmiotem oceny Sądu Administracyjnego. Przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Dokonując ponownej oceny przedmiotowego postępowania należy w pierwszej kolejności skontrolować wykonanie przez organy wytycznych zawartych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2006r., sygn. akt II SA/Gd 441/05, oraz z dnia 18 lipca 2007 r., sygn. akt II SA/Gd 247/07. Zasadniczy kierunek prowadzonego postępowania został wytyczony przez uzasadnienie wyroku z dnia z dnia 29 czerwca 2006 r., w którym Sąd wyraźnie wskazał, że postępowanie to winno przede wszystkim odpowiedzieć na podstawowe pytanie: jakie są przyczyny zawilgocenia piwnic w budynku należącym do J. O. i czy są one spowodowane niezgodnymi z prawem działaniami sąsiadów – J. i T. B., w szczególności budową należącego do nich obiektu niezgodnie z projektem. W ocenie Sądu, jeżeli przyczyną występujących w budynku skarżącej nieprawidłowości okazałyby się istotne odstępstwa od projektu w realizacji budynku nr [...], to powinny one zostać wyeliminowane w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Jeżeli natomiast przyczyną nieprawidłowości są odstępstwa nieistotne lub w ogóle inne przyczyny, nie związane z projektem budowlanym czy warunkami pozwolenia na budowę, to te z kolei, ze względu na zły stan obiektu, powinny być wyeliminowane w trybie art. 66 Prawa budowlanego. Dodatkowo w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 lipca 2007 r. Sąd zawarł wskazówki co do konieczności zastosowania określonych środków dowodowych. W szczególności Sąd zalecił, aby organy administracji w dalszym postępowaniu w tej sprawie, celem ustalenia przyczyny występowania zawilgoceń w budynku skarżącej, przeprowadziły rozprawę administracyjną z udziałem stron i biegłych, a w razie konieczności przeprowadziły dalsze dowody (np. badanie poziomu wód gruntowych, odstępstwa od warunków pozwolenia na budowę sąsiedniego budynku), które będą niezbędne dla jednoznacznego określenia przyczyn zawilgocenia budynku skarżącej. Zdaniem Sądu dopiero dokonanie takich ustaleń pozwoli na ustalenie przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w tej sprawie. Analizując przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie dowodowe należy stwierdzić, że organ ten w pełni zastosował się do wskazówek zawartych w obu przytoczonych wyżej wyrokach. W szczególności PINB zlecił wykonanie ekspertyzy technicznej celem ustalenia przyczyny występowania wilgoci w budynku należącym do J.O. w aspekcie dokonanych przez J. i T. B. odstępstw od projektu. Dodatkowo opinię geotechniczną, będącą analizą posiłkową dla zleconego opracowania, wykonał uprawniony geolog L. J. Z ustaleń eksperty jednoznacznie wynikało, że przyczyną zawilgoceń i okresowych podtopień piwnic w budynku nr [...] jest nieskuteczna izolacja wodochronna tego budynku. W sytuacji, kiedy budynek zlokalizowano na terenach zagrożonych występowaniem wody gruntowej pod ciśnieniem błędnie zaprojektowano izolację przeciwwilgociową typu średniego zamiast izolacji przeciwwodnej typu ciężkiego. Wykonanie w piwnicy ścian murowanych z cegły i bloczków betonowych, zamiast betonowych z betonu zbrojonego z dodatkiem środka wodoszczelnego dodatkowo zmniejszyło odporność ścian zewnętrznych na zawilgocenia. Zmiana podczas realizacji budynku ścian szczytowych z żelbetowych na murowane zmieniła również warunki pracy fundamentów, co mogło stanowić zagrożenie bezpieczeństwa konstrukcji budynku. Ustalono ponadto, że w pomieszczeniu piwnicy, na styku budynku nr [...] z budynkiem nr [...] od strony ul. [...] przyczyną zawilgoceń było zjawisko kondensacji pary wodnej na zimnych powierzchniach wnętrz przewodów wentylacyjnych w ścianie zewnętrznej, oddzielonych od powietrza zewnętrznego przegrodą o grubości cegły i ½ cm warstwą tynku. Z analizy dokumentacji budowlanej oraz historii realizacji obiektów wynikało, że projekt budynku J. O. został wykonany nierzetelnie, nie uwzględniono bowiem bieżącej sytuacji na działkach sąsiednich, w tym stanu zaawansowania będących w budowie budynków. Ponadto część rozwiązań konstrukcyjno-materiałowych była wadliwa. W ekspertyzie nie wykazano natomiast negatywnego i szkodliwego oddziaływania budynku nr [...]. W ocenie autora ekspertyzy przebudowanie sposobu odprowadzenia wód kratką ściekową do krawężnika jezdni ul. [...] wraz z wykonaniem w części podestu - spadku 5%, które nastąpiło w trakcie trwającego 12 lat postępowania administracyjnego, wyeliminowało wpływ tych wód na zawilgocenie ścian piwnicznych budynku [...]. Stwierdzono także, że zainstalowane w piwnicach budynków sąsiednich nr [...] i [...] pompy odwadniające mają korzystny wpływ na warunki wodne, a studzienka w budynku nr [...], usytuowana przy ścianie od strony budynku [...] odbiera wręcz wodę spod części piwnicy budynku nr [...]