II SA/Gd 885/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2026 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 12 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 1147/24 wydanego w sprawie ze skargi A. K. i P. K. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 3 października 2024 r., nr WOP.7721.156.2024.MK w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie użytkowania obiektu budowlanego postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi o wznowienie postępowania. P. K. (dalej jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 12 marca 2025 r., sygn. akt II 1147/24. W skardze o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego tym wyrokiem skarżący wniósł o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, uchylenie wyroku i ponowne rozpoznanie sprawy przez skład ukształtowany zgodnie z Konstytucją RP i standardami prawa Unii Europejskiej oraz Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu strona wskazała, że zgodnie z najnowszym orzecznictwem TSUE, ETPCz oraz Sądu Najwyższego, udział w składzie orzekającym osoby powołanej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w sposób sprzeczny z Konstytucją RP oraz standardami prawa Unii Europejskiej stanowi naruszenie prawa do sądu niezależnego i bezstronnego. W orzeczeniach tych wskazywano, że sąd z udziałem osoby powołanej przez organ politycznie zależny nie stanowi sądu niezawisłego w rozumieniu art. 19 TUE, a także stanowi naruszenie art. 6 EKPC (prawo do sądu ustanowionego ustawą). Zgodnie z tymi orzeczeniami, udział sędziego powołanego przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z 8 grudnia 2017 r. może prowadzić do nienależytej obsady sądu, a sądy krajowe mają obowiązek badania czy - ze względu na udział takiej osoby w składzie orzekającym, doszło do naruszenia gwarancji procesowych strony, zaś wydane wyroki mogą podlegać kwestionowaniu. Mając na uwadze powyższe orzecznictwo, skarżący uznał, że udział asesor WSA Justyny Dudek - Sienkiewicz oraz sędziego WSA Krzysztofa Kaszubowskiego w składzie orzekającym w sprawie II SA/Gd 1147/24 skutkuje naruszeniem podstawowych standardów niezależności sądu i prawa do rzetelnego procesu. Jak wskazała strona, w dniu 18 października 2025 r. uzyskała ona informację, że w składzie orzekającym w sprawie o sygn. II SA/Gd 1147/24 zasiadali asesor WSA Justyna Dudek - Sienkiewicz oraz sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski, powołani na urząd sędziego/asesora na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w sposób niezgodny z Konstytucją RP (tzw. neo-KRS). Udział w składzie orzekającym osób powołanych na wniosek organu obsadzonego w sposób sprzeczny z Konstytucją RP, wbrew zasadzie trójpodziału władzy i niezależności sądów (art. 10 oraz art. 173 Konstytucji RP), narusza konstytucyjne prawo skarżącego do rozpoznania sprawy przez sąd niezależny, bezstronny i ustanowiony ustawą (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPC). Końcowo skarżący wskazał, że zachowany został termin z art. 278 § 1 p.p.s.a., ponieważ informację o powyższych okolicznościach uzyskał dnia 18 października 2025 r., co stanowi podstawę wznowienia postępowania w terminie 30 dni. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, skierowanym przeciwko prawomocnemu orzeczeniu, który może być stosowany wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Po wniesieniu skargi o wznowienie postępowania Sąd dokonuje jej kontroli z punktu widzenia zachowania warunków formalnych określonych w art. 279 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – dalej w skrócie jako "p.p.s.a."). Stanowią je: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazanie jednej z podstaw wznowienia wymienionych w art. 271 – 273 p.p.s.a., uzasadnienie podstawy wznowienia, a także okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wzniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań, sąd skargę odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Badanie pod kątem dopuszczalności wznowienia nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Podstawą tej oceny są w zasadzie twierdzenia zawarte w skardze. Uznać zatem należy, że na wstępnym etapie sąd administracyjny odrzuca skargę o wznowienie postępowania, która nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia opisanych w przepisach działu VII p.p.s.a. Podkreślić przy tym należy, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271 - 273 p.p.s.a. nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej przesłance wznowienia, podlega odrzuceniu (zob. postanowienie SN z 14 stycznia 1999 r., sygn. akt II UKN 417/98, OSNAPiUS z 2000 r., nr 6, poz. 254; uchwała SN z 21 lutego 1969 r., sygn. akt III PZP 63/68, OSNC 1969 r., nr 12, poz. 28; wyrok NSA z 19 kwietnia 2005 r., sygn. akt GSK 1242/04, niepubl., postanowienia NSA z 11 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1206/12 oraz z 25 listopada 2020 r., sygn. I GSK 431/20 – opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 271 pkt 1 p.p.s.a., wznowienia postępowania można żądać z powodu nieważności, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom formalnym stawianym pismom strony (art. 46 p.p.s.a.), a ponadto - zgodnie z art. 279 p.p.s.a. - zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Przy czym podanie podstawy wznowienia powinno zawierać powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271 - 273 p.