II SA/Gd 919/24
WyrokWSA w Gdańsku2026-03-04
Skład orzekający: Dariusz Kurkiewicz, Katarzyna Krzysztofowicz, Wojciech Wycichowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego na zakup leków, mimo spełnienia kryteriów dochodowych i wskazania na długotrwałą chorobę, jest zgodna z prawem, jeśli wnioskodawca nie przedstawił rachunku za zakupione leki, a organ powołuje się na uznaniowy charakter świadczenia i ograniczone środki finansowe?Ratio decidendi
Odmowa przyznania zasiłku celowego na zakup leków jest zgodna z prawem, nawet jeśli wnioskodawca spełnia kryteria dochodowe i cierpi na przewlekłą chorobę, ponieważ zasiłek celowy ma charakter fakultatywny i uznaniowy. Organ ma prawo ocenić hierarchię potrzeb, uwzględnić własne możliwości finansowe oraz wymagać dowodu zakupu leków, a pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i uzupełniający, nie zaś stałego zapewnienia środków utrzymania.Stan faktyczny
A.M. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup leków w kwocie 280 zł, wskazując na przewlekłą chorobę i brak środków. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku, powołując się na uznaniowy charakter świadczenia, ograniczone środki finansowe oraz brak przedstawienia rachunku za zakupione leki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając argumentację organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz ( sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor sądowy WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A.M na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 8 grudnia 2023 r. nr SKO Gd/29/23 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.
A. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy K. w przedmiocie zasiłku celowego.
Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z 29 września 2022 r. A. M. wystąpił do Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej z przeznaczeniem na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia w miesiącu wrześniu 2022 r. W uzasadnieniu Wnioskodawca wskazał, że jest osobą samotnie gospodarującą, nie wykonującą jakiejkolwiek pracy. Choruje na długotrwałe, nie rokujące poprawy stanu zdrowia choroby wymagające stałego przyjmowania wielu rodzajów leków, badań lekarsko- specjalistycznych i wizyt lekarskich. Do podania dołączono kserokopię zaświadczenia lekarskiego z 28 września 2022 r., oświadczenie majątkowe, klauzulę informacyjną dotyczącą przetwarzania danych osobowych osoby oraz zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w Pucku z 29 września 2022 r.
Pismem z 3 października 2022 r. wezwano Wnioskodawcę do sprecyzowania pisma z 30 września 2022 r. poprzez określenie, o jaki rodzaj świadczeń strona wnioskuje. Dnia 24 października 2022 r. wpłynęło sprecyzowanie podania o pomoc – o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup niezbędnych leków w kwocie 280 zł. Wnioskodawca wskazał, że zaspokojenie wskazanej potrzeby bytowej jest konieczne, ponieważ brak jej zaspokojenia spowoduje gwałtowne nasilenia chorobowe, śmierć. Do pisma wyjaśniającego załączono recepty z wyszczególnionymi nazwami leków wraz z ich aktualnym kosztem, których stałego i regularnego przyjmowania wymaga Wnioskodawca.
Pismem z 27 października 2022 r. organ wezwał Wnioskodawcę do przedstawienia rachunku za zakupione leki, o które wnioskuje w sprecyzowaniu swojego podania z 24 października 2022 r. Dnia 17 listopada 2022 r. wpłynęło pismo wyjaśniające, że Wnioskodawca nie posiada rachunku potwierdzającego zakup leków, ponieważ zwraca się o przyznanie środków na zakup tych leków, a oświadczenie o stanie majątkowym złożone zostało w dniu 30 września 2022 r.
Decyzją z 25 listopada 2022 r. nr 64/odm cel/2022/DS Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działający z upoważnienia Wójta Gminy K., odmówił Wnioskodawcy przyznania zasiłku celowego.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w trakcie przeprowadzania wywiadu w dniu 12 września 2022 r. ustalono, iż: Wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest kawalerem; jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Pucku bez prawa do świadczeń; nie podejmuje żadnej pracy; choruje długotrwale; nie może podjąć żadnego zatrudnienia z uwagi na stan zdrowia; nie osiąga żadnych dochodów; utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej; w budynku mieszkalnym zamieszkuje ojciec, siostra z córką. Ponadto organ wskazał, że w dniu 30 sierpnia 2022 r. Wnioskodawca otrzymał wypłatę na konto zasiłku celowego na zakup żywności za miesiąc czerwiec w kwocie 400 zł, zasiłku okresowego za miesiąc lipiec 2022 r. w kwocie 388,00 zł i zasiłek celowy za miesiąc lipiec w kwocie 350,00 zł na zakup żywności. Dnia 20 września 2022 r. wypłacono zasiłek okresowy w kwocie 388,00 zł za miesiąc sierpień 2022 r. i zasiłek okresowy za miesiąc wrzesień w kwocie 388,00 zł. W dniu 28 września 2022 r. wypłacono zasiłek celowy za miesiąc sierpień w kwocie 350,00 zł na zakup żywności. Dnia 31 października 2022 r. wypłacono zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 400,00 zł za miesiąc wrzesień 2022 r.
Następnie organ przywołał treść art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (dalej jako u.p.s.), zgodnie z którym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Jednak zgodnie z art. 8 ust. 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza ustawowego kryterium, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Jak wynika z ustaleń dokonanych podczas przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, u Wnioskodawcy występuje okoliczność, o której mowa w art. 7 pkt 1, 4, 6 u.p.s., tj. długotrwała lub ciężka choroba, bezrobocie oraz dochód strony nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. W tym stanie faktycznym i prawnym organ uznał, że stronie przysługuje świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego.
Dalej organ wyjaśnił, że powodem odmowy jest fakt, że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, koszuli, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Organ zauważył, że Wnioskodawca cyklicznie ubiega się o pomoc finansową z Ośrodka w formie zasiłku okresowego i zasiłków celowych. Każdorazowo przedstawia niezbędne dla siebie potrzeby bytowe. Organ powołał przy tym orzecznictwo, z którego wynika, że środki pomocy społecznej mogą być wykorzystane jedynie do wspierania osoby, która czasowo znalazła się w trudnej sytuacji, ale nie może stanowić pomocy o stałym charakterze. Sformułowanie "niezbędność" oznacza, że dana potrzeba ma wystąpić tu i teraz i bez jej zaspokojenia osoba nie będzie w stanie normalnie bądź prawidłowo funkcjonować, czyli żyć w warunkach odpowiadających godności człowieka. Z kolei potrzeby bytowe to takie potrzeby, których zaspokojenie pozwala osobie czy rodzinie prawidłowo funkcjonować w społeczeństwie. Do tego typu potrzeb należy zaliczyć potrzeby związane z zapewnieniem schronienia, żywności, jak również związane z wydatkami na leki i leczenie. Organ wskazał, że zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że świadczenie to może, ale nie musi zostać przyznane, nawet w przypadku spełnienia przez wnoszącego o taki zasiłek przesłanek do jego przyznania. Przyznanie bądź odmowa przyznania przedmiotowego świadczenia, ze względu na jego uznaniowy charakter, uzależnione jest dodatkowo od oceny organu dokonanej w ramach art. 2 ust. 1 u.p.s., a ocena ta dokonana w przedmiotowym postępowaniu wykazała, że strona ma możliwości samodzielnego zabezpieczenia podstawowych potrzeb. Organ wyjaśnił również, że nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb, o które wnioskuje Strona, ponieważ Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. dysponuje ograniczoną ilością środków finansowych na realizację zasiłków celowych.
Po rozpatrzeniu odwołania Wnioskodawcy decyzją z 8 grudnia 2023 r. o sygn. akt SKO Gd/29/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 8 ust. 1 i art. 39 ust. 1 u.p.s. i przypomniał stan sprawy. Następnie przypomniano, że rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy organ zobowiązany jest do ustalenia sytuacji Wnioskodawcy, w związku z czym pracownik organu przeprowadził aktualizację wywiadu środowiskowego, podczas którego ustalono, że Wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe w domu, który jest jego własnością. Jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Pucku bez prawa do zasiłku, nie pracuje zawodowo, utrzymuje się z zasiłków otrzymywanych z GOPS w K., do którego co miesiąc zgłasza się po pomoc finansową. Wnioskodawca choruje przewlekle: astma oskrzelowa, epilepsja, zespół psychoorganiczny, zaburzenia lękowe i adaptacyjne, dyskopatia i od kilku lat oczekuje na orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Wnioskodawca oświadczył, że dobrze funkcjonuje w środowisku i oczekuje pomocy na częściowy zwrot za zakupione leki, jednak nie przedstawia rachunków.
Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Organ I instancji, działając w ramach uznania administracyjnego, miał prawo odmówić przyznania Wnioskodawcy pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia w miesiącu wrześniu 2022 r. W ocenie Kolegium organ zasadnie uznał, że skoro Wnioskodawca od kilku lat choruje przewlekle i wymaga stałego i regularnego przyjmowania leków, powinien przedstawić rachunki jako dowód, że leki są dla niego niezbędną potrzebą życiową, tzn. że kupował wcześniej leki, których finansowania się domaga, a ich nieprzyjmowanie, jak wskazał Wnioskodawca, spowoduje gwałtowne nasilenia chorobowe, śmierć. Oczywistym jest, że w tym przypadku chodzi o rachunki za wcześniej wykupione leki, a nie rachunki za leki, które Wnioskodawca zamierzał kupić po uzyskaniu wnioskowanej pomocy.