. Natomiast z opracowania geologicznego, które wykonano w sąsiedztwie budynku J. O., wynikało, że rzędna posadzki w budynku nr [...] znajduje się na poziomie 17,25 m n.p.m. a wody podziemne w bezpośrednim sąsiedztwie budynku na rzędnej 17,24 m n.p.m. Zwierciadło wód podziemnych podczas wznosu spowodowanego opadami, najpierw podnosi się w podłożu budynków położonych dalej od rzeki toteż realizacja kondygnacji podziemnych wymagała od wszystkich inwestorów starannego wykonania pomieszczeń piwnicznych, bowiem parcie wody gruntowej przy podnoszeniu się zwierciadła wody zarówno w wyniku opadów deszczu jak i w wyniku zjawisk hydrogeologicznych wymaga szczelnych zabezpieczeń. W dniu 12 lutego 2008 r. organ pierwszej instancji przeprowadził z udziałem rzeczoznawców rozprawę administracyjną, na której wysłuchano również świadków wskazanych przez skarżąca. Świadkowie - właściciele działek sąsiadujących i położonych przy ulicy [...] [...], [...], i [...] - oświadczyli, że nie posiadają wilgoci w pomieszczeniach piwnic oraz, że zamontowali, nie ujęte w dokumentacjach budynków - pompy odwadniające ze względu na wysoki poziom wód gruntowych. Należy zatem wskazać, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone rzetelnie, przy uwzględnieniu wskazówek zawartych w przytoczonych wyżej uzasadnieniach wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Ponadto postępowanie to zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami art. 7 i 77 k.p.a.. Organy, dokonując zasadniczych ustaleń dotyczących przyczyny zawilgocenia piwnic organy oparły się na zleconej przez siebie obszernej ekspertyzie wykonanej przez rzeczoznawcę budowlanego Z. D. Jednakże jako podstawę opracowania przedmiotowej opinii biegły wskazał wszystkie wykonane w sprawie opinie, w tym także sporządzoną na zlecenie skarżącej opinię inżyniera Z. C., a także opinie sporządzone na zlecenie Sądu Rejonowego na potrzeby prowadzonego przed tym sądem postępowania. Ponadto w trakcie rozprawy administracyjnej biegły w sposób szczegółowy odniósł się do pytań dotyczących poprzednich opinii. Podstawową kwestią w rozpatrywanej sprawie było ustalenie, czy zaistniałe odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego można uznać za istotne, bowiem odmienne ustalenia prowadzą w konsekwencji do stwierdzenia niezasadności zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 51 Prawa budowlanego. W tym miejscu należy rozważyć definicję pojęcia "istotne odstępstwa" zawartego w art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Jak wynika bowiem z treści przytoczonego wyżej przepisu nałożenie na inwestora określonych tym przepisie obowiązków poprzedzone być musi ustaleniem, iż prowadzi on roboty budowlane lub je wykonał z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Ustawodawca nie zdefiniował w art. 51 Prawa budowlanego, co należy uznać za istotne odstępstwa, warunkujące wszczęcie określonego w tym przepisie postępowania. Brak zdefiniowania pojęcia istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu w przepisie art. 51 ust. 1 pkt 3 uzasadnia natomiast sięgnięcie przez organ do bogatego do orzecznictwa sądów administracyjnych, które w tej kwestii ustaliły jednoznaczne stanowisko w kwestii, co należy uznać za istotne odstąpienie. W przypadku ustalania, czy dane odstępstwo jest istotne, czy też nie należy pamiętać, że samo wystąpienie zmian w elewacji obiektu budowlanego, nie musi automatycznie stanowić odstąpienia istotnego. Organy dokonały samodzielnej oceny stwierdzonych przy realizacji budynku nr [...] odstępstw od projektu budowlanego, a także analizy wpływu tych odstąpień na budynek nr [...]. Nieznaczne odstępstwa, takie jak wykonanie okapu dachowego między I i II kondygnacją a poddaszem, zmiana rozmieszczenia okien i drzwi w elewacji oraz rezygnacja z ścianek bocznych na balkonie od strony ulicy Staromiejskiej nie mają, zdaniem organów, wpływu na zawilgocenie piwnic budynku nr [...]. Także odprowadzenie wód opadowych z obu budynków odbywa się powierzchniowo, zgodnie z pozwoleniem na budowę. Wody z budynku nr [...] odprowadzane są zgodnie z projektem - rura spustowa od strony ulicy [...] w sąsiedztwie budynku nr [...] odprowadza wody powierzchniowo - korytkiem ściekowym, do wpustu ulicznego sieci ogólnospławnej. Brak jednej z dwóch rur spustowych, która winna odprowadzać wody z części dachu zbliżonej do budynku nr [...] nie ma, zdaniem organów, wpływu na budynek skarżącej. W ocenie Sądu organy w sposób rzetelny, zgodnie z obowiązującymi przepisami, oceniły obszerny materiał dowodowy, czemu dały wyraz w uzasadnieniach decyzji obu instancji. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.