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie, natomiast uzasadnienie podstaw wznowienia powinno zawierać w szczególności powołanie okoliczności powodujących istnienie wskazanej podstawy wznowienia. Powyższe elementy kształtują obligatoryjną treść skargi o wznowienie postępowania, pozwalającą na określenie zakresu i podstaw oraz dopuszczalności wznowienia postępowania. Brak któregokolwiek z wyżej wskazanych obligatoryjnych elementów skargi o wznowienie postępowania powoduje, że skarga ta nie może być rozpoznana merytorycznie przez sąd, a zatem podlega odrzuceniu. W szczególności skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega odrzuceniu, gdy nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Analiza treści złożonej w tej sprawie skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 12 marca 2025 r., sygn. akt 1147/24 prowadzi do wniosku, że skarżący powołał się na okoliczności w jego ocenie mieszczące się w podstawie wznowienia z art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Jak przyjmuje się w doktrynie, osobą nieuprawnioną do orzekania jest osoba niebędąca sędzią, a więc ten, kto nie posiada kwalifikacji sędziowskich i nie został powołany na stanowisko sędziego sądu administracyjnego zgodnie z przepisami Prawa o ustroju sądów administracyjnych, lub ten, kto wprawdzie posiada kwalifikacje sędziowskie, jednak nie został powołany na stanowisko sędziego. Osobą nieuprawnioną będzie także sędzia sądu powszechnego, który nie został delegowany do orzekania w sądzie administracyjnym (tak Andrzej Kabat w komentarzu do art. 271 zawartym w: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka - Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, opublikowano: WKP 2024). Tymczasem skarżący, w ramach podstawy, o której mowa w art. 271 pkt 1 p.p.s.a., wskazał jako przyczynę wznowienia udział w składzie orzekającym sędziego (Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski) i asesora (Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz) powołanych przez wadliwie wybranych, na mocy nowelizacji ustawy o KRS z dnia 8 grudnia 2017 roku, członków Krajowej Rady Sądownictwa, mających głównie legitymację polityczną. Powołał się przy tym na treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. BSA I-4110-1/2020 (OSNKW 2020/2/7). Zgodnie z treścią ww. uchwały Sądu Najwyższego, pełnego składu SN - Izba Cywilna, Karna oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 23 stycznia 2020 r.: " Teza 1. Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3). Teza 2. Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności." Zgodnie z art. 39 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poza. 1267), w sprawach nieuregulowanych w ustawie, do Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz do sędziów tego Sądu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące Sądu Najwyższego, a w zakresie w nich nieuregulowanym - przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych. Z art. 29 § 1 tej ustawy wynika zaś, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie do wojewódzkich sądów administracyjnych oraz sędziów tych sądów stosuje się odpowiednio przepisy o ustroju sądów powszechnych, z tym że do wynagrodzeń sędziów stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące wynagrodzeń sędziów sądu apelacyjnego. Z powyższego wynika, że skarżący oparł swoją skargę na założeniu, że wskazany przez niego sędzia WSA i asesor WSA, którzy brali udział w wydawaniu wyroku z dnia 12 marca 2025 r., nie mogli uczestniczyć w jego wydaniu, ponieważ ma do nich zastosowanie teza druga ww. wyroku SN, zgodnie z którą nienależyta obsada sądu wynika z tego, że w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Tymczasem w ramach podstaw wznowienia postępowania przewidzianych przepisem art. 271 pkt 1 p.p.s.a. nie mieści się badanie spełnienia przez sędziego/asesora wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. Tryb badania spełnienia tych przesłanek w odniesieniu do sędziów sądów administracyjnych został bowiem przewidziany w art. 5a ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (w skrócie "p.u.s.a."). Z tego trybu skarżący mógł skorzystać, jednak stosowny wniosek nie został przez niego złożony. Zgodnie z art. 5a § 1 