II SA/Gd 898/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2026 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 1 września 2025 r. nr WOP.7721.119.2025.MH w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku na rzecz skarżącego S. K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. S. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia 15 maja 2025 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kartuzach (dalej jako: "organ I instancji", "PINB") nakazał S. K. (dalej jako: "strona", "skarżący", "wnioskodawca") rozbiórkę samowolnie zrealizowanego budynku rekreacji indywidualnej o powierzchni zabudowy wynoszącej 35,51 m2, parterowego z poddaszem użytkowym, którego budowa rozpoczęła się w lipcu 2021 r. usytuowanego na terenie działki nr [....] w miejscowości S., gm. K. Powyższa decyzja została doręczona stronie w dniu 20 maja 2025 r. W piśmie z dnia 12 czerwca 2025 r. strona zwróciła się o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Uzasadniając wniosek wnioskodawca wyjaśnił, że o wydaniu decyzji rozbiórkowej dowiedział się w dniu 12 czerwca 2025 r. w organie I instancji. Podniósł ponadto, że nie odebrał korespondencji kierowanej do niego z organu, i nie wie, kto podpisał odbiór przesyłki. Nie rozpoznaje złożonego podpisu. Dodatkowo podniósł, że przesyłka ta nie została mu przekazana przez odbiorcę. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wnioskodawca złożył odwołanie. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako: "PWINB", "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia 1 września 2025 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu, przywołując m. in. treść przepisu art. 58 § 1 - 3, art. 59 § 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.: dalej jako: "k.p.a.") oraz orzecznictwo sądów administracyjnych organ odwoławczy wskazał, że strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w wymaganym przepisami terminie, jednak nie uprawdopodobniła, by uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. PWINB zwrócił uwagę, że w aktach I instancji znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru przedmiotowej decyzji opatrzone nieczytelnym podpisem oraz adnotacją listonosza, że korespondencja została doręczona dorosłemu domownikowi. W piśmie przekazującym odwołanie PINB zawarł informację, że w jego ocenie decyzja z dnia 20 maja 2025 r. została skutecznie doręczona zgodnie z przepisami k.p.a. dorosłemu domownikowi adresata w dniu 30 maja 2025 r. (ze złożonego podpisu wynika, że korespondencja została odebrana przez P. K., który również podpisał protokół z oględzin w dniu 11 października 2021 r.). W dalszej kolejności PWINB wskazał, że pismem z dnia 22 lipca 2025 r. zwrócił się do organu I instancji o formalne wystąpienie do Poczty Polskiej z reklamacją dot. przesłania decyzji z dnia 15 maja 2025 r., w celu jednoznacznego i niebudzącego wątpliwości ustalenia komu została doręczona przesyłka oraz, czy została ona prawidłowo wydana. Z przesłanego duplikatu zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji z dnia 15 maja 2025 r. wynika, że korespondencja została odebrana w dniu 20 maja 2025 r. przez dorosłego domownika – P. K. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przed wydaniem przez PINB decyzji z dnia 15 maja 2025 r. P. K. brał czynny udział (jako pełnomocnik S. K.) w postępowaniu dotyczącym robót budowlanych na terenie działki nr [...] w miejscowości S., gmina K., w tym m. in.: uczestniczył w czynnościach kontrolnych w dniu 11 października 2021 r. i złożył swój podpis na protokole z wskazanych czynności. W ocenie PWINB powyższe prowadzi do wniosku, że racjonalnie działająca strona postępowania, dbając należycie o własne interesy, powinna zapewnić możliwość skutecznego doręczenia jej korespondencji w konkretnej sprawie, zwłaszcza w sytuacji, gdy P. K. brał czynny udział w czynnościach kontrolnych jako pełnomocnik (m. in. złożył własnoręczny podpis pod protokolarnymi ustaleniami, a zatem posiadał wiedzę o toczącym się postępowaniu), a następnie odebrał decyzję z dnia 15 maja 2025 r. jako dorosły domownik. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (oryginał) wynika, że przesyłka została doręczona pełnoletniemu domownikowi, który "podjął się oddania pisma adresatowi". W konsekwencji, w ocenie PWINB, skoro jak wynika z akt sprawy, przesyłka pocztowa zawierająca decyzję z dnia 15 maja 2025r. została skierowana przez organ I instancji do strony w dniu 15 maja 2025 r. (według daty nadania) na adres: ul. K. [...], S., a następnie została podjęta pod tym adresem w dniu 20 maja 2025 r. przez dorosłego domownika – P. K. (co wynika zarówno z oryginalnego zwrotnego potwierdzenia odbioru, jak i z dostarczonego w wyniku reklamacji duplikatu), to uznać należy, że doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 20 maja 2025 r. Z notatki służbowej sporządzonej przez PINB w dniu 12 czerwca 2025 r. wynika natomiast, że strona odebrała w tym dniu kopię decyzji z dnia 15 maja 2025r. wraz z kopią oryginalnego zwrotnego potwierdzenia odbioru. Zdaniem organu odwoławczego powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, że rozstrzygnięcie organu I instancji zostało skutecznie doręczone stronie postępowania już w dniu 20 maja 2025 r. W związku z powyższym argumentacja podniesiona we wniosku o przywrócenia terminu nie znajduje, zdaniem organ odwoławczego, potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Końcowo PWINB poinformował stronę, że organem właściwym do którego należy złożyć wniosek o legalizację samowoli budowlanej jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kartuzach. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika zawodowego, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. – poprzez jego błędne zastosowanie i bezzasadne uznanie, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji PINB w Kartuzach z dnia 15 maja 2025 r. nastąpiło z winy strony, podczas gdy z całokształtu okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, iż przedmiotowa decyzja nie została prawidłowo i skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 20 maja 2025 r. Zarzucił ponadto naruszenie art. 41 § 1 w zw. z art. 42 § 1 w zw. z art. 43 k.p.a. - poprzez niezasadne i bezpodstawne przyjęcie, że doręczenie skarżącemu decyzji PINB w Kartuzach z dnia 15 maja 2025 r. nastąpiło prawidłowo i skutecznie w dniu 20 maja 2025 r., w sytuacji, gdy: przesyłka została skierowana na niewłaściwy adres ("ul. K. [...]"), niebędący adresem zamieszkania strony (prawidłowy adres: ul. K. [...]); przesyłka została odebrana przez osobę, która nie jest dorosłym domownikiem strony w rozumieniu art. 43 k.p.a., a zatem odbiór korespondencji przez tę osobę nie mógł wywołać skutku doręczenia decyzji stronie, co oznacza, że w ogóle nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji z dnia 15 maja 2025 r., a tym samym termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu. Końcowo wskazał na naruszenie art. 7, w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie prawidłowości doręczenia decyzji organu I instancji, a w konsekwencji załatwieniu sprawy w sposób niezgodny ze słusznym interesem skarżącego wobec bezpodstawnego przyjęcia, że decyzja PINB w Kartuzach z dnia 15 maja 2025 r. została skutecznie doręczona stronie w dniu 20 maja 2025 r., podczas gdy z akt sprawy nie wynika, aby przesyłka została doręczona na właściwy adres i odebrana przez osobę uprawnioną. Niezależnie od powyższego skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z oświadczenia P. K. oraz poświadczenia zameldowania skarżącego na okoliczność ustalenia miejsca zamieszkania skarżącego w dacie doręczenia decyzji administracyjnej oraz prawidłowego adresu do doręczeń, co ma znaczenie dla oceny skuteczności doręczenia i zachowania terminu do wniesienia odwołania oraz faktu, że P. K. nie był i nie jest osobą wspólnie zamieszkującą ze skarżącym, ani jego domownikiem, wobec czego nie był uprawniony do odbioru korespondencji kierowanej do skarżącego. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje i stanowisko, jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej jako: "P.p.s.a.) sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów. Rozpoznając sprawę sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać trzeba, że Sąd orzekał w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Wniesiona skarga dotyczyła postanowienia PWINB z 1 września 2025 r. o odmowie przywrócenia S. K. terminu do złożenia odwołania od decyzji PINB w Kartuzach z 15 maja 2025 r. o nakazie rozbiórki samowolnie zrealizowanego budynku rekreacji indywidualnej na terenie działki nr [...] w miejscowości S., gmina K. Jak stanowi natomiast art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Zaskarżone postanowienie należy zatem do kategorii postanowień kończących postępowanie w rozumieniu art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Instytucja przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym została uregulowana w art. 58 i 59 k.p.a. Zgodnie z art. 58 k.p.a. przesłankami przywrócenia terminu są: uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, równoczesne dopełnienie czynności, której dokonania w terminie uchybiono. Z powyższego wynika, że uchybienie terminu może mieć miejsce jedynie w sytuacji, w której doszło do prawidłowego doręczenia pisma (w niniejszej sprawie decyzji organu I instancji). Z nadesłanych akt sprawy bezspornie wynika, że decyzji PINB w Kartuzach adresowana do S. K. została doręczona nie-adresatowi. Na zwrotnym poświadczeniu odbioru (dalej jako: "zpo") decyzji widnieje nieczytelny podpis osoby odbierającej decyzję. Jednocześnie na zpo zaznaczono, że osobą odbierającą jest "dorosły domownik, który podjął się oddania pisma adresatowi". Należy też zauważyć, że skarżący nie rozpoznał podpisu osoby widniejącego na zwrotce, a sama zwrotka została błędnie zaadresowana ("ul. K. [...]", podczas gdy skarżący jest zameldowany na ul. K. [...]). Pomijając wiarygodność oświadczenia skarżącego odnośnie osoby podpisanej na zpo organ administracji uznał, że pismo odebrał syn skarżącego – P. K. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy uznanie, że doręczenie było skuteczne wymaga stwierdzenia, że osoba odbierająca decyzję jest domownikiem w rozumieniu art. 43 k.p.a. lub pełnomocnikiem strony. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia którejkolwiek tezy. Należy podkreślić, że w skardze do Sądu zaznaczono, iż P. K. nie jest dorosłym domownikiem albowiem S. K. zamieszkuje samodzielnie i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Syn P.K. mieszka natomiast w tym samym budynku, lecz w odrębnym lokalu. Do skargi dołączono też oświadczenia P. K. dotyczące miejsca zamieszkania i poświadczenie zameldowania S. K. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wystarczające dla uznania określonej osoby za domownika, o którym mowa w art. 43 k.p.a. jest, aby osoba odbierająca pismo co najmniej przebywała w mieszkaniu adresata za jego zgodą okresowo, przy czym bez znaczenia jest jakiego okresu to dotyczy oraz czy osoba ta prowadzi z adresatem wspólne gospodarstwo domowe. Skuteczne doręczenie następuje wówczas, gdy pod nieobecność adresata w domu, pismo odbiera dorosły domownik w rozumieniu wyżej podanym, który zobowiązuje się do oddania pisma adresatowi (por. wyroki NSA: z 19 stycznia 2023 r., I OSK 3157/19; z 15 lipca 2014 r., I GSK 58/13 oraz z 1 lutego 2011 r., II OSK 1098/10). W ocenie Sądu kwestia prawidłowości doręczenia decyzji organu I instancji nie została wyjaśniona w sposób wystarczający. Ustalenia w zakresie stanu faktycznego zostały dokonane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istoty wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Wobec zakwestionowania przez stronę skarżącą tego, że decyzja została odebrana przez domownika organ odwoławczy powinien podjąć czynności procesowe zmierzające do przede wszystkim do ustalenia kto podpisał zwrotne poświadczenie odbioru decyzji. W tym zakresie organ administracji dysponuje otwartym katalogiem środków dowodowych (np. dowód z przesłuchania świadka P. K. w zestawieniu z dowodem z przesłuchania strony – S. K.). Ustalenie tej okoliczności może uzasadniać konieczność dalszych ustaleń np. tego czy osoba podpisująca zwrotne poświadczenie odbioru decyzji przebywała w mieszkaniu adresata w znaczeniu, o jakim mowa w przywołanych wyżej orzeczeniach. Wyjaśnienia też wymaga wskazywany w skardze charakter relacji wymienionych osób ("napięty i konfliktowy" – s. 9 skargi) w kontekście – jak należy założyć – oświadczenia o byciu domownikiem strony. Podstawę ponownego rozstrzygnięcia w sprawie powinien stanowić uzupełniony i kompletny materiał dowodowy. Sąd nie podzielił ustaleń organu administracji, że P. K. występował w toku postępowania jako pełnomocnik strony. Bezsprzecznie w aktach nie ma przedłożonego pełnomocnictwa ani dowodów na podejmowanie jakichkolwiek czynności w imieniu i na rzecz skarżącego. Jedynie w protokole z oględzin przeprowadzonych w dniu 11 października 2021 r. w sprawie robót budowlanych na terenie działki nr [...] w miejscowości S., gmina K. w miejscu przeznaczonym dla stron i ich pełnomocników widnieje imię i nazwisko "P.K.". W ocenie Sądu, sam wpis w protokole z oględzin, przy braku dokumentu pełnomocnictwa oraz braku podjęcia jakichkolwiek czynności procesowych przez osobę wskazaną jako "pełnomocnik" jest niewystarczający by uznać, w przypadku doręczenia tej osobie decyzji, że miało miejsce doręczenie pełnomocnikowi. Tym bardziej, że w okolicznościach rozstrzyganej sprawy P. K. na etapie oględzin mógł być uznany za stronę postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Do podlegających zasądzeniu kosztów postępowania sądowego, sąd zaliczył uiszczony wpis w wysokości 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – radcy prawnego w wysokości 480 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U.: z 2026 r., poz. 118) oraz 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl.