II SA/Gd 88/01
WyrokWSA w Gdańsku2004-05-12
Skład orzekający: Janina Guść, Andrzej Przybielski, Krzysztof Gruszecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obiekt budowlany wybudowany samowolnie w 1972 r. na terenie leśnym, bez wymaganego pozwolenia na budowę, podlega nakazowi rozbiórki na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r., pomimo braku świadomości jego nielegalności przez właścicielkę i płacenia przez nią podatków?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samowolnie wybudowany obiekt budowlany, który powstał bez wymaganego pozwolenia na budowę i znajduje się na terenie przeznaczonym zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego pod inny rodzaj zabudowy (teren leśny), podlega nakazowi rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Sąd podkreślił, że płacenie podatków oraz brak świadomości nielegalności budowy nie mają wpływu na istnienie obowiązku rozbiórki.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy nakaz rozbiórki samowolnie wykonanego obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję letniskową. Obiekt został wybudowany w 1972 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę, a działka, na której się znajduje, zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego stanowi teren leśny. Skarżąca kwestionowała prawidłowość nakazu rozbiórki, wskazując na dbałość o domek, płacenie podatków oraz brak świadomości nielegalności budowy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: NSA Andrzej Przybielski As. WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant: Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 grudnia 2000 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 6 grudnia 2000 r. Nr [...], na podstawie art. 103, 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) oraz art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 października 2000 r. Nr [...], nakazującą K. P. rozebranie samowolnie wykonanego obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję letniskową, znajdującego się na działce Nr w B. W uzasadnieniu decyzji organy obu instancji wskazały, że K. P., bez wymaganego pozwolenia na budowę, wybudowała w 1972 r. na działce w B. obiekt budowlany pełniący funkcję letniskową, o konstrukcji drewnianej, posadowiony na fundamentach punktowych wykonanych z bloczków betonowych, nietrwale związany z gruntem. Obecny plan zagospodarowania przestrzennego Gminy zatwierdzony uchwałą Rady Gminy nr [...] z dnia 3 lipca 1991 roku (Dz. Urz. Woj. Gd. Nr 15, poz. 120 ze zm.) przewiduje, że działka nr w B. stanowi teren leśny. Na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, do obiektów powstałych samowolnie, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy – tj. dniem 1 stycznia 1995 r., nie stosuje się art. 48 tej ustawy, lecz przepisy dotychczasowe – ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 pazdziernika 1974 r. Prawo budowlane, obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, znajdujące się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod zabudowę innego rodzaju, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa. W decyzjach wskazano, że wybudowany przez K. P. obiekt był już przedmiotem postępowania administracyjnego w 1977 r. i objęty nakazem rozbiórki. W wyniku odwołania od tej decyzji, organ II instancji uchylił wydaną wówczas decyzję rozbiórkową, wskazując na możliwość czasowej legalizacji domku letniskowego, pod warunkiem opracowania planu realizacyjnego dla całego zespołu domków letniskowych, uzyskania pozytywnej opinii Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa i wykonania dokumentacji powykonawczej obiektu. Decyzją z dnia 8 września 1978 r. Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu odmówił zezwolenia na przeznaczenie gruntów leśnych w B. na cele rekreacyjne. Nałożony warunek nie został zatem spełniony. W 1980 r. w czasie spotkania właścicieli domków letniskowych w B. w Urzędzie Gminy z przedstawicielami Urzędu Wojewódzkiego oraz Nadleśnictwa określono maksymalny czas użytkowania domków na 10 lat pod warunkiem spełnienia sformułowanych poprzednio wymagań. W stosunku do obiektu nie wydano wówczas ani decyzji rozbiórkowej ani pozwolenia na użytkowanie.
K. P. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego domagając się jej uchylenia. Skarżąca zakwestionowała prawidłowość nakazu rozbiórki i wskazała, że domek jest zadbany i opłaca ona podatki i opłaty związane z korzystaniem z nieruchomości. Nadto stwierdziła ona, że nie jest prawnikiem i była przekonana, że budowa jest legalna.
Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto wskazał on, że Gmina nie miała możliwości zamiany planu zagospodarowania przestrzennego i przeznaczenia terenu, na którym znajdują się nielegalnie wybudowane obiekty letniskowe na cele rekreacyjne w związku z negatywnym stanowiskiem Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Urzędu Wojewódzkiego w przedmiocie zmiany przeznaczenie terenów leśnych na rekreacyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Organ administracji w zaskarżonej decyzji nie naruszył przepisów prawa, a podniesione w skardze okoliczności nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Organy administracji, zgodnie z twierdzeniem skarżącej ustaliły, że przedmiotowy obiekt budowlany został zbudowany w 1972 r. w czasie obowiązywania ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 7, poz. 46 ze zm.).
Zgodnie z art. 103 ust. 2 obowiązującej aktualnie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) przepisu art. 48 tej ustawy, dotyczącego rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem jej wejścia w życie. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe – tj. ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 299 ze zm.). Ustawę tę stosuje się także do obiektów budowlanych wybudowanych pod rządami przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, czyli przed dniem 1 marca 1974 r. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2002 r. sygn. akt SA/Bk 1487/01 niepubl.)
Art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane stanowił, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. W przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek nakazania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego
- wybudowanie go niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy
- oraz znajdowanie się obiektu w miejscu, które zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego nie jest przeznaczona pod zabudowę albo jest przeznaczona pod innego rodzaju zabudowę,
Organ nadzoru budowlanego obowiązany jest do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu.
Wybudowany przez K. P. domek letniskowy został wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie jego budowy. Art. 36 ust. 1 obowiązującej w dacie budowy obiektu ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 7 poz. 46 ze zm.) wprowadzał bowiem wymóg uzyskania przed przystąpieniem do wykonania obiektu budowlanego pozwolenia na budowę. Obiekty budowlane, których budowa lub rozbiórka nie wymaga pozwolenia na budowę lecz zgłoszenia oraz obiekty, których budowa lub rozbiórka nie wymaga ani zgłoszenia ani pozwolenia na budowę określało, zgodnie z art. 36 ust. 2 tej ustawy rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961 r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 38 poz. 197 ze zm.). Z § 3 tego rozporządzenia wynikało, że przed przystąpieniem do budowy obiektów budowlanych albo wykonania robót budowlanych lub rozbiórkowych nie wymienionych w § 4 rozporządzenia istniał wymóg, w zależności od rodzaju robót
- zgłoszenia powiatowemu organowi państwowego nadzoru budowlanego zamiaru przystąpienia do wykonania robót budowlanych lub rozbiórkowych
- albo uzyskania od powiatowego organu państwowego nadzoru budowlanego pozwolenia na budowę lub rozbiórkę obiektu.
Budowa domku letniskowego nie została wymieniona w § 5 ust. 1 tego rozporządzenia jako podlegająca zgłoszeniu. Nie została ona także zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1-27 cyt. rozporządzenia wyłączona od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Postawienie domku letniskowego wymagało zatem uzyskania pozwolenia na budowę.
Istnienie samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którym działka skarżącej znajduje się na terenie lasów. Czynności organów administracji podejmowane w stosunku do przedmiotowego obiektu nie doprowadziły do jego legalizacji.
Podnoszone w skardze argumenty nie zasługują na uwzględnienie. Fakt płacenia podatków od nieruchomości oraz utrzymywania jej w odpowiednim stanie nie mają bowiem wpływu na istnienie obowiązku rozbiórki obiektu wybudowanego niezgodnie z prawem i naruszającego ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego. Podobnie podnoszony przez skarżącą brak świadomości nielegalności budowy nie wyłącza nakazu rozbiórki.
Orzekając o rozbiórce obiektu budowlanego organ administracji obowiązany jest zbadać zaistnienie wynikających z ustawy przesłanek rozbiórki. Ich wystąpienie skutkuje wydaniem decyzji nakładającej obowiązek rozbiórki obiektu wybudowanego niezgodnie z prawem. Przepis art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. prawo budowlane stanowiący, że przesłankami wydania nakazu rozbiórki jest zbudowanie obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia oraz jej sprzeczność z planem zagospodarowania przestrzennego, nie pozostawia organom administracji sfery uznaniowości w zakresie zastosowania sankcji rozbiórki. Stwierdzenie, że wzniesienie określonego obiektu budowlanego nastąpiło bez wymaganego pozwolenia na budowę i narusza ustalenia obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego obliguje zatem organ administracji do nakazania jego rozbiórki. Wszelkie pozostałe podnoszone przez skarżącą okoliczności, nie mają w świetle art. 37 ust. 1 z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji.
W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło