II SA/Gd 777/02

Dnia 6 października 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie NSA Jacek Hyla NSA Anna Orłowska /spr./ Protokolant Anna Zegan po rozpoznaniu w dniu 6 października 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi T.P. P.W. "A" w G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 22 lutego 2002 roku [...] w przedmiocie ustalenia rodzaju badań i pomiarów szkodliwych czynników chemicznych występujących w środowisku pracy 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Inspektora Sanitarnego w P.z dnia 9 stycznia 2002 roku Nr [...] w części odnoszącej się do obowiązku przeprowadzenia badań i pomiarów szkodliwych czynników chemicznych, 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz T.P. P.W. "A" w G. 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może zostać wykonana. 3 II SA/Gd 777/02 U z a s a d n i e n i e Zaskarżoną decyzją z dnia 22 lutego 2002r. Wojewódzki Inspektor Sanitarnyna podstawie art.27 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej (Dz.U.Nr 90 z 1998r., poz.575 ze zm.) i art.138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 9 stycznia 2002r. nr [...] mocą której – po przeprowadzeniu kontroli sanitarnej w Zakładzie Produkcyjnym P.W. "A" w G. organ sanitarny I instancji ustalił zakres badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, w tym – czynników chemicznych. T.P. – Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "A" odwołał się od decyzji organu I instancji w części nakładającej obowiązki dokonania badań i pomiarów czynników chemicznych w Zakładzie podnosząc, że w procesie produkcyjnym nie występuje narażenie na działanie chlorku winylu. Świadczy o tym wynik badań i pomiarów stężenia chlorku winylu w powietrzu (poniżej normy), a sama obecność chlorku winylu w granulacie W-2 nie jest wystarczającą podstawą do stwierdzenia, że na stanowiskach pracy występuje narażenie na jego działanie. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 9 lipca 1996r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U.Nr 86, poz.394) pracodawca, u którego zakładzie występują czynniki szkodliwe dla zdrowia jest zobowiązany do dokonywania badań i pomiarów tych czynników w środowisku pracy, chlorek winylu umieszczony jest w wykazie czynników rakotwórczych - załącznik nr 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 11 września 1996r. w sprawie czynników rakotwórczych w środowisku pracy oraz nadzoru nad stanem zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki, zatem – pracodawca winien przeprowadzać badania środowiskowe raz na 6 miesięcy, niezależnie od tego, czy na badanych stanowiskach pracy występują przekroczenia normatywów higienicznych, czy też stwierdza się ich brak. W świetle powyższych przepisów nie ma znaczenia fakt, że stężenie chlorku winylu w P.W. "A" wynosiło poniżej granicy oznaczalności metody, a ponadto – nie można wykluczyć możliwości wzrostu stężenia omawianego czynnika chemicznego w toku procesu produkcyjnego lub w następstwie nieprzewidzianych zdarzeń i awarii. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego T.P. – P.W. "A" w G. zarzucił, że decyzję podjęto z naruszeniem art.27 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. Nr 90 z 1998r., poz.575 ze zm.) oraz § 4 ust.1 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 9 lipca 1996r. w sprawie badań czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. Nr 86, poz.394) poprzez bezpodstawne przyjęcie, że na firmie ciąży obowiązek przeprowadzenia nakazanych badań oraz – z naruszeniem art.7, 77 § 1 w zw. z art.84 § 1 K.p.a. poprzez niepowołanie biegłego z zakresu chemii dla wyjaśnienia procesów technologicznych w zakładzie. Wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji, umorzenie postępowania oraz wstrzymanie wykonania decyzji. Uzasadniając zarzuty i wnioski skargi strona skarżąca podniosła, że zaskarżone decyzje są nieuzasadnione i bezpodstawne, dowolne i arbitralne. W rzeczywistości podczas kontroli sanitarnej w zakładzie nie przeprowadzono żadnych badań i pomiarów w środowisku pracy, a wyniki badań okazane przez skarżącego nie wskazywały na konieczność podjęcia decyzji nakazujących przeprowadzenie badań. Z treści dokumentów okazywanych w czasie kontroli sanitarnej przez stronę skarżącą kontrolujący inspektor wysnuł niewłaściwy i niezrozumiały wniosek, bowiem zgodnie z fachowym piśmiennictwem w procesie produkcji i przetwarzania granulatu W-2 nie powstaje chlorek winylu. Depolimeryzacja PCV w warunkach przetwórstwa PCV, a nawet jego degradacji, nie jest możliwa. Strona skarżąca dowodzi to przedkładanymi dokumentami, do treści których organy orzekające nie ustosunkowały się, zatem naruszyły przepisy art.84 § 1 K.p.a. mówiące o konieczności powołania biegłego w sytuacji, kiedy w sprawie wymagalne są wiadomości specjalne. Uzasadnia to wnioski skargi; wskazano na wyroki NSA w podobnych sprawach. