II SA/Gd 85/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący NSA: Bogusław Szumacher Sędziowie : NSA: Stanisław Nowakowski (spr.) Asesor WSA: Krzysztof Retyk Protokolant: Beata Kaczmar po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" Spółka Akcyjna w S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 6 grudnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę 3 II SA/Gd 85/02 U z a s a d n i e n i e Powiatowy Inspektor Sanitarny dla miasta i powiatu [...] decyzją z dnia 4 października 2001 r. stwierdził u J. S. chorobę zawodową uszkodzenia słuchu (pkt. 15 wykazu chorób zawodowych). Powodem uznania schorzenia za chorobę zawodową jest ustalenie, że pracował on w narażeniu na działanie hałasu w latach 1965 do 1997 w różnych zakładach pracy z tym, że od 1993 r. do 1998 r. był zatrudniony w firmie skarżącej "A": SA w S. Pracował tam także na stanowisku operatora wtryskarek. Wyniki pomiarów hałasu na tym stanowisku wykazywały, że poziom hałasu przekraczał dopuszczalne normy. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. stwierdził u pracownika zawodowe uszkodzenie słuchu orzeczeniem z dnia 19 września 2001 r. Ponieważ skarżący zakład jest ostatnim, w którym J. S. był zatrudniony w narażeniu na hałas, przeto do niego organ sanitarny skierował decyzję o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową. Odwołanie od decyzji wniosła skarżąca Spółka "A", w którym zarzucono naruszenie § 1 pkt. 1(powinno być ust. 1) i § 10 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). W ocenie skarżącej organ błędnie przyjął narażenie na hałas, bowiem pracownik miał tzw. "ochronniki słuchu" a hałas nie przekraczał wartości maksymalnych 115 dB i szczytowej 135 dB. Zaskarżoną decyzją z dnia 6 grudnia 2001 r. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że u pracownika skarżącej Spółki rozpoznano obustronny niedosłuch odbiorczy i na podstawie badań środowiska pracy strony potwierdzono narażenie zawodowe na przekroczenia ponadnormatywne hałasu. Nie ma znaczenia, według organu, że pracownik miał ochronniki, ponieważ to nie zmienia stanu narażenia na hałas. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący "A", podobnie jak w odwołaniu, zarzuca naruszenie § 1 pkt. 1 i § 10 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) – powinno być § 1 ust. 1 (uwaga WSA). Podnosi się nadto, że organ nie uznał, iż zapewnienie pracownikowi ochrony na uszy nie stwarza już ryzyka zachorowania na chorobę utraty słuchu. Podnosi się także, dopiero w skardze zarzut, że zainteresowany w okresie od 3 listopada 1986 r. do 15 grudnia 1991 r. pracował też w PGR na stanowisku traktorzysty, gdzie narażony był na hałas. W uzasadnieniu skarżąca powołuje się na dyspozycje art. 2376 Kodeksu pracy i wyciąga z tego wniosek, że skoro przepisy prawa nakazują wydać środki ochrony indywidualnej pracownikowi, to skoro zakład pracy ten obowiązek wykona, to już nie może ponosić odpowiedzialności za chorobę, bo – jak należy dopowiedzieć – nie mieści się ona w związku przyczynowym z zatrudnieniem. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wnosi o jej oddalenie. Organ podnosi, że nie ma sporu co do tego, że warunki w zakładzie pracy narażały na zachorowanie bo zainteresowany pracował w hałasie i nic tu nie zmieniają ochronniki na uszy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 02.153.1271 ze. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. Nr 153, poz. 1270). Skarga nie jest uzasadniona. Podkreślić należy, iż definicję choroby zawodowej określał obowiązujący w dacie wydania decyzji przepis § l ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), stanowiąc, że: "Za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy." W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ale także Sądu Najwyższego (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1998 r., III RN 36/98 - OSNIAPiU z 1999 r. Nr 6, poz. 192, z dnia 4 marca 1998 r., III RN 110/98 i z dnia 18 stycznia 2002 r., III RN 188/00) przyjmuje się, że definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego, objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany jest powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim, wydanym w trybie § 7-9 rozporządzenia i braku podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (wyrok z dnia 24 marca 2000 r., I SA 2334/99; z dnia 8 listopada 2000 r., I SA 664/00; z dnia 11 grudnia 2001 r., I SA 746/99 - niepubl.). Również w wyroku z dnia 24 lutego 1998 r., I SA 1520/97 (ONSA 1998, z. 4, poz. 150) Sąd ten wypowiedział się o wiążącym dla organów inspekcji rozpoznaniu choroby w orzeczeniu lekarskim, stwierdzając, że organy te nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie jednakże przyjmuje się, iż bez orzeczenia lekarskiego - opinii, bądź sprzecznie z nim, organ nie może dokonać rozpoznania choroby. Oznacza to, że ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. Takie stanowisko, akceptowane przez skład orzekający w niniejszej sprawie, przedstawione zostało w uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 20 maja 2002r.