I OSK 1206/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 11 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi B. K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 834/12 oddalającym skargę kasacyjną B. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2012 r., sygn. akt VII SAB/Wa 21/12 odrzucającego skargę B. K. na bezczynność Przewodniczącego Krajowej Rady Sądownictwa postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania. Pismem z dnia 17 maja 2012 r. B. K. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 834/12, oddalającym skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2012 r., sygn. akt VII SAB/Wa 21/12, którym to postanowieniem odrzucono skargę na bezczynność Przewodniczącego Krajowej Rady Sądownictwa. W skardze o wznowienie postępowania wskazano, że jest ona skierowana przeciwko prawomocnemu postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 834/12. Skargę o wznowienie postępowania oparto na podstawie art. 270, art. 271, art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., zarzucając: 1) naruszenie art. 7 w związku z art. 8 Konstytucji w powiązaniu z art. 34 P.p.s.a. przez to, że w sprawie skargi kasacyjnej skarżącego z dnia 12 marca 2012 r. odpowiedzi udzieliła stronie pismem procesowym z dnia 5 kwietnia 2012 r. sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek bez udzielonego pełnomocnictwa organu – tj. Przewodniczącego Krajowej Rady Sądownictwa, rażąco naruszając konstytucyjną zasadę praworządności: "Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa". Jako sędzia NSA w przedmiotowej sprawie jest stroną postępowania , a co najmniej pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki, a więc jest wyłączona w orzekaniu z mocy samej ustawy z art. 18 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sędzia NSA Monika Nowicka; 2) nieważność postępowania z mocy art. 183 § 2 pkt 4 w powiązaniu z art. 90 § 1 i art. 16 § 1 P.p.s.a. przez to, że przedmiotowa sprawa powinna być rozpoznana na rozprawie w składzie trzech sędziów, a nie na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego i związać z pkt 1 skargi; 3) nieważność postępowania z mocy art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., gdyż strona została pozbawiona możność obrony swych praw przez nierozpoznanie pkt 3 skargi kasacyjnej skarżącego przyjmując rażąco błędnie, że organ – Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa nie rozpoznaje podmiotowo i przedmiotowo skarg skarżącego na bezprawne zachowania sędziów sądów powszechnych, wbrew załączonemu wyrokowi Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 10 listopada 1994 r. (sygn. akt I ACr 854/94) przeciwko "U." Spółce z o.o. z siedzibą w W. Świadczą o tym zachowania odmawiające ochrony prawnej skarżącemu wbrew art. 30, art. 31 ust. 1, art. 40 ust. 1, art. 45, art. 65 Konstytucji, także w sądach administracyjnych w przedmiotowej sprawie; 4) naruszenie art. 273 § 2 P.p.s.a. przez to, że w świetle zarządzonego trybu rozpoznania sprawy nie został rozpoznany wniosek dowodowy skarżącego z dnia 7 maja 2012 r. z załączonym do niego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 1994 r. (sygn. akt I ACr 854/94) z powództwa B. K. przeciwko "U." Spółce z o.o. z siedzibą w W. W oparciu o powyższe podstawy skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez jego uchylenie i rozpoznanie sprawy przez właściwy skład orzekający NSA oddalonej skargi kasacyjnej oraz o zasadzenie kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania skarżący powołując się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 1994 r. w sprawie o ochronę dóbr osobistych, podkreślił, iż w ramach zemsty politycznej nie może otrzymać ochrony prawnej z art. 30, art. 31 ust. 1, art. 41 ust. 1, art. 45 Konstytucji. Stwierdzono nadto, że sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek bez upoważnienia organu (Przewodniczącego KRS) odpowiedziała na skargę kasacyjną skarżącego, będąc jednocześnie stroną postępowania jako sędzia NSA. W odpowiedzi na skargę Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Odnosząc się do zarzutów skarżącego wskazał, że Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek pełni funkcję Wiceprzewodniczącego Krajowej Rady Sądownictwa i działając na podstawie art. art. 17 ust. 2 ustawy z dnia o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. Nr 126, poz. 714 ze zm.) mogła - pismem z dnia 5 kwietnia 2012 r. - sporządzić odpowiedź na skargę kasacyjną B. K. Podniesiono także, że z faktu, iż Małgorzata Niezgódka-Medek jest sędzią Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można wywodzić obowiązku wyłączenia z mocy ustawy (art. 18 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) orzekającej w sprawie Sędzi NSA Moniki Nowickiej. Zdaniem Krajowej Rady Sądownictwa argumentacja skarżącego jest zbyt daleko idąca, a przyjęcie jej prowadziłoby do nieracjonalnej sytuacji, w której żaden sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego nie mógłby orzekać w tej sprawie. Pismem z dnia 13 lipca 2012 r. B. K. wskazał na brak umocowania Wiceprzewodniczącego Krajowej Rady Sądownictwa J. S. do reprezentowania w tej sprawie organ – tj. Przewodniczącego KRS - zgodnie z art. 29 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega odrzuceniu. Stosownie do treści art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "P.p.s.a.", można żądać wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę (art. 280 § 1 P.p.s.a.). Badanie pod kątem dopuszczalności wznowienia, nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Podstawą tej oceny są w zasadzie twierdzenia zawarte w skardze. Uznać zatem należy, że na wstępnym etapie sąd administracyjny odrzuca skargę o wznowienie postępowania, która nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia opisanych w przepisach działu VII P.p.s.a. Podkreślić przy tym należy, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-274 P.p.s.a. nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1999 r. sygn. akt II UKN 417/98, OSNAPiUS z 2000 r. Nr 6, poz. 254; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 1969 r., sygn. akt III PZP 63/68, OSNC z 1969 r., Nr 12, poz. 208; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2005 r., sygn. akt GSK 1242/04, niepubl.). Odnosząc się do podstaw wznowienia postępowania należy przypomnieć, że przepis art. 271 P.p.s.a. składa się z dwóch jednostek redakcyjnych (punktów). Wprawdzie skarżący nie precyzuje, który z dwóch punktów powołanego wyżej artykułu jest podstawą wznowienia postępowania, jednakże z treści zarówno petitum skargi jak i jej uzasadnienia wynika, że skarga upatruje podstawy wznowienia postępowania w punkcie 1 tego przepisu. Zgodnie z art. 271 pkt 1 P.p.s.a. wznowienia postępowania można żądać z powodu nieważności jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Osobą nieuprawnioną do orzekania jest osoba nie będąca sędzią, a więc ten, kto nie posiada kwalifikacji sędziowskich i nie został powołany na stanowisko sędziego sądu administracyjnego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych lub ten, kto wprawdzie posiada kwalifikacje sędziowskie, ale nie został powołany na stanowisko sędziego. W myśl powołanego przepisu, osobą nieuprawnioną będzie również osoba, która zgodnie z przepisami ustawy nie ma uprawnień do orzekania w danym sądzie administracyjnym. Art. 18 P.p.s.a. reguluje natomiast przyczyny wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Wskazany przepis zawiera katalog przesłanek przesądzających o tym, że sędzia staje się nieodpowiedni do orzekania w sprawie, z uwagi na jego związek z przedmiotem lub podmiotem postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania nie można stwierdzić, aby powołane przez skarżącego okoliczności, opierały się na ustawowej przesłance wznowienia z art. 271 pkt 1 P.p.s.a. W świetle wskazanego przez skarżącego art. 18 § 1 pkt 1 sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki. Odnosząc się do użytego w tym przepisie terminu "strona", należy wskazać, iż w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 32 P.p.s.a.). Z kolei w art. 18 § 1 pkt 1 zdanie drugie chodzi o taki "stosunek prawny", który z uwagi na jego treść (przedmiot) powoduje, że wynik sprawy będzie oddziaływał na prawa lub obowiązki sędziego (np. sędzia jest wspólnikiem strony). W przedmiotowej sprawie żadna z wymienionych sytuacji nie zachodzi. Podniesiony przez skarżącego fakt sporządzenia pisma procesowego przez Sędziego NSA Małgorzatę Niezgódkę-Medek nie może skutkować obowiązkiem wyłączenia Sędzi NSA Moniki Nowickiej, bowiem stronami niniejszego postępowania są B. K. oraz Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa, zaś wynik sprawy nie oddziałuje na prawa lub obowiązki wskazanego sędziego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarżący wskazując na brak udzielonego pełnomocnictwa sędzi NSA Małgorzacie Niezgódce-Medek do sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną odnosi się w istocie do braku należytej reprezentacji organu, który jest stroną niniejszego postępowania. Stosownie do art. 271 pkt 2 P.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe, nie można uznać aby zarzuty skarżącego były na niej oparte. Podnoszony zatem w skardze brak należytej reprezentacji odnosi się do reprezentacji Krajowej Rady Sądownictwa, a nie strony skarżącej. Należy wskazać, że przepis art. 271 pkt 2 P.p.s.a. służy ochronie praw strony, która nie była należycie reprezentowana, a nie strony przeciwnej. Żądać wznowienia postępowania w oparciu o art. 271 pkt 2 ustawy procesowej może tylko ta strona, która nie była należycie reprezentowana, nie można natomiast skutecznie podnieść tego zarzutu w stosunku do strony przeciwnej. To Krajowa Rada Sądownictwa mogłaby domagać się wznowienia postępowania na tej podstawie, gdyby uznała, że była nienależycie reprezentowana, a nie skarżący (por. postanowienie NSA z dnia 7 czerwca 2005 r., sygn. akt II GSK 90/05). Nie wyczerpuje również podstawy wznowienia podniesiona przez skarżącego nieważność postępowania z mocy art. 183 § 2 pkt 4 w powiązaniu z art. 90 § 1 i art. 16 § 1 P.p.s.a. przez to, że przedmiotowa sprawa powinna być rozpoznana na rozprawie w składzie trzech sędziów, a nie na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Stosownie bowiem do treści art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Tym samym, wbrew twierdzeniom skarżącego, przepisy P.p.s.a. dopuszczają sytuacje, w których orzeka jeden sędzia na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się do zarzutu związanego z pozbawieniem skarżącego możności obrony swych praw przez nierozpoznanie pkt 3 skargi kasacyjnej należy wskazać, iż tak sformułowane naruszenie nie wyczerpuje podstaw wznowienia wskazanych w art. 271-274 P.p.s.a. Jako podstawę skargi o wznowienie postępowania sądowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podniesiono nadto art. 273 § 2 P.p.s.a., tj. późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Z przepisu tego wynika zatem, iż podstawą wznowienia postępowania mogą być tylko takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które istniały już przed zakończeniem sprawy, a strona nie mogła z nich skorzystać w poprzednim postępowaniu, gdyż nie były one jej znane. Rozumieć przez to należy, iż niemożność skorzystania z określonych środków dowodowych zachodzi wtedy, kiedy brak jest obiektywnej możliwości powołania się na nie (postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2009 r., II FSK 837/09). Analiza art. 273 § 2 P.p.s.a. prowadzi zatem do wniosku, że podstawa do wznowienia postępowania sądowego określona w tym przepisie nie zachodzi wówczas, gdy istniała obiektywna możliwość powołania się na okoliczności faktyczne lub środki dowodowe w poprzednim postępowaniu (por. postanowienie NSA z dnia 21 maja 2009 r., I OSK 84/09). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego właśnie taka sytuacja nastąpiła w rozpoznawanej sprawie. Nie można bowiem przyjąć, iż skarżący nie miał żadnej możliwości powołania się na istnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 1994 r. w sprawie z jego powództwa przeciwko "U." Sp. z o.o. w W. o ochronę dóbr osobistych w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż ze skargi o wznowienie postępowania wynika, że przez cały ten okres nim dysponował. Skoro zdaniem skarżącego wskazany wyrok miał istotny wpływ na wynik sprawy, to należy przyjąć, iż w jego interesie było przedstawienie go do wiadomości Sądowi przed wydaniem prawomocnego orzeczenia. Skutki zaniechania strony w podjęciu działań mających na celu ujawnienie istotnych dla wyniku sprawy okoliczności w takim przypadku w pełni ją obciążają. Powyższe rozważania prowadzą do konstatacji, że omawiany środek dowodowy nie jest nowy, a zatem strona mogła z niego skorzystać w poprzednim postępowaniu, w związku z czym nie można uznać aby skarżący oparł skargę na wskazanej wyżej ustawowej podstawie wznowienia. W konsekwencji stwierdzić należy, że jakkolwiek skarżący formalnie powołał w skardze ustawowe podstawy wznowienia postępowania sądowego (art. 271 pkt 1 i 2, art. 273 § 2 P.p.s.a.), to jednak w rzeczywistości podstawy te w świetle uzasadnienia skargi nie występują. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga o wznowienie postępowania sądowego, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu w oparciu o art. 280 § 1 P.p.s.a.