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona częściowo również z przyczyn, które Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi wziął pod uwagę z urzędu (art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz.1270, mającej zastosowanie w sprawie z mocy art.97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1271). Cyt. art.97 wskazanej wyżej ustawy stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (§ 1 art.97 cyt. ustawy). Zgodnie z art.3 cyt. wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, co oznacza m.in., że sąd nie orzeka merytorycznie zamiast organu administracji, zatem – w tym przypadku – nie mógł uchylić zaskarżonych decyzji i umorzyć postępowania, o co wnoszono w skardze. Rolą sądu jest ocena, czy zaskarżone decyzje podjęte zostały zgodnie z prawem, a w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa, sąd może orzec w sposób przewidziany w art.145 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.o.p.p.s.a.). W niniejszej sprawie podzielić należy zarzuty skargi dotyczące naruszenia – przy orzekaniu przez organy inspekcji sanitarnej – przepisów postępowania administracyjnego, co w konsekwencji prowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego stosowanych w sprawie i stanowiło podstawę uchylenia zaskarżonych decyzji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 a i c cyt. ustawy – p.o.p.p.s.a. Naruszenie przepisów postępowania polegało na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy spowodowanym niedopełnieniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego – art.7, 77 § 1 i 80 K.p.a., brakach w zakresie niezbędnych składników decyzji, a w szczególności – w rozstrzygnięciu, uzasadnieniu faktycznym i prawnym – art.107 § 1, 3 i 4 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie przepisów prawa materialnego polegało na nałożeniu na stronę skarżącą obowiązku przeprowadzenia badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy mimo niewyjaśnienia przesłanek faktycznych takiego rozstrzygnięcia, co miało wpływ na wynik sprawy. Nadto decyzja organu I instancji nie określa – konkretnie – ani jakie czynniki chemiczne ani w jakich terminach winno badać i mierzyć skarżące Przedsiębiorstwo. Określenie w rozstrzygnięciu, że winno ono badać i mierzyć czynniki chemiczne w terminach i na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 9 lipca 1996r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U.Nr 86, poz.394 ze zm.) jest niewystarczające, bowiem przepisy rozporządzenia wskazują różną częstotliwość dokonywania badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W podstawie prawnej decyzji organu I instancji powołano art.227 § 3 K.p. mimo, iż przepisu takiego w tekście ustawy nie było, nie zaistniały również okoliczności faktyczne, o których mowa w § 4 ist.1 cyt. rozporządzenia MZ i OS z dnia 9.07.1996r., tj. pracodawca ani nie rozpoczął ani nie zmienił prowadzonej działalności. Utrzymujący w mocy decyzję organu I instancji organ odwoławczy przeniósł omówione błędy do zaskarżonej decyzji, a powoływany przez ten organ art.27 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. Nr 90 z 1998r., poz.575 ze zm.) stanowi, że decyzję nakazującą usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień, państwowy inspektor sanitarny wydaje w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych. W sprawie niniejszej strona skarżąca, nie kwestionująca ciążących na niej z mocy prawa obowiązków dokonywania badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (tak w: odwołaniu od decyzji organu I instancji, skardze do NSA i uzupełniającym piśmie procesowym z dnia 3.09.2002r.) podnosiła, że w środowisku pracy w zakładzie nie występuje chlorek winylu, tj. czynnik rakotwórczy, o jakim mowa w rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 11 września 1996r. w sprawie czynników rakotwórczych w środowisku pracy oraz nadzoru nad stanem zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz.U. Nr 121, poz.571 ze zm., zał. Nr 1 część I A poz.41). Na tę okoliczność strona przedkładała dowody w postaci wyników badań środowiskowych w środowisku pracy z 1998r., 2000r. i 2001r., karty charakterystyki granulatu W-2 i informacji producenta granulatu W-2 – ZTS "B" SA z 30.06.2000r. Do skargi dołączono ponadto sprawozdanie z badania Nr [...] ICHP w W-wie z dnia 22.03.2002r. i opinię tego Instytutu z dnia 27.08.2002r. Z treści cytowanych dokumentów wynika, że w procesach przetwórstwa granulatu PCV dowolną techniką, mechanicznym recyclingu odpadów PCV oraz w sytuacjach awaryjnych w linii przetwórstwa nie jest możliwe wytworzenie się chlorku winylu. Do okoliczności tej, mającej istotne znaczenie w sprawie, organy orzekające nie ustosunkowały się mimo konsekwentnie podnoszonego przez stronę skarżącą zarzutu, że sama obecność chlorku winylu w granulacie W-2 nie jest wystarczającą podstawą do stwierdzenia, iż w środowisku pracy występuje narażenie na działanie tej substancji, na co wskazywały wyniki badań w zakładzie. Stosowanie przepisów ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. Nr 90 z 1998r., poz.575 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 9 lipca 1996r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. Nr 86 z 1996r., poz.394 ze zm.) o nakładaniu na pracodawcę obowiązku dokonywania badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy uwarunkowane jest stwierdzeniem występowania okoliczności, o jakich mowa w tych przepisach (tj. np. występowaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, rakotwórczych, rozpoczęciem lub zmianami prowadzonej działalności). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 9 stycznia 2002r. w zaskarżonych częściach na mocy cyt. wyżej art.145 § 1 pkt 1 a i c ustawy - p.o.p.p.s.a. O kosztach orzeczono zgodnie z art.200 u.p.o.p.p.s.a. w zw. z art.97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – przepisy wprowadzające /.../, a orzeczenie w pkt 3 sentencji wyroku znajduje oparcie w przepisach art.152 ustawy – p.o.p.p.s.a. W toku ponownego rozpoznawania sprawy organy inspekcji sanitarnej winny przeprowadzić postępowanie dowodowe z uwzględnieniem wymogów K.p.a. oraz wyczerpująco i wszechstronnie rozpatrzyć materiał dowodowy uwidaczniając w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyniki tego postępowania w sposób określony w art.107 § 3 K.p.a.