II SA/Gd 896/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch, Protokolant Agnieszka Dobroń, po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 1 marca 2002 r. nr [...] w przedmiocie pomocy społecznej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filii nr 5 w G. z dnia 24 lipca 2001 r., nr [...]. 2. orzeka, iż zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane. Decyzją z dnia 24 lipca 2001 r. Nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia nr 5 G. orzekł o zwrocie przez E. F. na rzecz Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. kwoty 60 zł stanowiącej nienależnie pobrany w miesiącu kwietniu 2000r. zasiłek celowy w formie niepieniężnej (talony żywnościowo – przemysłowe). Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 104 i 163 k.p.a. w związku z art. 4 ust. 1. art. 32 ust. l. art. 34 ust. 4a ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tj. DZ. U. z 1998r. nr 64. poz. 414 ze zm.). W uzasadnieniu organ administracji ustalił. iż decyzją Nr 438/436/C/V/OO z dnia 19 kwietnia 2000 r. stronie przyznano zasiłek celowy w formie talonu żywnościowo-przemysłowego na kwotę 60 zł. Strona oświadczyła wówczas. iż nie posiada żadnych dochodów, a jej sytuacja majątkowa, rodzinna, zawodowa, zdrowotna oraz. mieszkaniowa potwierdzona wywiadem środowiskowym przeprowadzonym w dniu 4 kwietnia 2000 r. uzasadniała przyznanie zasiłku. W dniu 4 maja 2000r. organ administracji otrzymał informację, że E. F. uzyskuje dochody ze stosunku pracy. Organ administracji ustalił, że w marciu i kwietniu 2000r. strona uzyskała dochód. o czym świadczy wywiad środowiskowy z dnia 19 czerwca 2000r. oraz dokumenty potwierdzające jego uzyskanie - polecenia przelewów oraz zaświadczenie o dochodach wystawione przez Agencję Ochrony Mienia "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W. i zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G., Inspektorat G. W dniu 17 stycznia 2000r. E. F. zawarł umowę o pracę na czas określony od dnia l lutego 2000r. do dnia 9 listopada 2001r. (wypowiedzianą przez pracodawcę w dniu 25 lutego 2000r. ze skutkiem od dnia 11 marca 2000r.). Z tego tytułu strona otrzymała: w miesiącu marcu 2000r. - 473,64 zł oraz w miesiącu kwietniu 2000r. 417.78 zł. Uzyskane dochody w miesiącu marcu i kwietniu przekraczały kryterium dochodowe warunkujące przyznanie zasiłku celowego, określone w art.4 ust. l ustawy o pomocy społecznej które dla strony jako osoby samotnie gospodarującej wynosiło 384zł. W związku z tym udzielone świadczenie zostało uznane za nienależne i uchylone decyzją Nr [...] z dnia 24 lipca 2001 r. Organ administracji wskazał, iż zgodnie z art. 34 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej. świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi niezależnie od dochodu rodziny. E. F. wniósł odwołanie od powyższej decyzji wskazując, iż w kwietniu 2000 r. otrzymał świadczenie w formie talonu a obecnie żąda się od niego zwrotu pieniędzy. Nadto odwołujący podniósł, że do chwili obecnej nie został mu wypłacony zasiłek stały wyrównawczy za miesiące lipiec, sierpień i wrzesień 1999 r. i domaga się jego wypłaty. Decyzją z dnia l maca 2002r. Nr 2637/2001 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 43 ust. 2a z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 1998r. Nr 64. poz. 414 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż jedną z istotnych okoliczności warunkujących istnienie prawa do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej jest wysokość osiąganego przez osobę ubiegającą się o przyznanie pomocy dochodu z miesiąca poprzedzającego dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż sytuacja dochodowa E. F. nie uprawniała go do otrzymania w miesiącu kwietniu 2000 r. pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w postaci talonów żywnościowo-przemysłowych na kwotę 60 zł. Organ I instancji prawidłowo wydał zatem decyzję w sprawie uchylenia uprzednio wydanej decyzji przyznającej prawo do zasiłku, a następnie orzekł o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej właściwy organ zmienia lub uchyla' decyzję administracyjną na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku określonym wart. 34 ust. 4a - w przypadku świadczeń nienależnie pobranych. Ponieważ przyznane E. F. świadczenie było - w świetle zgromadzonych w sprawie dowodów - nienależne, zatem podlega ono zwrotowi na podstawie art. 34 ust.4a ustawy, niezależnie od dochodu rodziny (osoby). E. F. wniósł skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący wskazał, iż organ pomocy społecznej nie wywiązywał się z wypłacenia zasiłku stałego dlatego przyznał zasiłek celowy w formie niepieniężnej na 60 zł. Zasiłek ten został przyznany gdyż skarżący nie posiadał środków na żywność i głodował. Z uwagi na przyznanie talonu do jednego sklepu skarżący miał ograniczoną możliwość kupienia żywności. Skarżący wskazał. iż w kwietniu 2000r. nie osiągnął żadnego innego dochodu i dlatego miał prawo zgodnie z Konstytucją jako osoba niepełnosprawna, do uzyskania pomocy państwa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowa argumentację i wniósł o oddalenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) sprawy w których skargi zastały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Sąd stwierdził na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, z uwagi na ich wydanie bez podstawy prawnej. Zgodnie z art. 43 ust. 2a ustaw) z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 1998r. nr 64, poz. 414 ze zm.) właściwy organ może uchylić decyzję administracyjną na niekorzyść strony w przypadku zaistnienia przesłanki z art. 34 ust. 4a - t.j. świadczenia nienależnie pobranego. Uchylenie wydanej decyzji następuje w formie decyzji i decyzja taka została przez organ administracji w niniejszym przypadku wydana. Brak jest natomiast podstaw do orzekania w formie decyzji o obowiązku zwrotu świadczenia. Zgodnie z art. 40 ust. 1 cytowanej ustawy należności z tytułu \wydatków na świadczenia pomocy społecznej oraz nienależnie pobranych świadczeń podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W wyroku z dnia 6 stycznia 2000 r. sygn. akt II SA/Lu 1605/98 nie publ.) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ustalenia wysokości nienależnie pobranego świadczenia z pomocy społecznej oraz określenia terminu jego zwrotu Nie dokonuje się w formie decyzji administracyjnej. W sytuacji gdy prawo nie wymaga określenia albo ustalenia praw i obowiązków w drodze decyzji brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 prawa o postępowaniu przez sadami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 135 prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji. Na podstawie art. 152 prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, iż decyzje te nie mogą być wykonane. Wobec stwierdzenia przez Sąd nieważności decyzji, ich wykonanie w okresie do uprawomocnienia się wyroku prowadziłoby bowiem do aksjologicznie nieuzasadnionego zrealizowania decyzji wadliwych.