II SA/Gd 748/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 października 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie zbierania odpadów złomu postanawia odmówić D. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. D. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawca prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe wraz z rodzicami i bratem. Rodzina utrzymuje się z dochodu wnioskodawcy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 2 000 zł miesięcznie oraz z dochodu jego brata z tytułu umowy o pracę w kwocie 400 zł miesięcznie. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy, ani on ani członkowie jego rodziny nie posiadają żadnego majątku, żadnych nieruchomości, oszczędności, ani innych przedmiotów wartościowych. Na wezwanie Sądu wystosowane w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), w celu usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku informacji na temat rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, nadesłał on: - zaświadczenia z właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości obrotu D. K. oraz K. K. w podatku od towarów i usług oraz dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2006 z dnia - odpowiednio - 16 stycznia 2008 r. i 15 stycznia 2008 r., - zaświadczenia z Urzędu Skarbowego potwierdzające fakt, iż A. K. oraz A. K. (rodzice wnioskodawcy) w roku podatkowym 2006 nie osiągnęli dochodów (zaświadczenia z dnia 15 stycznia 2008 r.), - rachunki za wywóz nieczystości za okres 3 miesięcy w kwocie 46,56 zł, za wodę – 417,64 zł za okres od 25 czerwca do 20 września 2007 r., za energię za okres dwóch miesięcy w kwocie 120,48 zł, - zaświadczenia rodziców wnioskodawcy z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 stycznia 2008 r. o niepobieraniu przez nich żadnych świadczeń emerytalno-rentowych, - zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w G. z dnia 17 stycznia 2008 r. o korzystaniu przez A. K. ze statusu osoby bezrobotnej ostatnio od dnia 4 grudnia 2007 r. do 26 grudnia 2007 r. – bez prawa do zasiłku, - wyciągi z rachunku z Banku "A" S.A. dla prowadzonej działalności gospodarczej przez D. K. za okres od 1 października 2007 r. do 4 stycznia 2008 r. Ze zbiorczego zestawienia informacji o operacjach na koncie wnioskodawcy wynika, że obraca on wysokimi kwotami pieniędzy: w dniu 1 października 2007 r. na jego konto wpłynęła kwota 3 574,36 zł, w dniu 22 października 2007 r. – kwota 6 602,64 zł, w dniu 2 listopada 2007 r. – 3 671,71 zł, w dniu 23 listopada 2007 r. – 5 063,49 zł, w dniu 6 grudnia 2007 r. – 3 447,23 zł, w dniu 12 grudnia 2007 r. – 8 657 zł, w dniu 14 grudnia 2007 r. – 6 834,44 zł, w dniu 18 grudnia 2007 r. – 8 070,97 zł, w dniu 20 grudnia 2007 r. – 4 645,76 zł, w dniu 21 grudnia 2007 r. – 7 709,12 zł, w dniu 3 stycznia 2008 r. – 9 194,41 zł. Prawo pomocy, zdefiniowane w art. 239 pkt 4 p.p.s.a., jako prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa, stanowi uprawnienie strony do zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat - wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrotu wydatków - art. 211 p.p.s.a.) oraz ustanowienia dla niej profesjonalnego pełnomocnika (art. 244 p.p.s.a.), o które może ubiegać się strona, która nie posiada dostatecznych środków umożliwiających jej prowadzenie sprawy przed sądem administracyjnym (art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy oznacza, iż ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie, zamiast strony, budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Skutki przyznania prawa pomocy znajdą bowiem odzwierciedlenie zarówno po stronie dochodowej, jak i wydatkowej budżetu, ze względu na możliwe zmniejszenie dochodów z uwagi na zwolnienie od opłat sądowych, jak i na zwiększenie wydatków ze względu na konieczność pokrycia za stronę należnego od niej zwrotu wydatków oraz kosztów wynagrodzenia przyznanego jej zawodowego pełnomocnika. Dlatego w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonywania wyboru pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a odstąpieniem od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (art. 84 Konstytucji RP), czego wyrazem na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego jest regulacja zawarta w art. 199 i art. 214 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zwolnienie - jako odstępstwo od tego obowiązku - należy traktować zatem w sposób wyjątkowy (zob. na temat prawa pomocy H. Knysiak - Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PS 2003, nr 11-12, s. 72-93; P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" (w:) J. Stelmasiak, J. Niczyporuk, S. Fundowicz (red.), Polski model sądownictwa administracyjnego, Lublin 2003, zob. także postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 września 2006 roku, sygn. II SA/Ol 588/06, Baza Orzeczeń LEX nr 191863). Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 246 § 3 ustawy – ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga nadto złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z tymże pełnomocnikiem. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłat sądowych, jak już wskazano powyżej, stanowi instytucję wyjątkową i dlatego może być stosowane jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W szczególności, wbrew twierdzeniom skarżącego, jego dochody nie kształtują się na poziomie zadeklarowanym przez niego w treści formularza PPF, czyli na poziomie 2 000 zł. Jak wynika bowiem z załączonego do akt wyciągu bankowego, wnioskodawca co najmniej dwa razy w miesiącu uzyskuje wpływ na swoje konto w łącznej kwocie ponad 10 000 zł, zaś w grudniu 2007 r. przychód jego wyniósł ponad 38 000 zł. W tej sytuacji, nawet przy uwzględnieniu kosztów prowadzonej działalności gospodarczej, nie sposób przyjąć, że wnioskodawca osiąga dochód w wysokości jedynie 2 000 zł miesięcznie. Wnioskodawca nie wykazał też, że ponosi szczególnie wysokie koszty prowadzenia działalności gospodarczej, czy też opłaty uiszczane tytułem mediów (miesięczne koszty ponoszone przez wnioskodawcę tytułem mediów, które wykazał stanowią kwotę około 240 zł miesięcznie). Uznać zatem należy, że wysokość dochodów osiąganych przez wnioskodawcę nie uzasadnia niemożności poniesienia przez niego kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. W ocenie Sądu, aktualna sytuacja majątkowa skarżącego oraz jego możliwości zarobkowe są na tyle dobre, iż jest on w stanie, choćby z otrzymywanych bieżących dochodów, ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie, tym bardziej, że sprawa ta ma ścisły związek z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Przypomnieć przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżącego na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane). Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.