II SA/Gd 768/17

1 POSTANOWIENIE Dnia 25 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2018 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Ż. o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 września 2017 r., nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych postanawia oddalić wniosek M. Ż. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. M. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 września 2017 r., nr [..], którą uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 września 2017 r. i nakazano M.M. zamurowanie otworu okiennego w mieszkaniu nr [..] (poddasze – w ścianie wielorodzinnego budynku mieszkalnego na działce nr [..] przy ul. P. w P., usytuowanej w odległości 3 m od granicy z działką budowlaną nr [..] – materiałem spełniającym wymogi nierozprzestrzeniania ognia przez ściany zewnętrzne (luskfery, bloczki lub pustaki szklane) w celu doprowadzenia tego budynku do stanu poprzedniego. Wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2018 r. M. Ż., zamieszkały w P. przy ul. P., wystąpił z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w przedmiotowej sprawie w charakterze uczestnika wskazując, że jest inicjatorem całego postępowania i osobą najbardziej zainteresowaną w sprawie. Jednak organy administracji pominęły go w postępowaniu, jak również nie informowały go o podjętych decyzjach. Wyjaśnił, że mieszka najbliżej miejsca, w którym dokonano samowoli oraz jest osobą poszkodowaną, gdyż sporne roboty zostały wykonane niezgodnie z przepisami oddzielenie przeciwpożarowego. Ponadto, wykonane samowolnie okno narusza prywatność rodziny wnioskodawcy, bowiem sąsiedzi mają wgląd do tego, co dzieje się w jego sypialni i łazience. Do wniosku dołączył dokumentację fotograficzną, obrazującą dokonaną samowolę oraz pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 listopada 2011 r. informujące M. Ż. o przeprowadzonych czynnościach kontrolnych i wyjaśniających w sprawie otworu okiennego w ścianie szczytowej od strony południowo-wschodniej budynku mieszalnego wielorodzinnego przy ul. P. w P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.:Dz. U. z 2017 poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Ponadto udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie (§ 2). Z powołanych przepisów wynika, że przesłanką dopuszczenia do udziału w sprawie sądowoadministracyjnej w charakterze uczestnika postępowania jest posiadanie interesu prawnego w konkretnym rozstrzygnięciu sprawy zawisłej przed sądem administracyjnym. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca wskazał, że zamieszkuje w lokalu położonym w P. przy ul. P., tj. w budynku znajdującym się w najbliższym sąsiedztwie budynku, w którym wykonano sporne prace. Z akt przedmiotowej sprawy wynika przy tym, że w budynku nr [..] oraz nr [..] funkcjonują Wspólnoty Mieszkaniowe, reprezentowane przez Zarząd i to te podmioty zostały uznane zarówno przez organy administracji, jak i przez Sąd za uczestników postępowania. Zgodnie z przepisem art. 20 i art. 21 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tj.: Dz.U. z 2018 r., poz. 716) jeżeli lokali wyodrębnionych, i lokali niewyodrębnionych jest więcej niż siedem właściciele lokali są zobowiązani podjąć uchwałę o wyborze zarządu, który kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej w ramach czynności dotyczących zwykłego zarządu nieruchomości i reprezentuje ja na zewnątrz. Czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu wymagają natomiast uchwały właścicieli lokali (art. 22 ustawy). Co do zasady więc to zarząd wspólnoty mieszkaniowej kieruje jej sprawami i reprezentuje ją na zewnątrz w sprawach związanych z zarządzaniem nieruchomością wspólną. Do tej kategorii spraw należy również uczestnictwo w charakterze strony w postępowaniach administracyjnych i sądowych, w których źródłem interesu prawnego są uprawnienia właścicielskie względem nieruchomości wspólnej. Równocześnie wskazać trzeba, że warunkiem uzyskania przymiotu strony przez indywidualnego członka wspólnoty mieszkaniowej jest wykazanie przez niego indywidualnego interesu prawnego, mającego umocowanie w określonej normie prawa materialnego, odrębnego od interesu wspólnoty mieszkaniowej. Taki interes prawny, aby stanowił podstawę zakwalifikowania określonego podmiotu jako strony postępowania, musi być aktualny i realny, a jego podstawą musi być konkretna norma prawna oraz musi pozostawać w związku z postępowaniem w określonej sprawie administracyjnej (por. J. Borkowski w. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 210 i n.). Mieć interes prawny znaczy więc to samo, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu – strony postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 2226/12, LEX nr 1356980). Jeżeli natomiast akt stosowania tej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, wówczas nie można mówić o interesie prawnym strony, a więc także o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej (zob. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 1876/99, LEX nr 47938). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (zob. postanowienie NSA z dnia 22 września 2010 r., I OZ 709/10, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W odróżnieniu od interesu prawnego, interes faktyczny polega na sytuacji, w której podmiot jest zainteresowany wynikiem postępowania, jednakże "zainteresowanie" to nie znajduje oparcia w normie prawa powszechnie obowiązującego. Zdarzenia przyszłe lub niepewne nie stanowią o interesie prawnym, a jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym. Podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma więc przymiotu strony postępowania administracyjnego i nie jest legitymowany do kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. W okolicznościach niniejszej sprawy organ uznał, że interes prawny przysługuje Wspólnocie Mieszkaniowej [..], a więc podmiotowi zarządzającemu budynkiem sąsiadującym z budynkiem, w którym dokonano spornej samowoli. Jak wynika z akt sprawy, w ocenie organów, wykonany otwór okienny w mieszkaniu nr [..] (poddasze) w ścianie wielorodzinnego budynku mieszkalnego przy ul. P., narusza przepisy prawa w zakresie wykonywania otworów okiennych w ścianie usytuowanej w odległości 3 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną oraz dotyczących oddzielenia pożarowego. Należy przy tym wskazać, że uprawnienia wspólnoty mieszkaniowej i właścicieli poszczególnych lokali nie są wobec siebie konkurencyjne i nie wykluczają się wzajemnie. Wspólnota Mieszkaniowa ma status strony postępowania w zakresie dotyczącym spraw tej wspólnoty, tj. nieruchomości wspólnej, a właściciel odrębnego lokalu - w sprawach dotyczących tego lokalu. Do zadań związku, jakim jest wspólnota mieszkaniowa właścicieli lokali, powstająca na podstawie art. 6 ustawy o własności lokali, należy zarządzanie nieruchomością wspólną i reprezentowanie interesów właścicieli lokali w zakresie spraw związanych z nieruchomością wspólną. Wspólnota mieszkaniowa właścicieli lokali nie ma uprawnień do ingerowania w sferę wykonywania przez właściciela jego praw do wyodrębnionego lokalu. Powyższe oznacza, że co do zasady w postępowaniu sądowym jest możliwe w sprawie, w której interesy właścicieli reprezentuje wspólnota mieszkaniowa, dopuszczenie do udziału poszczególnych właścicieli, o ile wykażą oni swój indywidualny interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy. Zdaniem Sądu w złożonym wniosku M. Ż. nie wykazał istnienia interesu prawnego, stanowiącego niezbędną przesłankę do uznania go za uczestnika postępowania sądowego w sprawie dotyczącej nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem. Z wniosku w szczególności nie wynika, jaka norma prawa materialnego stanowi podstawę legitymacji żądania zgłoszonego przez M. Ż. Legitymacja ta nie może wynikać z przysługującego wnioskodawcy prawa własności, gdyż decyzja nakazująca wykonanie w sąsiednim budynku nr [..] określonych prac budowlanych w celu doprowadzania tego budynku do stanu zgodnego z prawem nie ingeruje w żaden sposób w odrębną własność lokalu przysługującą wnioskodawcy. Aby być stroną postępowania administracyjnego i obecnie sądowoadministracyjnego wnioskodawca musiałby wykazać, że przedmiotowa samowola wpływa na jego nieruchomość lokalową w sposób większy niż na lokale należące do innych członków wspólnoty mieszkaniowej (por. postanowienie WSA w Krakowie z dnia 24 maja 2017 r., II SA/Kr 230/17, dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taki negatywny, nadmierny wpływ wnioskodawca starał się wykazać we wniosku, jednakże zdaniem Sądu, przytoczone okoliczności, tj. zainicjowanie przedmiotowego postępowania oraz naruszenie przepisów bezpieczeństwa pożarowego i prywatności rodziny wnioskodawcy, nie stanowią o jego interesie prawnym, lecz faktycznym, którego wystąpienie wnioskodawcy nie jest wystarczające do uwzględnienia rozpatrywanego wniosku. Podkreślenia wymaga, iż niezależnie od tego, że okoliczność zainicjowania przez wnioskodawcę postępowania w sprawie samowolnego wykonania otworu okiennego w szczytowej ścianie budynku [..] w P., nie stanowi o istnieniu interesu prawnego, z akt sprawy nie wynika, aby inicjatorem kontrolowanego postępowania administracyjnego był właśnie M. Ż. Z zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia 12 stycznia 2017 r. wynika, że zostało ono wszczęte przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z urzędu (vide: k. 7 akt organu pierwszej instancji). Nie mniej fakt, że wnioskodawca mógł sygnalizować potrzebę wszczęcia postępowania, nie przesądzałby o jego statusie jako strony tego postępowania. Organ bowiem zobowiązany jest na każdy etapie postępowania do ustalenia kręgu stron postępowania i w sytuacji uznania, że osoba, która złożyła wniosek nie ma interesu prawnego w jego wszczęciu i prowadzeniu zobowiązany jest do podjęcia stosownych rozstrzygnięć, bądź do odmowy wszczęcia postepowania (art. 61a § 1 k.p.a.) bądź do merytorycznej odmowy uwzględnienia żądania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że wniosek o dopuszczenie M. Ż. do udziału w niniejszym postępowaniu sądowym nie zasługuje na uwzględnienie. Z tego względu, działając na podstawie przepisu art. 33 § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.