II SA/Gd 8/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz, po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2015 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J. W. i W. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 listopada 2014 r., nr [...], podjętym na podstawie art. 134 w związku z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania J. i W. W. od decyzji Wójta Gminy z dnia 9 września 2014 r., nr [...] ustalającej opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] w B. Jak wynika z ustaleń organu, opisana decyzja Wójta Gminy została odebrana osobiście przez J. W. w dniu 22 września 2014 r. W dniu 7 października 2014 r. J. i W. W. (w uzasadnieniu postanowienia omyłkowo podano imię "J."), złożyli osobiście w siedzibie organu pierwszej instancji odwołanie od tej decyzji, co wynika z treści pisma z dnia 16 października 2014 r. Organ wskazał następnie, że termin do wniesienia odwołania, określony w art. 129 § 2 k.p.a. upłynął w dniu 6 października 2014 r. O terminie do złożenia odwołania strona została prawidłowo pouczona w zaskarżonej decyzji. Tym samym odwołanie złożone w dniu 7 października 2014 r. uchybiło terminowi do jego wniesienia. Kolegium wyjaśniło następnie, że nie posiada w ramach postępowania z art. 134 k.p.a. uprawnień do merytorycznego rozpatrzenia zarzutów, przywołując na poparcie tej tezy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 1982 r., ONSA 1982, nr 1, poz. 52). Na tej podstawie, z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wydano opisane rozstrzygnięcie. W skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 listopada 2014 r., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku za pośrednictwem tego organu, J. W. i W. W. wnieśli o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skargi potwierdzili, że w dniu 22 września 2014 r. otrzymali decyzje Wójta Gminy o numerach: [...]-[...]. Pouczenie o terminie 14-dniowym do złożenia odwołania zrozumieli w ten sposób, że mają czas do 7 października 2014 r. Po złożeniu odwołania otrzymali pismo z urzędu gminy w S. z dnia 14 października 2014 r., skierowane do SKO, z którego wynikało, że ich odwołanie zostało złożone w ustawowym terminie. Skarżący zarzucają kolegium, że nie rozpatrzyło zarzutów odwołania. Ponieważ dowiedzieli się w dniu 10 listopada 2014 r. o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, wnoszą do sądu o przywrócenie terminu zawitego na podstawie art. 58 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle przywołanego przepisu wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania tego aktu. Kontrolując w świetle przywołanego kryterium legalności zaskarżone postanowienie sąd uznał, że nie narusza ono przepisów postępowania w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia przez J. i W. W. odwołania od decyzji wydanych przez Wójta Gminy w sprawach opłaty adiacenckiej. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący jednym pismem (zob. odwołanie w aktach administracyjnych SKO w sprawie II SA/Gd 811/14) złożyli odwołania od trzech odrębnych decyzji organu pierwszej instancji, o numerach [...]-[...] Zaskarżone postanowienie podjęte zostało na podstawie art. 134 w związku z art. 129 § 2 k.p.a. Stosownie do treści art. 129 § 1 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Według § 2 odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Ustalone w niniejszej sprawie okoliczności pozostają bezsporne i prawidłowo zostały ustalone przez organ drugiej instancji. J. i W. W., jak sami potwierdzają w skardze, otrzymali decyzję organu pierwszej instancji w dniu 22 września 2014 r. (potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych pierwszej instancji). Jak wynika z treści decyzji Wójta Gminy skarżący pouczeni zostali o sposobie i terminie wniesienia odwołania. Termin 14 dni liczony od daty 22 września 2014 r. upłynął w dniu 6 października 2014 r. Pozostaje też niesporne, że odwołanie małżonków W. złożone zostało w organie pierwszej instancji w dniu 7 października 2014 r., a więc po upływie ustawowego terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. Uchybienie terminu skarżący usprawiedliwiają błędnym sposobem jego liczenia. Niemniej istota niniejszej sprawy sprowadza się do kontroli prawidłowości zaskarżonego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a nie oceną okoliczności związanych z samym uchybieniem tego terminu. Te kwestie pozostają poza kontrolą sądu administracyjnego, nie były bowiem przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia, a o samym uchybieniu terminu skarżący dowiedzieli się dopiero z postanowienia kolegium. Zgodnie z treścią art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zastosowanie tego przepisu musi być poprzedzone niewątpliwym ustaleniem uchybienia terminu do złożenia środka zaskarżenia, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Ustalenie dokonane przez kolegium zarówno co do daty doręczenia skarżonej odwołaniem decyzji jak i daty wniesienia od niej odwołania jest prawidłowe, bezsporne i poparte dowodami znajdującymi się w aktach sprawy administracyjnej. Zarzut skargi sprowadzający się do braku merytorycznej oceny decyzji organu pierwszej instancji jest niezasadny, bowiem spóźnione odwołanie skarżących nie otworzyło drogi do wydania przez organ odwoławczy decyzji orzekającej co do istoty sprawy lub decyzji kasacyjnej, o których mowa w art. 138 § 1 i 2 k.p.a. Również w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, według którego uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną, niezależną od uznania organu odwoławczego i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. (zob. m.in., poza przywołanym w odpowiedzi na skargę, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 9/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl//). Oznacza to, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1482/96, LEX nr 29004). Powoływanie się na ocenę dokonaną przez wójta w piśmie kierującym odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest również nietrafne, gdyż treść tego pisma jest niewiążąca dla organu drugiej instancji. Organ odwoławczy samodzielnie winien dokonać sprawdzenia dochowania warunków formalnych, w tym terminowości złożenia przedmiotowego środka zaskarżenia. Wniosek skierowany do sądu administracyjnego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy nie może podlegać rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Kognicję sądu określa przywołany na wstępie art. 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), statuujące sądową kontrolę legalności działania organów administracji publicznej. Wniosek o przywrócenie terminu uchybionego w toku postępowania administracyjnego składa się do właściwego organu odwoławczego, dopiero ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Przywoływany w skardze jako podstawa wniosku skierowanego do sądu przepis art. 58 k.p.a. (regulujący sprawę wniosku o przywrócenie terminu uchybionego w postępowaniu administracyjnym), normuje wyłącznie postępowanie przed organami administracji publicznej. Konsekwencje wniosku o przywrócenie terminu w tym postępowaniu przewiduje następnie art. 59 k.p.a., który w § 1 stanowi, że o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Natomiast według § 2 o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (podkreślenie sądu). Należy też wyjaśnić skarżącym, że możliwe było rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania również po wydaniu ostatecznego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Zdarzyć się może bowiem, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, że strona nie zdaje sobie sprawy z uchybienia terminu i dowiaduje się o tym dopiero po otrzymaniu postanowienia stwierdzającego to uchybienie. Niemniej wniosek w takim przypadku kieruje się do organu odwoławczego a nie do sądu administracyjnego. Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako niezasadną oddalił.