II SA/Gd 961/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: sędzia NSA Zdzisław Kostka, , , po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2004 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 5 czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie przekwaterowania do kwatery zastępczej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 7 kwietnia 2003 r. nr [...], 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 7 kwietnia 2003 r. nr [...] nie mogą być wykonane. Decyzją z dnia 7 kwietnia 2003 r. Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, powołując się na art. 38 i art. 42 ust. 4 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2002 r. nr 42, poz. 368 ze zm.), zwanej dalej ustawą o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, wezwał C. W. wraz z wszystkimi wspólnie zamieszkałymi osobami do zwolnienia zajmowanej osobnej kwatery stałej położonej w S. przy ul. [...] i przekwaterowania się do kwatery zastępczej położonej w [...], składającej się z dwóch pokoi, kuchni i łazienki, o łącznej powierzchni użytkowej 33,16 m², w tym powierzchni mieszkalnej 20,91 m². W decyzji tej wskazano, że osobą uprawnioną do wspólnego zamieszkiwania w kwaterze jest również żona C. W.- K. W. W uzasadnieniu decyzji podano, iż w związku z narastającym zadłużeniem z tytułu czynszu i innych opłat związanych z użytkowaniem kwatery wskazano C. W. kwaterę stałą o niższym koszcie utrzymania i mniejszej powierzchni, położoną w [...]. Na skutek prośby C. W. o umożliwienie spłaty zadłużenia w miesięcznych ratach w dniu 6 maja 2002 r. zawarto ugodę, zgodnie z którą zadłużenie miało być spłacone w dwudziestu czterech miesięcznych ratach. C. W., jak wskazano, nie wywiązał się jednak z postanowień ugody, co spowodowało jej zerwanie w dniu 7 kwietnia 2003 r. Odwołanie od decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 7 kwietnia wniosła K. W. W odwołaniu tym wskazała, że winę za spowodowanie zaległości w opłatach czynszowych ponosi C.W. Podniosła, że jest z mężem w prawnie orzeczonej separacji, oraz że zawarła z nim w dniu 11 czerwca 2002 r. przed Sądem Rejonowym w S. ugodę, w której ustalono, że ona będzie ponosić 40% opłat za kwaterę, zaś C. W. pozostałe 60% należności czynszowych. Nadto skarżąca podała, iż wielokrotnie występowała do WAM w S. z wnioskiem o dokonywanie potrąceń z emerytury męża, gdyż nie chce on dobrowolnie opłacać czynszu, jak również poinformowała WAM o zawartej ugodzie sądowej. Oświadczyła, że wyraża jedynie zgodę na zamianę obecnej kwatery stałej na dwa odrębne lokale, wskazując jednocześnie adresy takich kwater, gdyż, jak podniosła, jest inwalidką drugiej grupy w związku z czym musi mieć zapewniony bliski dostęp do lekarza i apteki. Rozpoznając odwołanie skarżącej Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia 5 czerwca 2003 r. (w oryginale z dnia 5 kwietnia 2003 r., co – jak wyjaśniono w piśmie złożonym w dniu 23 marca 2004 r., jest oczywista pomyłką) nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 7 kwietnia 2003 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał następujące fakty. Osobna kwatera stała została przydzielona C. W. W decyzji przydziału została uwzględniona żona K., a także synowie K., J. i P. W dniu 31 maja 2001 r. Sąd Okręgowy w S. orzekł separację między małżonkami W. W związku z nieuiszczaniem czynszu i opłat za zajmowaną kwaterę, Dyrektor Oddziału Terenowego WAM w piśmie z dnia 22 lutego 2002 r., wskazał małżonkom W. inną kwaterę stałą, mianowicie w [...], o mniejszej powierzchni i niższych kosztach utrzymania. Jednocześnie powiadomił ich o zaległości w opłatach z tytułu zajmowania kwatery, która wynosiła 5.382,99 zł. i uprzedził, że w przypadku odmowy przyjęcia wskazanej kwatery, nieuregulowania należności oraz nie wnoszenia bieżących opłat, zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polsiej zostanie zarządzone przymusowe przekwaterowanie do kwatery zastępczej. Zwolnienie kwatery nakazano do dnia 21 maja 2002 r. W dniu 25 kwietnia 2002 r. C. W. zwrócił się do Dyrektora Oddziału Terenowego WAM z prośbą o umożliwienie spłaty zadłużenia w miesięcznych ratach wraz z bieżącymi należnościami z tytułu użytkowania kwatery. W dniu 06 maja 