II SA/Gd 762/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. i W. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 września 2014 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia oddalić wniosek M. S. i W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 11 grudnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek M. S. i W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku tym skarżący wykazali, że są rodzeństwem i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Posiadają dom o powierzchni 94 m2 oraz dwa lokale mieszkalne, każdy o powierzchni 36 m2. Oboje skarżący pracują i otrzymują z tego tytułu miesięczne wynagrodzenie. M. S. w wysokości 3154 zł a W. S. w wysokości 4 477 zł z nadgodzinami a bez nadgodzin 3305 zł. Skarżący oświadczyli, że osiągane dochody przeznaczają na spłatę kredytu mieszkaniowego, leczenie (stomatolog i okulista) oraz opłatę za studia zaoczne Pani M. S.. Celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy możliwości płatniczych wnioskodawców referendarz sądowy, zarządzeniem z dnia 12 grudnia 2014 r., wezwał skarżących do przedłożenia dokumentów dotyczących ponoszonych przez nich wydatków na utrzymanie oraz osiąganych dochodów. W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia 29 grudnia 2014 r., M. S. wyjaśniła, że nie posiadają z bratem żadnych zarejestrowanych pojazdów mechanicznych a jej mieszkanie przez ostatni rok stoi puste. Do pisma skarżąca dołączyła rachunki: za śmieci (w lipcu łącznie 30 zł i 13,50 zł), za telefon (33,83 zł, 142,22 zł i 49,90 zł), za wodę (14,24 zł), czynsz za mieszkanie (357,87 zł i 271,41 zł), za energię elektryczną (51,54 zł), za gaz (447,82 zł i 35,79 zł). Skarżąca przedłożyła również decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2014 r. dotyczącą posiadanych przez wnioskujących lokali mieszkalnych oraz informacje o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za 2013 r. złożone zarówno przez nią jak i jej brata w Urzędzie Skarbowym. Skarżąca przedłożyła również wyciąg z rachunku bankowego oraz zaświadczenie o wynagrodzeniu, z którego wynika, że jest ona zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony i otrzymuje z tego tytułu miesięczne wynagrodzenie brutto w wysokości 3546,22 zł (tj. netto 2542,96 zł). W piśmie z dnia 5 stycznia 2015 r., W. S. oświadczył ponadto, że wysłane przez M. S. wyciągi z rachunku bankowego uwzględniają także jego wynagrodzenie. Do pisma skarżący dołączył zaświadczenie o wynagrodzeniu, z którego wynika, że w okresie od 1.10.2014 r. do 31.12.2014 r. skarżący uzyskał przychód w wysokości 13677,62 zł (miesięcznie 4559,21 zł). Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmówił wnioskodawcom przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz wskazał przede wszystkim, że skarżący nie przedstawili szeregu dokumentów, do których złożenia zostali zobowiązani. Z kolei z przedstawionych dokumentów wynika, że skarżących stać na poniesienie wszelkich kosztów jakie pojawią się w zainicjowanym postępowaniu przed sądem w tym na uiszczenie wpisu sądowego. Referendarz podkreślił, że skarżąca M. S. posiada znaczne oszczędności, gdyż z analizy rachunku bankowego wynika, że założyła lokatę, na którą wpłaciła 40 000 zł. Od powyższego postanowienia skarżący wnieśli w ustawowym terminie sprzeciw, podnosząc, że pieniądze wpłacone na lokatę stanowią ich wspólne oszczędności i są przeznaczone na remont domu. Do sprzeciwu skarżący dołączyli kopie zeznań podatkowych za 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ponieważ, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym, przedmiotem niniejszej sprawy Sąd uczynił rozpoznanie wniosku M. i W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć na wstępie należy, że jako instytucja o charakterze wyjątkowym, przyznanie prawa pomocy może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreślono, że przy ocenie sytuacji wnioskodawcy, z punktu widzenia przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy, uwzględnia się nie tylko bieżące dochody i wydatki jego i rodziny, ale również stan majątkowy. Posiadanie majątku, w tym nieruchomości, rzutuje bowiem na ocenę potencjalnych możliwości płatniczych skarżącego np. jego zdolność kredytową czy możliwość zaciągania pożyczek (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publ.). Właściciela nieruchomości o niewątpliwie znacznej wartości nie sposób uznać za osobę ubogą. Fakt bycia właścicielem nieruchomości o znacznej wartości oznacza, iż strona posiada wystarczającą zdolność majątkową, by pokryć koszty postępowania sądowego, pomimo tego, że jej dochód miesięczny jest nieznaczny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2005 r., sygn. akt II FZ 211/05, nie publ.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest uzasadnione w sytuacji, gdy strona udowodni, iż jest osobą ubogą i nie jest w stanie - z powodu zdarzeń losowych, sytuacji rodzinnej lub niezaradności życiowej – ponieść pełnych kosztów postępowania (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1756/05, niepubl.). Przepis art. 246 § 1 co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty sądowe stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04, niepubl.). Prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają one żadnego dochodu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2005 r., II OZ 318/05, niepubl.). Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż sytuacja majątkowa skarżących nie uzasadnia przyznania im prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z przedłożonych dokumentów skarżący uzyskują comiesięczny dochód z tytułu umów o pracę. Łączny dochód w ich wspólnym gospodarstwie wynosi miesięcznie co najmniej 6 459 zł. Skarżący ponadto posiadają dom o powierzchni 94 m2 oraz dwa lokal mieszkalne każdy o powierzchni 36 m2. Skarżący posiadają lokatę bankową, na której wartość odłożonych środków wynosi minimum 40 000 zł. W ocenie Sądu, tak przedstawiająca się sytuacja majątkowa skarżących nie uzasadnia przyznania im prawa pomocy. Skarżący bez wątpienia osiągają dochód umożliwiający im zapłatę kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Z tych też przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.