II SA/Gd 791/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Antończyk po rozpoznaniu w dniu 23 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. H. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 września 2008 r. Nr [...] w przedmiocie zaniechania dalszych robót budowlanych postanawia odmówić przyznania H. H. prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku, sformułowanym na urzędowym formularzu PPF, który wpłynął do sądu 9 maja 2013 r. H. H. wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jego dochodu jest emerytura w wysokości 1988 zł miesięcznie. Wnioskodawca nie ma żadnego majątku. Do wniosku załączył pismo, w którym wyliczył wydatki, jakie ponosi w skali miesiąca, szacując je na kwotę 5058,33 zł (w tym zawarto wydatek na zakup wcześniej zamówionej kuchni – 1400 zł, remont samochodu – 311 zł, wynagrodzenie dla opiekunki w związku z opieką na wnioskodawcą z tytułu złamanej nogi – 500 zł). Wobec wątpliwości co do określonych we wniosku możliwości płatniczych wnioskodawcy i jego stanu majątkowego, referendarz wezwał go do nadesłania dokumentów źródłowych, w tym wyciągów z kont bankowych, dokumentów obrazujących ponoszenie wskazanych we wniosku wydatków oraz wskazujących na aktualną wysokość osiąganych dochodów. Wnioskodawca nie odpowiedział na powyższe wezwanie i nie przedłożył wskazanych w nim dokumentów i oświadczeń, co ostatecznie stanowiło podstawę do odmowy uwzględnienia jego wniosku przez referendarza sądowego w postanowieniu z 20 czerwca 2013 r. Należy przypomnieć, że złożony przez wnioskodawcę wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym jego wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie. W postanowieniu z 29 stycznia 2009 r., wydanym w następstwie rozpatrzenia wniosku skarżącego z 11 grudnia 2008 r. (pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez stronę w niniejszej sprawie) referendarz sądowy odmówił mu przyznania prawa pomocy przez zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Następnie, w postanowieniu z 10 sierpnia 2009 r. referendarz sądowy, w odpowiedzi na wniosek z 29 czerwca 2009 r. (data stempla pocztowego) odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Skarżący wniósł sprzeciw od tego ostatniego postanowienia. Po rozpoznaniu w dniu 24 września 2009 r. tegoż sprzeciwu sąd odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zażalenie na powyższe orzeczenie rozpoznane zostało następnie przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w postanowieniu z dnia 16 lutego 2010 r. o sygn. akt II OZ 62/10 oddalił zażalenie skarżącego. Następnie wnioskodawca złożył wniosek w dniu 17 stycznia 2012 r. (data stempla pocztowego), który został rozstrzygnięty postanowieniem sądu z 21 marca 2012 r. o odmowie przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zażalenie wnioskodawcy na to postanowienie zostało oddalone na mocy postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 maja 2012 r. w sprawie II OZ 420/12. Sąd ocenił sytuację wnioskodawcy przez pryzmat przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w kontekście art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – tekst jednolity ze zm., w skrócie: P.p.s.a.). W ocenie sądu, kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy należy ocenić przez pryzmat wystąpienia w sytuacji wnioskodawcy nowych okoliczności, które spowodowałyby odmienną ocenę sytuacji strony w stosunku do okoliczności podnoszonych we wcześniejszym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie sądów obu instancji zaś analiza sytuacji materialnej skarżącego wskazuje, że nie uległa ona istotnej zmianie, a to stanowiło przeszkodę do uwzględnienia złożonego w dniu 17 stycznia 2012 r. wniosku w przedmiocie prawa pomocy. W sprzeciwie od postanowienia referendarza z 20 czerwca 2013 r., wydanego w następstwie rozpoznania obecnie wniesionego wniosku o przyznanie prawa pomocy (tj. z 9 maja 2013 r.), wnioskodawca podkreślił, że prawo pomocy jest mu niezbędne, by obalić wszystkie postanowienia sądu, dotyczące "jakiejś tam" decyzji WINB. Wnioskodawca podkreślił jednocześnie, że nie ma obowiązku donoszenia rachunków, gdyż nie wynika to z żadnego przepisu prawa. W celu rzetelnej weryfikacji danych przedstawionych przez wnioskodawcę i wyeliminowania wątpliwości, co do podnoszonych przez niego okoliczności sąd zwrócił się do niego z prośbą o przedłożenie dokumentów źródłowych, takich jak wyciąg z konta osobistego, oświadczenie co do nieruchomości, którą wnioskodawca dotychczas wykazywał jako składnik swego majątku, a obecnie zaś wskazuje, że nie posiada żadnych nieruchomości, kserokopie rachunków dokumentujących ponoszone wydatki, wskazane w załączniku do formularza PPF, czy oświadczenie w przedmiocie zarejestrowanych pojazdów mechanicznych. Wnioskodawca nie odpowiedział na wezwanie sądu i nie nadesłał żadnych dokumentów, czy też oświadczeń. Uwzględniając fakt, że wniesiony sprzeciw nie podlegał odrzuceniu, zgodnie z dyspozycją art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlegała ponownemu rozpatrzeniu przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma nikogo na utrzymaniu, utrzymuje się z emerytury w wysokości 1988 zł, nie posiada żadnego majątku, ponosi miesięczne wydatki na poziomie około 5000 zł. W przypadku, gdy strona składa kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy go rozpoznać w trybie art. 165 P.p.s.a., tj. pod kątem identyfikacji zmian w sytuacji strony skutkujących w istocie – w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy – pogorszeniem sytuacji rodzinnej i majątkowej strony. Jak bowiem wynika z treści art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Na gruncie powyższego przepisu zachodzi możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie w przypadku zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Jednakże bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może zmienić lub uchylić swego postanowienia, nawet gdyby doszedł do wniosku, że jego poprzednia ocena tych okoliczności była błędna (por. post. SN z dnia 10 listopada 1970 r., II CZ 139/70, OSPiKA 1971, z. 10, poz. 178). W analizowanym postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy sąd musi brać pod uwagę zmianę okoliczności składających się na przesłanki przyznania prawa pomocy. Biorąc pod uwagę wniosek strony o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, w grę wchodzą przesłanki przyznania prawa pomocy określone w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a, zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Sądu, sytuacja skarżącego nie uległa istotnej zmianie w stosunku do tej, która legła u podstaw wydania postanowienia z 21 marca 2012 r., w stosunku do którego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie w postanowieniu z 22 maja 2012 r. Wprawdzie wówczas dochody rodziny kształtowały się na poziomie 3500 zł, jednak w gospodarstwie domowym skarżącego były wówczas dwie osoby. Można więc uznać, że zarówno wówczas jak i obecnie, dochody skarżącego są na zbliżonym poziomie w skali miesiąca – w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Powyższe stwierdzenie zaś uzasadnia stanowisko, że nie nastąpiła zmiana okoliczności w zakresie przesłanek przyznania prawa pomocy, która mogłaby skutkować uwzględnieniem wniosku strony w niniejszym postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy. Tym bardziej że wnioskodawca nie odpowiedział na wezwania referendarza oraz sądu, zmierzające do wyjaśnienia swojej aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej. Wobec powyższego, Sąd na mocy przepisu art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 165 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.