II SA/Gd 903/24

WyrokWSA w Gdańsku2024-12-18

Skład orzekający: Sędzia WSA Jolanta Górska, Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Asesor WSA Jakub Chojnacki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy obywatelowi Ukrainy, legalnie przebywającemu w Polsce w związku z konfliktem zbrojnym, który otrzymuje na Ukrainie świadczenie związane z niepełnosprawnością dziecka, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w Polsce, jeśli nie dokona wyboru jednego ze świadczeń?
Ratio decidendi
Obywatelowi Ukrainy legalnie przebywającemu w Polsce przysługują świadczenia rodzinne na takich samych zasadach jak obywatelom polskim. Jednakże, pobieranie świadczenia socjalnego na Ukrainie związanego z niepełnosprawnością dziecka, które ma charakter zbliżony do polskiego świadczenia pielęgnacyjnego, stanowi przeszkodę w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego w Polsce, chyba że osoba uprawniona dokona wyboru jednego ze świadczeń lub zrezygnuje z pobierania świadczenia zagranicznego. Brak takiego wyboru skutkuje odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Stan faktyczny
Skarżąca, obywatelka Ukrainy, wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując, że skarżąca pobiera na Ukrainie świadczenie związane z niepełnosprawnością syna, które ma charakter zbliżony do polskiego świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca zarzuciła błędną wykładnię przepisów, twierdząc, że otrzymywane świadczenie nie stanowi przeszkody do przyznania świadczenia w Polsce. Sąd oddalił skargę, uznając, że pobieranie świadczenia zagranicznego uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w Polsce bez dokonania wyboru.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 22 lipca 2024 r., sygn. akt SKO Gd/766/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Pani T. T. (dalej: Skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej: SKO, Kolegium, organ drugiej instancji) z 22 lipca 2024 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent Miasta Gdańska decyzją z 20 grudnia 2023 r. odmówił Skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że poprzednia decyzja Prezydenta wydana w tej sprawie została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, że w sytuacji, gdy osoba wnioskująca o świadczenie pielęgnacyjne jest uprawniona za granicą do jakiegoś świadczenia na osobę niepełnosprawną, organ rozpatrujący wniosek musi ustalić charakter tego świadczenia. Ponadto Prezydent rozpatrując sprawę ponownie miał ustalić m.in.: czy Skarżąca była zatrudniona na Ukrainie, a jeżeli tak, to kiedy zatrudnienie ustało oraz kto sprawował opiekę nad dzieckiem; od kiedy Skarżąca była uprawniona do emerytury oraz czy była to wcześniejsza emerytura; jeżeli tak, to na jakiej podstawie została przyznana; na jakiej podstawie prawnej ma Ona przyznane świadczenie z Ukrainy. Prezydent Miasta ponownie rozpatrując sprawę ustalił, że Wnioskodawczym jest obywatelką Ukrainy, przebywającą na terenie Polski w związku z działaniami wojennymi na obszarze Ukrainy. Jej syn, T. T., ur. 26 czerwca 2010 r., przebywa w Polsce również w związku z konfliktem zbrojnym na obszarze Ukrainy i legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 9 sierpnia 2022 r., przy czym niepełnosprawność datuje się od wczesnego dzieciństwa. T.T. złożyła oświadczenie, że z powodu niepełnosprawności dziecka ma przyznaną pomoc na Ukrainie do 18 roku życia syna w wysokości 2000 hrywien miesięcznie, pomoc jest nadal wypłacana. Organ pozyskał kserokopię uwierzytelnionego tłumaczenia ukraińskiego orzeczenia lekarskiego nr [...], z którego wynika, że choroba i stan patologiczny syna Skarżącej odpowiadają rozdziałowi X pkt 5 podpunktu 3.6 wykazu wskazań medycznych, które dają prawo do otrzymania państwowej pomocy socjalnej na dzieci niepełnosprawne do 16 lat. Dnia 17 listopada 2023 r. wpłynęła przetłumaczona z języka ukraińskiego legitymacja. Prezydent Miasta stwierdził, że T. T. pobiera na Ukrainie świadczenia będące odpowiednikiem polskiego świadczenia pielęgnacyjnego, na co wskazuje fakt, że nigdy nie pracowała zarówno na Ukrainie, jak i w Polsce z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad chorym dzieckiem. Świadczenie przyznane na Ukrainie w wysokości 1988 hrywien jest wypłacane Wnioskodawczyni. Na oficjalnej stronie Wołyńskiej Obwodowej Administracji Państwowej wskazana kwota przysługuje dla dzieci niepełnosprawnych w wieku 6 do 18 lat z zasiłkiem opiekuńczym. Prezydent podkreślił, że Skarżąca nie dostarczyła potwierdzenia zaprzestania pobierania świadczenia na Ukrainie. Organ wyjaśnił, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Zdaniem Prezydenta wypłacane przez stronę ukraińską świadczenie rekompensuje wnioskodawczyni brak możliwości podjęcia zatrudnienia. SKO rozpoznając odwołanie Skarżącej, decyzją z 22 lipca 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium wyjaśniło na wstępie, że umową Polski i Ukrainy z 18 maja 2012 r. o zabezpieczeniu społecznym nie zostały objęte świadczenia rodzinne, w tym świadczenie pielęgnacyjne, do których wyłączne zastosowanie znajdują regulacje zawarte w przepisach u.ś.r., zważywszy na treść art. 26 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 103). W art. 26 ust. 1 pkt 1 tej ustawy wskazano, że obywatelom Ukrainy przebywającym legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z tym rozpatrzenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożonego przez obywatela Ukrainy, o jakim mowa w przywołanej wyżej ustawie, powinno podlegać takim samym procedurom, jak w przypadku wniosku złożonego przez obywatela polskiego, zaś ustalenie prawa do świadczenia uzależnione jest od spełnienia wskazanych w art. 17 u.ś.r. przesłanek. Przechodząc do oceny czy przesłanki te zaistniały w sprawie, Kolegium wyjaśniło, że w orzeczeniu o niepełnosprawności syna Skarżącej z 9 sierpnia 2022 r. wydanym do 25 czerwca 2026 r. wskazano, że wymaga on stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, wymaga także stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji. Od 1 września 2023 r. uczęszcza on do szkoły podstawowej, do której jest odprowadzany przez matkę, przy czym nie bierze ona udziału w zajęciach. Chłopiec w zajęciach szkolnych uczestniczy 5 dni w tygodniu, w poniedziałek 8 godzin, we wtorek 5 godzin, w środę 5 godzin, w czwartek 7 godzin, w piątek 4 godziny. Kolegium podkreśliło, że rozpatrując odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji pouczyło stronę, że spełnia ona przesłanki ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego według przepisów u.ś.r. obowiązujących od dnia 1 stycznia 2024 r. i wezwało ją do dokonania wyboru któregoś ze świadczeń - albo świadczenia pielęgnacyjnego, albo świadczenia pobieranego na Ukrainie, pouczając jednocześnie, że w przypadku wybrania świadczenia pielęgnacyjnego, musi ona zrezygnować ze świadczenia ukraińskiego, przy czym świadczenie pielęgnacyjne zostanie jej przyznane od miesiąca, w którym zrezygnuje ze świadczenia ukraińskiego albo zawiesi prawo do tego świadczenia. Kolegium pouczyło również stronę, że niedokonanie wyboru świadczenia będzie skutkowało odmową ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik strony nadesłał pismo z 28 czerwca 2024 r., w którym podał, że ukraińskie świadczenie to pomoc socjalna na dziecko przyznane na podstawie prawa Ukrainy o państwowej pomocy społecznej dla osób niepełnosprawnych od dzieciństwa i dzieci niepełnosprawnych. Przyczynę, grupę niepełnosprawności oraz czas, na jaki ustala się niepełnosprawność dla osób niepełnosprawnych od dzieciństwa ustala komisja lekarsko - społeczna zakładu opieki zdrowotnej. Wykaz wskazań lekarskich uprawniających dzieci niepełnosprawne do lat 18 do korzystania z państwowej pomocy społecznej ustalany jest w trybie ustalonym przez Gabinet Ministrów Ukrainy. Przyznana państwowa pomoc społeczna jest wypłacana osobie niepełnosprawnej od dzieciństwa niezależnie od jej zarobków, stypendium, alimentów lub innych dochodów. Państwowa pomoc społeczna, która jest przeznaczona dla dziecka niepełnosprawnego do 18 r. życia, jest wypłacana niezależnie od otrzymywania innego rodzaju pomocy. T. T. ma przyznaną rentę z tytułu swojej niepełnosprawności od 1 lipca 2018 r. do 25 czerwca 2028 r. Strona nie otrzymuje żadnych wypłat z tytułu sprawowania opieki nad swoim niepełnosprawnym