p.u.s.a., dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa w § 3, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności mającego wpływ na wynik sprawy, z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. Z § 2 tego artykułu wynika, że wniosek o stwierdzenie przesłanek, o których mowa w § 1, może być złożony wobec sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną. Zgodnie zaś z art. 5a § 3 p.u.s.a., uprawnionym do złożenia wniosku jest skarżący oraz uczestnik postępowania na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawach, o których mowa w § 2, a w postępowaniu dyscyplinarnym - obwiniony. Powołane przepisy art. 5a zostały dodane do Prawa o ustroju sądów administracyjnych ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1259) /vide art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. (Dz.U.2022.1259) zmieniającej p.u.s.a. z dniem 15 lipca 2022 r./. Przepisy te obowiązywały więc w dniu złożenia skargi w sprawie II SA/Gd 1147/24 (7 listopada 2024 r.), zatem skarżący mógł z nich skorzystać jeszcze przed wydaniem wyroku, jeżeli miał wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności sędziego WSA Krzysztofa Kaszubowskiego. Z akt ww. sprawy wynika bowiem, że informację o składzie orzekającym i terminie posiedzenia niejawnego skarżący otrzymał w dniu 18 stycznia 2025 r. (k. 97 akt sprawy II SA/Gd 1147/24), zaś sam wyrok zapadł w dniu 12 marca 2025 r. Mimo tak długiego okresu posiadania informacji o składzie orzekającym, skarżący nie skorzystał z trybu art. 5a p.u.s.a. Jednocześnie wykładnia literalna przepisu art. 5a p.u.s.a. potwierdza, że ustawodawca nie przewidział odpowiedniego stosowania art. 5a p.u.s.a do asesorów orzekających w sądach administracyjnych. Wskutek dodania art. 5a § 1 do ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych nastąpiła formalizacja drogi sądowej w przedmiocie oceny zarzutu braku spełnienia wymagań niezawisłości i bezstronności przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym, stawianego przez stronę członkowi składu sądu mającego orzec w jej sprawie z uwzględnieniem okoliczności mających miejsce także w postępowaniu nominacyjnym, a tryb postępowania ustalony w art. 5a p.u.s.a. w zamiarze ustawodawcy ma mieć charakter wyłączny (ekskluzywny) (por. J. G. Firlus, Test niezawisłości i bezstronności sędziego sądu administracyjnego - aspekt procesowy, Przegląd Sądowy 2023/5/5-42). Niemniej jednak, choć w odniesieniu do asesor WSA Justyny Dudek - Sienkiewicz strona nie mogła wnioskować o test niezawisłości w trybie art. 5a p.u.s.a., okoliczność ta nie oznacza, iż udział tej osoby, jako powołanej przy udziale tzw. neo-KRS, mieści się w dyspozycji przepisu art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Nadal bowiem ustanowiona w tym przepisie przesłanka nie pozwala na badanie spełnienia przez sędziego, czy też asesora, wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. Orzecznictwo sądów administracyjnych nie uznaje zaś za skuteczne opierania skargi o wznowienie postępowania z art. 271 pkt 1 p.p.s.a. wyłącznie na podstawie tego, że sędzia/asesor orzekający w sprawie zostali powołani na wniosek tzw. neo-KRS (por. np. postanowienie NSA z 23 sierpnia 2019 r., sygn. I OZ 712/19; wyrok NSA z 25 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 1592/22; wyrok NSA z 5 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 1394/18; wyrok NSA z 22 maja 2023 r. sygn. akt I FSK 922/19; CBOSA). Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z art. 6 § 1 pkt 7 p.u.s.a. do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego może być powołana osoba, która m. in. pracowała w charakterze asesora sądowego w wojewódzkim sądzie administracyjnym co najmniej dwa lata. Procedura powołania asesora nie jest więc w tym kontekście ostateczna, bowiem okoliczności powołania asesora są przedmiotem badania w procedurze ubiegania się o powołanie na stanowisko sędziego. Co istotniejsze, powołanie asesora do pełnienia urzędu na stanowisku asesora sądowego w danym wojewódzkim sądzie administracyjnym przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa - inaczej jak w przypadku sędziów sądów administracyjnych – następuje także przy udziale i z wyrażeniem opinii w sprawie kandydata przez kolegium wojewódzkiego sądu administracyjnego, a zatem organ przedstawicielski zgromadzenia ogólnego sędziów wojewódzkiego sądu administracyjnego (por. art. 6a § 5 w zw. z art. 24 § 4 pkt 4 i § 1 oraz art. 29 § 1 pkt 5 p.u.s.a.). Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga P. K. o wznowienie postępowania sądowego nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia i z tej przyczyny – działając na podstawie art. 280 p.p.s.a., ją odrzucił. O zwrocie wpisu od skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono w pkt 2 sentencji postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.