Co więcej, mając na uwadze art. 3 ust. 4 u.p.s. organ udzielający pomocy powinien uwzględnić uprawnienia, zasoby oraz własne środki finansowe. W związku z treścią powyższego przepisu, udzielenie pomocy zależy nie tylko od potrzeb osoby ubiegającej się o świadczenie, ale także od aktualnej sytuacji ośrodka pomocy społecznej. Należy mieć na względzie, że organ dysponuje ograniczonymi środkami, w związku z czym nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc. Spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w żądanej wysokości. Wobec ograniczonych środków przeznaczanych na cele pomocy społecznej i stale wzrastającej liczby osób ubiegających się o jej uzyskanie, konieczne jest stworzenie gradacji potrzeb tych osób i powiązanie jej z możliwościami finansowymi ośrodków pomocy społecznej. Ponadto zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że świadczenie to może, ale nie musi być przyznane. W niniejszej sprawie, zdaniem Kolegium organ I instancji uwzględniając całokształt okoliczności sprawy, a także własne możliwości finansowe, był uprawniony do orzeczenia o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy, nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego.
Natomiast odnosząc się do zarzutu niezastosowania się przez organ I instancji do art. 10 § 1 k.p.a. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem, uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Zatem strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. W przedmiotowym odwołaniu Wnioskodawca takich skutków nie wykazał. Dodatkowo Kolegium podkreśliło, że Wnioskodawca został zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. (zawiadomienie z 3 października 2022 r.), zatem zapewniono Wnioskodawcy możliwość podjęcia czynnego udziału w postępowaniu.
W skardze na powyższą decyzję Wnioskodawca zarzucił naruszenie: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1, art. 39 ust. 2, art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej; art. 7, art. 8 § 1, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 107 § 1, art. 107 § 3 i art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego; art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zdaniem Skarżącego zaskarżona decyzja rażąco narusza przepisy i jest nielogiczna. Skarżący wyjaśnił, że choruje na choroby wymagające stałego przyjmowania wielu rodzajów leków. Następnie Skarżący wskazał, że nie jest w stanie przezwyciężyć ani pokonać trudnych sytuacji życiowych wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 8 grudnia 2023 r., którą utrzymano w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy K. z 25 listopada 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącemu zasiłku celowego na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia w miesiącu wrześniu 2022 r.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.), dalej jako u.p.s.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także zapobieganie wskazanym w art. 2 ust. 1 u.p.s. trudnym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.). Przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom czy rodzinom m.in. z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby (art. 7 u.p.s.) z zaznaczeniem, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.).
Stosownie do art. 36 u.p.s. pomoc społeczna może przybrać postać świadczenia pieniężnego (ust. 1) i niepieniężnego (ust. 2). Jednym ze świadczeń pieniężnych jest zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy (art. 36 pkt 1 lit. c u.p.s.). Właśnie o przyznanie takiej formy pomocy wystąpił Skarżący w swoim wniosku z 29 września 2022 r., doprecyzowanym w piśmie z 20 października 2022 r.
Zgodnie z art. 39 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Jak wynika z kolei z art. 8 u.p.s. w powiązaniu z przepisami ówcześnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1296), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej"; 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 600 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie"; 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
Zatem pomoc w ramach zasiłku celowego może zostać przyznana wyłącznie osobom spełniającym warunki do uzyskania pomocy w trybie u.p.s., których dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 8 tej ustawy. Co istotne, decyzja rozstrzygająca o przyznaniu zasiłku okresowego musi zostać poprzedzona postępowaniem wyjaśniającym, którego elementem koniecznym, zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s. jest rodzinny wywiad środowiskowy. Przeprowadza się go w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia oraz korzystających ze świadczeń. Jest on ustawowo określonym sposobem zbierania informacji, rozmową z osobą starającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (i jej rodziną), szczególnym rodzajem postępowania dowodowego. Wywiad taki przeprowadzono ze Skarżącym w dniu 27 października 2022 r.
W niniejszej sprawie Skarżący (ur. w 1978 r.) prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Mieszka we własnym domu. Jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Pucku bez prawa do świadczeń i nie podejmuje żadnej pracy. Skarżący utrzymuje się ze świadczeń pomocy społecznej przyznawanych przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K.
Jak wynika z zaskarżonych decyzji powodem odmowy przyznania Skarżącemu wnioskowanego zasiłku celowego na zakup leków w kwocie 280 zł w miesiącu wrześniu 2022 r. była ocena dokonana przez organ I instancji, z której wynika, iż "strona ma możliwość samodzielnego zabezpieczenia podstawowych potrzeb. [...] organ pomocy społecznej nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb, o które wnioskuje strona, ponieważ [...] dysponuje ograniczoną ilością środków finansowych na realizację zasiłków celowych" (vide: s. 3 in fine decyzji organu I instancji). Natomiast Kolegium wskazało, że "organ [I instancji] zasadnie uznał, że skoro Wnioskodawca od kilku lat choruje przewlekle i wymaga stałego i regularnego przyjmowania leków, powinien przedstawić rachunki jako dowód, że leki są dla niego niezbędną potrzebą życiową, tzn., że kupował wcześniej leki, o których finansowanie się domaga" (vide: s. 3 decyzji organu odwoławczego).
Wobec tego należy wyjaśnić, że zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że świadczenie to może, ale nie musi zostać przyznane, nawet w przypadku spełnienia przez wnoszącego o taki zasiłek przesłanek do jego przyznania. Skład orzekający w pełni podziela pogląd NSA, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego podejmowane jest przez organy w ramach uznania administracyjnego. Obejmuje ono prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej (zob. wyrok NSA z 24 lutego 2026 r. sygn. akt I OSK 131/24, orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze art. 3 ust. 4 u.p.s. organ udzielający pomocy powinien uwzględnić uprawnienia, zasoby oraz własne środki finansowe. W związku z treścią powyższego przepisu udzielenie pomocy zależy nie tylko od potrzeb osoby ubiegającej się o świadczenie, ale także od aktualnej sytuacji ośrodka pomocy społecznej. Należy podkreślić, że katalog potrzeb, o których mowa w art. 39 ust. 2 u.p.s. jest otwarty, a ich ocena zawsze wymaga indywidualnej analizy sytuacji konkretnej osoby i rodziny. Nie można zatem wykluczyć, że ta sama potrzeba raz zostanie uznana za wymagającą zaspokojenia ze środków publicznych, a innym razem organ odmówi udzielenia pomocy (zob. I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VII, Warszawa 2025, art. 39). Jak wynika z orzecznictwa, rozstrzygając sprawę dotyczącą przyznania zasiłku celowego organ powinien kierować się interesem obywatela, interesem społecznym oraz własnymi środkami. Uznanie nie pozwala organowi na dowolność w rozstrzygnięciu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Zasiłek celowy jest zawsze przyznawany na konkretnie wskazany cel, a świadczenie powinno być w całości przeznaczone na cel, na który zostało przyznane. Ma on charakter pomocy doraźnej.
Jak wynika z akt sprawy, do pisma z 20 października 2022 r. Skarżący dołączył wydruki dziewięciu recept wystawionych w dniu 28 września 2022 r. na dziewięć różnych leków. Na ostatniej stronie znajduje się odręczny napis: "Koszt leków 280 zł dwieście osiemdziesiąt złotych" oraz pieczątka apteki z niewyraźną parafką (vide: akta organu I instancji). W dniu 27 października 2022 r. organ wezwał Skarżącego do przedłożenia rachunku potwierdzającego zakup ww. leków wymienionych na receptach załączonych do jego pisma z 20 października 2022 r. W odpowiedzi z 16 listopada 2022 r. Skarżący wskazał, że nie posiada rachunku potwierdzającego zakup ww. leków. W konsekwencji, nie można uznać, że Skarżący współpracował z organem i przedłożył dowód zakupu leków.
Natomiast niezależnie od kwestii nie przedłożenia przedmiotowego rachunku ponownie należy podkreślić, że nawet jeśli strona spełnia ustawowe wymogi do przyznania jej świadczenia, to świadczenie pieniężne jakim jest zasiłek celowy nie musi zostać przyznane. To organ pomocy społecznej ustala stan faktyczny sprawy i ocenia jego całokształt w kontekście swojej wiedzy (również tej, którą posiada z urzędu), w tym tego, jakim budżetem dysponuje organ, czy dany wnioskodawca jest regularnie jego klientem, czy też wniosek ma charakter doraźny.
Reasumując, pomoc społeczna, w tym również przyznanie zasiłku celowego, ma charakter uzupełniający, a więc nie zaspakajający całkowicie potrzeb jej beneficjentów. Celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspakajanie wszystkich potrzeb jej beneficjentów. Pomoc ta nie może zatem polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego. W niniejszej sprawie, wobec braku takiej aktywności Skarżącego oraz wobec nieprzedłożenia dowodu zakupu leków (zwłaszcza w sytuacji, gdy – jak twierdzi Skarżący – są mu one niezbędne) skład orzekający doszedł do przekonania, że organy prawidłowo odmówiły przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia z zakresu pomocy społecznej.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło