II SA/Gd 726/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie: WSA Alina Dominiak (spr.) WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Robert Daduń po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci uchyla zaskarżoną decyzję w całości oraz decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działającego z upoważnienia Wójta Gminy z dnia 4 czerwca 2004 r. nr [...] - w części dotyczącej odmowy przyznania dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Wnioskiem z dnia 20 kwietnia 2004 r. D. Wł. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci: A. C. i H. C. Decyzją z dnia 4 czerwca 2004 r. nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał D. W. świadczenia w formie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do owego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci – A. C. i H. C.. Jednocześnie organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania córek A. C. i H. C. W uzasadnieniu organ wskazał, iż ojcem dzieci wnioskodawczyni jest A. C., strony wspólnie zamieszkują, lecz jak wynika z oświadczenia wnioskodawczyni nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, zaś A. C. nie płaci alimentów na dzieci, ani nie podejmuje żadnych decyzji dotyczących dzieci. Następnie organ powołując się na treść art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz na przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy wywiódł, że brak uregulowania przez D. W. kwestii alimentacji na rzecz dzieci przy jednoczesnym wspólnym zamieszkiwaniu ojca z wnioskodawczynią i dziećmi przemawia za uznaniem, iż dzieci wychowywane są w rodzinie pełnej przez oboje rodziców. Z tych względów nie można D. W. uznać za osobę samotnie wychowującą dzieci. W odwołaniu od decyzji D. W. podniosła, iż właścicielem mieszkania jest A. C., a ona z dziećmi są jedynie lokatorami. Wskazała, iż dzieci wychowuje sama, sama też troszczy się o ich utrzymanie, zabezpieczenie pomocy przy realizowaniu obowiązku szkolnego, jak też sama podejmuje decyzje w sprawach dla nich istotnych. W ocenie D. W. kontakt dzieci z ojcem i fakt zamieszkiwania z nim w jednym mieszkaniu nie świadczą o wspólnym wychowywaniu dzieci. Wniosła o zmianę decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania córek A. C. i H. C. Rozpoznając odwołanie D. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10 sierpnia 2004 r. nr [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 3 pkt 16 i 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wywiódł, że w świetle treści art. 3 pkt 16 i 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych D. W. stanowi rodzinę i dzieci wychowuje wspólnie z ich ojcem A. C. Skargę na powyższą decyzję wniosła D. W. podnosząc, że organy administracji obu instancji na podstawie nieprawdziwych informacji uznały, że zamieszkiwanie kilku rodzin pod jednym adresem oznacza wspólne wychowywanie dzieci. Skarżąca załączyła oświadczenie A. C., w którym podał on, że D. W. mieszka osobno z dziećmi i samotnie je wychowuje. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Organ drugiej instancji rozpatrując niniejszą sprawę powołał jako podstawę rozstrzygnięcia między innymi przepis art. 3 ust. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, który to przepis zawiera ustawową definicję określenia nazwanego przez ustawodawcę "samotnym wychowywaniem dziecka". Podejmując decyzję o odmowie przyznania skarżącej dodatków z tytułu samotnego wychowywania dzieci organ administracji oparł się na kryteriach o jakich stanowi przepis art. 3 pkt 17 powołanej ustawy. Pierwszym z tych kryteriów jest stan cywilny osoby wychowującej dziecko, w drugim zaś kryterium chodzi o to, że osoba, która odpowiada pierwszemu kryterium: "...wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka". Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie K 16/04 ( OTK – A 2005/5/51 ) orzekł, że art. 3 pkt 17, art. 8 pkt 3 i 4, art. 11 i art. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych są niezgodne z art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. Wobec powyższego należało uwzględnić fakt niekonstytucyjności art. 3 pkt 17 przywołanej wyżej ustawy. Zgodnie bowiem z art. 145 a § 1 k.p.a. orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę do żądania wznowienia postępowania, zaś w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Przyjmuje się przy tym, że podstawa wznowienia określona w art. 145a k.p.a. jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji (tak J. Zimmermann w glosie do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r. III SA 4728/97, opublikowanej w OSP zeszyt nr 1 z 2000, poz. 16). Obecnie powyższą tezę należy odnieść też do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz poprzedzającą ją decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji publicznej będzie zobowiązany do zastosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych z uwzględnieniem ich zmiany, będącej skutkiem powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Uwzględniając skargę Sąd nie określił, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana, bowiem w ocenie Sądu art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który nakłada na sąd obowiązek zamieszczenia takiego rozstrzygnięcia w wyroku uwzględniającym skargę, nie dotyczy uwzględnienia skargi na akt odmowny. Akt, którym odmówiono uwzględnienia żądania nie podlega bowiem wykonaniu, a tymczasowa ochrona wynikająca z przepisu art. 152 cytowanej ustawy z istoty swojej dotyczy aktów i czynności, które podlegają jakiemukolwiek wykonaniu.