(sygn. akt OPS3/02). Jednakże nie zmienia to zasadniczej kwestii, iż w sprawach chorób zawodowych orzeczenia wydane są przez organ administracji publicznej. To organ administracyjny stosuje kodeks postępowania administracyjnego ze wszystkimi konsekwencjami, chyba, że powołane wyżej rozporządzenie zawiera odmienne regulacje (dotyczą one wyboru jednostek upoważnionych do diagnostyki w sprawach chorób zawodowych). Jak już wyżej wskazano, rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych określało prawną definicję choroby zawodowej. O ile zatem zachodzi związek przyczynowy pomiędzy zachorowaniem na chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych a szkodliwymi warunkami pracy w środowisku pracy, to mamy do czynienia co do zasady z chorobą zawodową. Inaczej rzecz ujmując w takiej sytuacji dowód prima facie wskazuje, że jest to choroba zawodowa. Skoro jednak choroba nie daje się ustalić prawnie lecz konieczne są do tego badania i diagnostyka lekarska, to należy wskazać m. in. także na prawdopodobieństwo zachorowania na chorobę spełniającą kryteria choroby zawodowej. W przedmiotowej sprawie stwierdzono u pracownika skarżącej Spółki niedosłuch typu odbiorczego charakterystyczny dla sytuacji, w których występuje narażenie w środowisku pracy na hałas. Organ administracyjny uznał, że gdyby nawet nie było przekroczenia norm hałasu z uwagi na środki zabezpieczające przed jego działaniem, to są podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej. Powołane rozporządzenie z 1983 r. nie zawierało takiego wymogu. Niejednokrotnie wskazano w orzecznictwie, że nie było podstaw do określania kryteriów poza ustalonymi rozporządzeniem z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Wprawdzie konieczne było określenie wykazu wartości najwyższych dopuszczalnych natężeń fizycznych czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy ale to nie oznacza, że praca w hałasie o niższych wskaźnikach nie stanowi pracy w narażeniu na hałas w rozumieniu § 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Organy administracyjne mają wziąć pod uwagę przy ocenie działania czynnika szkodliwego rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy, bezpośredni kontakt z chorymi zakaźnie lub z materiałem pochodzącym od tych chorych oraz z czynnikami powodującymi choroby inwazyjne, uczuleniowe i nowotworowe, jednakże nie znaczy to, że wystarczy stwierdzić niższe niż w wykazie dopuszczalnych norm normy aby wyprowadzić wniosek co do braku zagrożenia w środowisku pracy. Tak też organ nie uczynił zatem zasadnie uznał istnienie zagrożenia panującego w środowisku pracy. W przedmiotowej sprawie dokonano ustalenia, że J. S. pracował w warunkach szkodliwych narażających na chorobę zawodową wymienioną w poz. 15 wykazu chorób zawodowych do rozporządzenia z 1983 r., a organ uważa, że skarżący zapomina, iż na stanowisku pracy zainteresowanego występowały przekroczenia norm hałasu. Stwierdzono jednak u strony zainteresowanej obustronny niedosłuch odbiorczy co diagnostycznie odpowiada uszkodzeniu słuchu o jakim mowa w wykazie. Stąd też zachodzi domniemanie, że choroba na jaką cierpi pracownik jest chorobą zawodową. Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne może okazać się uwzględnienie indywidualnych skłonności pracownika dlatego nawet brak przekroczenia norm dopuszczalnych nie jest przeszkodą dla stwierdzenia choroby zawodowej. W żadnym zaś przypadku normy prawa pracy nakładające na pracodawcę obowiązki z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy nie stanowią o tym, że wypełnienie tych obowiązków powoduje zwolnienie zakładu pracy od odpowiedzialności w przypadku zachorowania na chorobę zawodową. Nie ma tu żadnej korelacji między obowiązkiem zachowania przez zakłady pracy przepisów z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy a warunkami jakie występują w środowisku pracy odnośnie narażenia na choroby zawodowe. Przepisy rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych wyraźnie wskazują jakie muszą zaistnieć podstawy do uznania choroby za chorobę zawodową i nie odwołują się do żadnych innych rozwiązań dotyczących przepisów b. i h. p. Jedynie wyraźne wskazanie, że prawdopodobieństwo zachorowania na chorobę zawodową poza środowiskiem pracy jest bardziej prawdopodobne mogłoby uzasadniać odmowę uznania choroby za pozostającą w związku z warunkami jakie panowały w środowisku pracy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 51 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę oddalił.