II SA/Gd 889/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Gminy Miasta na decyzję Wojewody z dnia 14 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia: odmówić skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Gmina Miasto reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego K. W. złożyła skargę na decyzję Wojewody z dnia 14 października 2013 r., Nr [...], w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 3 grudnia 2013 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nadesłanie 3 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem. Odpis powyższego zarządzenia doręczono skutecznie skarżącej w dniu 12 grudnia 2013 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru k. 19). Termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął bezskutecznie w dniu 19 grudnia 2013 r. Wnioskiem z dnia 24 grudnia 2013 r. pełnomocnik skarżącej radca prawny K. W. zwrócił się o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie 3 odpisów skargi. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wyjaśnił, że niespodziewanie zachorował i w okresie od dnia 13 grudnia 2013 r. do dnia 20 grudnia 2013 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, nie wiedząc o wezwaniu Sądu. Wyjaśnił, że dodatkową komplikacją było, że informacja o zawartości koperty z pismami WSA została zaklejona naklejką "R", zaś w kopercie znajdowały się dwa pisma Sądu: doręczenie odpowiedzi na skargę i wezwanie do nadesłania 3 odpisów skargi, czego nie zauważono. Przyjęto, że w kopercie znajduje się tylko odpowiedź na skargę. Według pełnomocnika organu niedochowanie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi było rezultatem zbiegu okoliczności, którego nie udało się uniknąć. Równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącej przesłał 3 odpisy skargi. Zarządzeniem z dnia 7 stycznia 2014 r. zobowiązano pełnomocnika skarżącej do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu przez wskazanie, że z uwagi na chorobę nie miał możliwości posłużenia się w tym czasie inną osobą w terminie 7 dni pod rygorem oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odpisów skargi. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że niespodziewanie zachorował i w okresie od 13 grudnia 2013 r. do dnia 20 grudnia 2013 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim i nie wiedział w ogóle o wezwaniu Sądu do złożenia 3 odpisów skargi. Pełnomocnik nie wiedząc o wezwaniu nie miał możliwości posłużenia się inną osobą. Dopiero po powrocie do pracy po zwolnieniu lekarskim, co nastąpiło w dniu 23 grudnia 2013 r., dowiedział się o wezwaniu. Istotną komplikację spowodowało to, że informacja o zawartości koperty z pismami WSA została zaklejona naklejką pocztową "R", zaś w kopercie znajdowały się dwa pisma z Sądu – doręczenie odpowiedzi na skargę i wezwanie do nadesłania 3 odpisów skargi, czego nie zauważono, a na dodatek odbywało się to w okresie przeświątecznym z natury utrudniającym pracę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) określanej dalej jako p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do brzmienia przepisu art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest, aby wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione łącznie. W przeciwnym razie wniosek podlega oddaleniu bądź też, w przypadku wniosku spóźnionego lub z mocy ustawy niedopuszczalnego, odrzuceniu przez Sąd. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że od strony wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy. W związku z powyższym przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, Lex nr 30748). Zasada ta, mająca zastosowanie wobec osób niebędacych organami czy profesjonalnymi pełnomocnikami, ma znacznie silniejszy wydźwięk w sytuacji, gdy to właśnie tego typu podmioty domagają się przywrócenia uchybionego terminu. Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Należy nadto zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika konsekwencje procesowe ponoszą strony postępowania. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Kryteria te są jeszcze surowsze w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98; postanowienie NSA z dnia 24 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 355/13). Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. W ocenie Sądu podniesione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie wskazują na brak winy pełnomocnika skarżącej w uchybieniu terminu do usunięcia braków skargi. Pomimo tego, że choroba pełnomocnika skarżącej przypadła na okres, w którym biegł termin do uzupełnienia braków formalnych skargi i stanowi okoliczność bezsporną w sprawie, nie usprawiedliwia jednak uchybienia terminu. Profesjonalny pełnomocnik powinien bowiem podjąć niezbędne czynności, by jego nieobecność nie uniemożliwiała bądź nie utrudniała funkcjonowania mocodawcy. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek takiej organizacji pracy, aby uniemożliwić powstanie zaniedbań w związku ze świadczoną pomocą prawną i zabezpieczyć interesy swojego mocodawcy przed negatywnymi konsekwencjami związanymi z tokiem prowadzonych postępowań. Pełnomocnik, na którym z mocy art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tj.: Dz.U. z 2010 r., Nr 10, poz. 65 ze zm.), ciąży obowiązek wykonywania zawodu ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz przestrzegania zasad etyki radcy prawnego, powinien był zatem zorganizować pracę w taki sposób, który zapewniałby sprawną i nieprzerwaną obsługę toczących się postępowań sądowych. W tym celu powinien był zadbać o taką organizację obsługiwanej jednostki, ażeby podczas jego nieobecności inne osoby mogły zastąpić go w wykonywaniu obowiązków. Przy tym zaznaczyć należy, że nawet w sytuacji podległości służbowej radcy prawnego kierownikowi jednostki samorządu terytorialnego wynikającej ze stosunku pracy radca prawny nie jest zwolniony z obowiązku zapewnienia profesjonalnej obsługi i pomocy prawnej. W świetle powyższego uznać należy, że niedochowanie przez pełnomocnika terminu do uzupełnienia braków skargi nie było następstwem okoliczności od niego niezależnych, lecz wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu spraw. Na uwzględnienie nie zasługuje również przedstawiona przez pełnomocnika argumentacja związana ze sposobem zaadresowania koperty zawierającej oprócz wezwania do uzupełnienia braków formalnych również odpowiedź na skargę. Z kopii koperty przedstawionej przez pełnomocnika wynika bowiem jasna i wystarczająca informacja o tym, której sprawy dotyczy nadesłana z Sądu korespondencja. Wbrew sugestiom pełnomocnika z koperty nie sposób wyczytać, że zawierała tylko odpowiedź na skargę, albowiem naklejka "R" zakryła cały tekst znajdujący się pod sygnaturą sprawy. Taka redakcja koperty nie mogła powstrzymać przed dokładnym zapoznaniem się z jej zawartością i podjęciem właściwych czynności. Podobnie na uwzględnienie nie zasługuje argument odnoszący się do okresu przedświątecznego, w trakcie którego doszło do uchybienia terminu. Zarówno doręczenie wezwania, jak i upływ terminu do jego wykonania miał miejsce w dniach roboczych a nie wolnych ustawowo od pracy. Tym samym wskazany argument jako pozaprawny nie może odnieść skutku. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że w związku z rozbieżnościami orzecznictwa Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie siedmiu sędziów podjął w dniu 18 grudnia 2013 r. uchwałę sygn. akt I OPS 13/13 z której wynika, że niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.