synem ani na terenie Ukrainy, ani w Polsce. Kolegium podkreśliło, że w piśmie nie dokonano wyboru świadczenia, w konsekwencji Kolegium nie może orzec o ustaleniu wnioskującej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wedle ustaleń organu pierwszej instancji, świadczenie przeznaczone jest dla dzieci niepełnosprawnych w wieku od 6 do 18 lat, z zasiłkiem opiekuńczym. Zgodnie więc z art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Świadczenie pobierane przez wnioskującą na Ukrainie uznać należy za świadczenie o podobnym charakterze, co specjalny zasiłek opiekuńczy i zasiłek dla opiekuna. W rezultacie pobieranie przez Wnioskującą ukraińskiego świadczenia związanego z niepełnosprawnością syna stanowi przeszkodę dla ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w Polsce. Gdyby Wnioskująca zrezygnowała ze świadczenia ukraińskiego lub zawiesiła prawo do niego, ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego byłoby możliwe. T. T. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję SKO zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że skoro Skarżąca jest uprawniona za granicą do świadczenia na niepełnosprawne dziecko, to nie przysługuje jej prawo do wnioskowanego świadczenia, podczas gdy językowa wykładania ww. przepisów powinna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia. W oparciu o tak sformułowany zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z 20 grudnia 2023 r. i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie T. T. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie stwierdzając, że zarzut podniesiony w skardze jest całkowicie chybiony, gdyż podstawą odmowy ustalenia prawa do świadczenia nie był art. 17 ust. 5 pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tylko art. 17 ust. 5 pkt 5 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r., jak również okoliczność, że strona nie dokonała wyboru świadczenia pomimo pouczenia jej, że niedokonanie wyboru świadczenia będzie skutkowało niemożnością ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), zwanej dalej jako u.ś.r., a w szczególności art. 17 u.ś.r., w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec złożenia przez Skarżąca wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w grudniu 2022 r. zastosowanie w sprawie miała u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do końca 2023 r., a nie jak wskazało Kolegium – brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Wynika to z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 ze zm.). Okoliczność ta nie ma jednak wpływu na prawidłowość wydawanego rozstrzygnięcia, ponieważ istota rozstrzygnięcia odnosi się w istocie analogicznej negatywnej przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ustawodawca określił również katalog przesłanek negatywnych, wykluczających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Przesłanki te, mogące wystąpić zarówno po stronie osoby sprawującej opiekę nad osobą niepełnosprawną, jak i po stronie osoby wymagającej opieki, zostały ujęte w art. 17 ust. 5 pkt 1-6 u.ś.r. Bezsporna w niniejszej sprawie jest okoliczność, że skarżąca jako matka dziecka niepełnosprawnego, legitymującego się stosownym orzeczeniem, sprawuje nad nim opiekę w zakresie wykluczającym jej aktywność zawodową. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, uznając że w sprawie zaistniała negatywna przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 6 u.ś.r., bowiem zgodnie z oświadczeniem Skarżącej pobiera ona świadczenie z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem na terenie Ukrainy. Organ odwoławczy stwierdził natomiast, że przeszkodę w przyznaniu wnioskowanego świadczenia stanowi pobieranie przez Skarżącą świadczenia socjalnego związanego z niepełnosprawnością dziecka, a więc świadczenia tego samego rodzaju i o tym samym charakterze, co świadczenie pielęgnacyjne. Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 6 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Sąd podziela wyrażany już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że przez "inną osobę", o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 6 u.ś.r. rozumieć należy innego członka rodziny, tj. ani wnioskodawcę świadczenia, ani też osobę, na którą świadczenie to ma być pobierane. Powyższe potwierdza bowiem relacja ust. 5 do ust. 1 art. 17 u.ś.r. Skoro w ust. 1 wyraźnie zaznaczono komu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, trudno osoby te włączyć do zakresu podmiotowego poszczególnych punktów ust. 5. W art. 17 ust. 5 pkt 1-6 u.ś.r. określono sytuacje, w których świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Pkt 1 tego ustępu odniesiono do osoby sprawującej opiekę (wnioskodawcy), a dalszą część regulacji odniesiono do osoby wymagającej opieki. W konsekwencji do kręgu "innych osób" nie można włączyć ani wnioskodawcy, ani też osoby wymagającej opieki, bowiem ustawodawca wyraźnie tego nie wskazał. Za powyżej przedstawionym rozumieniem wyrażenia "inna osoba" przemawia wykładnia językowa, którą potwierdzają wyniki przeprowadzonej wykładni systemowej. Ustawodawca bowiem omawianą negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego umieścił w odrębnym punkcie art. 17 ust. 5 u.ś.r. Nadto, za takim rozumieniem tego pojęcia przemawia również wykładnia funkcjonalna, bowiem względy sprawiedliwości społecznej wymagają, by każda osoba, która rezygnuje z zatrudnienia lub go nie podejmuje celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, uzyskała odpowiednie świadczenie z tym związane (por. wyrok WSA w Gliwicach z 10 marca 2023 r., II SA/Gl 1545/22; wyrok WSA w Poznaniu z 20 kwietnia 2023 r., IV SA/Po 191/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji, skoro w niniejszej sprawie wnioskodawcą jest matka sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, która co do zasady jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, to nie można jej włączyć do kręgu osób będących "inną osobą" (innym członkiem rodziny). Wbrew zatem stanowisku organu pierwszej instancji, przepis art. 17 ust. 5 pkt 6 u.ś.r. nie mógł w okolicznościach niniejszej sprawy stanowić podstawy odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Nie oznacza to jednak, że fakt pobierania przez Skarżącą świadczenia z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem w Ukrainie, nie pozostaje bez wpływu na możliwość przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w Polsce. Wymaga bowiem podkreślenia, że wprowadzenie negatywnych przesłanek w art. 17 ust. 5 pkt 1-6 u.ś.r. ma na celu wykluczenie kumulacji świadczeń na tę samą osobę wymagającą opieki oraz zapobieganie sytuacjom, gdy jedna osoba pobierałaby dwa świadczenia. Dlatego przy interpretacji art. 17 ust. 5 u.ś.r. należy mieć na względzie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 103), zgodnie z którym obywatele Ukrainy przebywający legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zostali zrównani z obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej pod względem możliwości uzyskania świadczeń rodzinnych. Niewłaściwym byłoby zatem dopuszczenie do sytuacji nieuzasadnionego ich uprzywilejowania względem obywateli RP, w której mogliby oni pobierać jednocześnie dwa niezależne świadczenia na tę samą osobę wymagającą opieki, zarówno w Ukrainie, jak i w Polsce (por. wyrok WSA w Gliwicach z 30 listopada 2023 r., II SA/Gl 1382/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. ustawodawca wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (po nowelizacji z przepisu skreślono jedynie dodatek do zasiłku rodzinnego). Oznacza to zatem, że jeśli na osobę wymagającą opieki jest już ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, osobie wnioskującej o przyznanie takiego świadczenia nie przysługuje do niego prawo. Zdaniem Sądu, objęcie zakresem zastosowania powyższego przepisu również świadczenia socjalnego uzyskiwanego z Ukrainy z tytułu opieki spracowanej nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem nie wypacza intencji ustawodawcy odzwierciedlonych w treści art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. Dyspozycja tego przepisu zmierza bowiem do eliminacji sytuacji, w której świadczenie związane z rezygnacją z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki pobierałyby inne osoby niż faktyczny opiekun bądź pobierałyby w większej ilości niż jedno świadczenie. Innymi słowy, powyższy przepis pozwala na uniknięcie ustalenia na osobę niepełnosprawną więcej niż jednego świadczenia pielęgnacyjnego (bądź stanowiącego jego odpowiednik, tak jak w niniejszej sprawie świadczenie pobierane w Ukrainie), co czyni zadość zakazowi kumulacji świadczeń. Organ odwoławczy słusznie zatem wskazał, że pobieranie przez Skarżącą na Ukrainie świadczenia socjalnego związanego z niepełnosprawnością syna, a więc świadczenia tego samego rodzaju i o tym samym charakterze, co świadczenie pielęgnacyjne uniemożliwia co do zasady, przyznanie na terenie Polski świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem. Konstytucyjna zasada równości oraz brak możliwości kumulacji świadczeń, o której mowa w u.ś.r. nie pozwala bowiem na pobieranie dwóch świadczeń pielęgnacyjnych, w tym przypadku jednego na Ukrainie, drugiego – w Polsce (por. wyrok WSA w Krakowie z 22 maja 2023 r., III SA/Kr 1910/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W takich uwarunkowaniach prawnych i faktycznych, a zwłaszcza w sytuacji prawnego zrównania sytuacji socjalnej obywateli Ukrainy przybyłych na terytorium Polski w związku z konfliktem zbrojnym na terytoriom Ukrainy, Kolegium winno było umożliwić Skarżącej wybór świadczenia korzystniejszego, tj. wybór pomiędzy świadczeniem uzyskiwanym z Ukrainy a wnioskowanym w Polsce świadczeniem pielęgnacyjnym. W tym celu Kolegium wystosowało do pełnomocnika Skarżącej zawiadomienie, że jedyną przeszkodą w przyznaniu świadczenia jest fakt pobierania na syna świadczenia o podobnym charakterze oraz że istnieje możliwość wyboru jednego ze świadczeń. W tym celu Skarżąca powinna przedłożyć dokument, z którego wynikać będzie rezygnacja lub zawieszenie pobierania tego świadczenia. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik Skarżącej wskazał, że podopieczny ma przyznaną rentę z tytułu swojej niepełnosprawności od 1 lipca 2018 r. do 25 czerwca 2028 r., a Skarżąca nie otrzymuje żadnych wypłat z tytułu sprawowania opieki nad swoim niepełnosprawnym synem, ani w Polsce, ani w Ukrainie. Powyższe oświadczenie nie stanowi wyboru świadczenia, nadto stoi w sprzeczności z ustaleniami Prezydenta Miasta. W toku postępowania Skarżąca złożyła bowiem oświadczenie, że z powodu niepełnosprawności dziecka ma przyznaną pomoc na Ukrainie do 18 roku życia syna w wysokości 2000 hrywien miesięcznie (zob. k. 41 i k. 71 akt organu pierwszej instancji). Ponadto przedkładając tłumaczenie ukraińskiego orzeczenia lekarskiego, pełnomocnik Skarżącej wskazał, że pomoc socjalna jest wypłacana synowi z tytułu jego niepełnosprawności (zob. k. 25 i 26 akt organu pierwszej instancji). Z ukraińskiego orzeczenia lekarskiego wynika, że choroba i stan patologiczny syna Skarżącej odpowiadają rozdziałowi X pkt 5 podpunktu 3.6 wykazu wskazań medycznych, które dają prawo do otrzymania państwowej pomocy socjalnej na dzieci niepełnosprawne do 16 lat, natomiast z informacji zamieszczonej na stronie Wołyńskiej Obwodowej Administracji Państwowej wynika, że kwota 2000 hrywien przysługuje dla dzieci niepełnosprawnych w wieku 6 do 18 lat z zasiłkiem opiekuńczym. W ocenie Sądu, wobec braku przedstawienia przez Skarżącą jakichkolwiek dowodów wskazujących na odmienny charakter świadczenia otrzymywanego na Ukrainie z powodu niepełnosprawności syna, organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny, że otrzymywane świadczenie ze względu na jego charakter uniemożliwia przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego w Polsce do czasu rezygnacji albo zawieszenia jego pobierania. Z będącego podstawą wydania zaskarżonej decyzji art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. wynika, że istotnym jest ustalenie świadczenia na osobę wymagającą opieki, a nie jego faktyczne wypłacanie do rąk przedstawiciela ustawowego. Zarzuty skargi w niniejszej sprawie były całkowicie chybione, ponieważ jak słusznie zauważyło SKO – pełnomocnik Skarżącej oparł zarzut na naruszeniu prawa materialnego, to jest art. 17 ust. 5 pkt 6 u.ś.r., który to przepis nie był podstawą rozstrzygania przez organ drugiej instancji. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło