II SA/Gd 798/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Starszy Referent Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. S.-D. na decyzję Wojewody z dnia 10 października 2007 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 10 października 2007 r., nr [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 29 sierpnia 2007 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 142 i art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zwrotu R. S.-D. oraz T. N. wywłaszczonej nieruchomości, położonej w G. przy ul. K., oznaczonej ewidencyjnie jako działki nr [...] karta mapy [...] o powierzchni 0,0099 ha i nr [...] karta mapy [...] o powierzchni 0,0635, zapisanych w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. Kw [...] jako własność Gminy Miasta G. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazał, że sprawa zwrotu nieruchomości położonej w G. przy ul. K. oznaczonej jako działka nr [...] karta mapy [...] o powierzchni 0,0635, zapisanych w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. Kw [...] jako własność Gminy Miasta G. była już przedmiotem postępowania prowadzonego przez Prezydenta Miasta, który decyzją z dnia 18 marca 2003 r. orzekł o umorzeniu postępowania w ww. sprawie. Organ odwoławczy podniósł, że dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowania dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe, nawet gdy forma wydanego orzeczenia kończącego sprawę jest wadliwa. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że własność przedmiotowych nieruchomości została nabyta przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia, na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w G. z dnia 13 marca 1958 r. w trybie art. 34 dekretu Rady Ministrów z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. Nr 13, poz. 87 ze zm.), a do takich nieruchomości nie stosuje się przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Skargę na powyższą decyzję wnieśli R. S.-D. oraz T. N. wskazując, że przedmiotowa nieruchomość została zawłaszczona przez Gminę wobec czego nie powinna stanowić jej własności. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując sowje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 8 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 798/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę skarżącego T. N. W piśmie z dnia 21 kwietnia 2008 r. uczestnik postępowania Gmina Miasta G. podniosła, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na rozprawie w dniu 20 maja 2008 r. uczestnik postępowania T. N. oświadczył, że popiera skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Organy administracji obu instancji rozstrzygając sprawę dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, prowadziły postępowanie w zgodzie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego oraz zastosowały właściwe przepisy prawa administracyjnego. Bezsporną okolicznością było, iż przedmiotowa nieruchomość oznaczona obecnie jako działki nr [...] oraz [...] przejęta została na własność Skarbu Państwa w oparciu o przepis art. 34 ust. 1 dekretu Rady Ministrów z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. nr 13, poz. 87 ze zm.) jako majątek opuszczony, wskutek upływu okresu 10 lat. Powyższa instytucja prawna tzw. przemilczenia przewidziana w dekrecie była sposobem nabycia prawa na skutek upływu czasu i miała na celu likwidację stanu polegającego na tym, że właściciel nie wykazywał z jakichkolwiek przyczyn zainteresowania swoją rzeczą. Organem uprawnionym do orzekania w powyższym przedmiocie był sąd powszechny, albowiem sprawa taka miała charakter cywilny, a nie administracyjny i wywoływała skutki w sferze uprawnień cywilnoprawnych. Zasady ubiegania się w trybie administracyjnym o zwrot wywłaszczonych nieruchomości reguluje obecnie ustawa o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 216 ust. 1 tejże ustawy przepisy rozdziału 6 działu III (zwrot wywłaszczonych nieruchomości) stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 31, poz. 138, z 1961 r. Nr 7, poz. 47 i Nr 32, poz. 159 oraz z 1972 r. Nr 27, poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216, z 1972 r. Nr 49, poz. 312 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159, z 1972 r. Nr 27, poz. 193 oraz z 1974 r. Nr 14, poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192, z 1973 r. Nr 48, poz. 282 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego. Ponadto zgodnie z art. 216 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie: 1) art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240 oraz z 1957 r. Nr 39, poz. 172), 2) art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), 3) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, z późn. zm.). Z powyższego wynika, iż przejęcie przez Skarb Państwa nieruchomości (majątku opuszczonego) w trybie art. 34 ust. 1 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich nie kwalifikuje się do zastosowania przy zwrocie takiej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela procedury i trybu administracyjno-prawnego przewidzianego w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami. W konsekwencji ograny administracji nie są właściwe do orzekania w takiej sprawie. Wszelkich bowiem roszczeń związanych z nieruchomością przejętą w trybie wskazanego dekretu byli właściciele mogą dochodzić na drodze postępowania sądowego, wykorzystując obowiązujące instrumenty prawne, jak chociażby skargę o wznowienie postępowania. Zgodnie z przepisem art. 34 ust. 1 wspomnianego dekretu własność majątków opuszczonych podlegała przejęciu na rzecz Skarbu Państwa w drodze przedawnienia (zasiedzenia), które stanowi instytucję prawa cywilnego. O cywilnym charakterze przejęcia na podstawie przepisów tego dekretu przesądza także stwierdzenie nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości postanowieniem sądu powszechnego. W postępowaniu przed sądem administracyjnym zatem strona nie może dochodzić zwrotu przejętej na tej podstawie nieruchomości. Czynności te bowiem, jak i podstawa przejęcia nieruchomości, nie miały charakteru administracyjno-prawnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 497/06, ONSAiwsa 2007/2/43). Skarżący domagali się zatem wszczęcia postępowania zmierzającego nie do rozpoznania sprawy administracyjnej, lecz sprawy cywilnej, niepodlegającej kognicji organów administracji państwowej. Jeśli zatem żądanie skarżących nie dotyczyło sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji państwowej, postępowanie administracyjne w takiej sprawie, jako bezprzedmiotowe, prawidłowo uległo umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., bez względu na przyczyny, z powodu których strona wystąpiła z odnośnym wnioskiem. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.