2002 r. zawarto z C. W. ugodę pozasądową w sprawie zapłaty zaległych i bieżących należności. Zgodnie z jej postanowieniami zadłużenie winno być spłacone w 24 równych ratach miesięcznych po 239,47 zł, poczynając od maja 2002 r. Pismem z dnia 7 kwietnia 2003 r. K. i C. W. zostali poinformowani, iż w związku z niewywiązaniem się z postanowień ugody, zostaną podjęte działania mające na celu wyegzekwowania należności. W dniu 7 kwietnia 2003 r. Dyrektor Oddziału Terenowego WAM wydał decyzję nakazującą C. W. zwolnić wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkałymi osobami zajmowaną kwaterę i przekwaterować się do kwatery zastępczej położonej w [...], która składa się z dwóch pokoi o powierzchni mieszkalnej 20,91 m2 i 33,16 m2 powierzchni użytkowej. Zadłużenie w dniu 5 maja 2003 r. wynosiło 8.251,73 zł. W oparciu o te fakty organ odwoławczy stwierdził, że Dyrektor Oddziału Terenowego WAM, wydając decyzję w sprawie zwolnienia osobnej kwatery stałej postąpił w myśl art. 42 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. Wyjaśnił, że w piśmie z dnia 22 lutego 2002 r., spełniając przesłanki art. 38 ust. 1 tej ustawy, organ pierwszej instancji wskazał C. W. inną kwaterę. Ponadto poinformował, że pismo należy traktować jako zamiar wydania decyzji o zwolnieniu kwatery. Pouczył także, iż w przypadku odmowy przyjęcia wskazanej kwatery, nieuregulowania należności oraz nie wnoszenia bieżących opłat zostanie zarządzone przymusowe przekwaterowanie do kwatery zastępczej. W tej sytuacji ponieważ C. i K. W. nie przyjęli wskazanej kwatery ani też nie uregulowali zadłużenia, Dyrektor Oddziału Terenowego WAM, działając w oparciu o art. 38 ust. 2 powołanej ustawy, wydał decyzję w sprawie zwolnienia zajmowanej kwatery i zarządził przymusowe przekwaterowanie do kwatery zastępczej. Dalej organ odwoławczy wywiódł, że kwatera zastępcza składa się z 2 pokoi, kuchni i łazienki, o łącznej powierzchni użytkowej 33,16 m2 i powierzchni mieszkalnej 20,91 m2, co – jak wskazał - jest zgodne z art. 50 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. Organ odwoławczy stwierdził też, że zgodnie z art. 36 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, osoby, które zajmują kwatery lub lokale mieszkalne na podstawie decyzji przydziału lub umowy najmu w budynkach pozostających w zasobach Agencji, gmin lub Skarbu Państwa, uiszczają czynsz i opłaty za świadczenia uzyskiwane od wynajmującego w wysokościach, terminach i na zasadach obowiązujących dla lokali mieszkalnych stanowiących własność Skarbu Państwa. Zgodnie zaś z art. 37 ust. 2 tej ustawy wszystkie stale zamieszkujące z najemcą (osobą uprawnioną do kwatery) pełnoletnie osoby są odpowiedzialne solidarnie za zapłatę czynszu i opłat. Zdaniem organu oznacza to, że osoby te stają się dłużnikami solidarnymi. W myśl zaś przepisu art. 366 k.c. wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregoś z dłużników, zwalnia pozostałych. Wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela. Dalej organ odwoławczy wskazał, że w doktrynie przyjmuje się pogląd, że bez znaczenia pozostaje źródło powstania zadłużenia. Organ odwoławczy stwierdził też, że podnoszony przez K. W. fakt zawarcia ugody sądowej w sprawie uiszczania opłat za kwaterę nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż ugoda ta została zawarta bez udziału Agencji. Zdaniem organu rozliczeń z tytułu zawartej ugody zainteresowani winni dokonywać między sobą. Na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła K. W. W skardze skarżąca wniosła o zamianę zajmowanej kwatery na dwie mniejsze i zastosowanie do jej sytuacji przepisów przewidujących rozkwaterowanie osób rozwiedzionych. Podniosła, iż do zadłużenia przyczynił się C. W., który od kilku lat nie opłaca czynszu za kwaterę, zaś otrzymywaną emeryturę przeznacza na, jak to określiła, "prowadzenie hulaszczego trybu życia". Skarżąca wskazała, iż ze względu na stan zdrowia przysługuje jej uprawnienie do korzystania z dodatkowej powierzchni mieszkalnej i tylko rozkwaterowanie uchroni ją od egzekucji długów C. W. Nadto podniosła, iż w dniu 6 grudnia 2002 r. zabrał on wszystkie swoje rzeczy i opuścił kwaterę. Oświadczyła też, że nie zgadza się na obciążanie jej długami męża. Skarżąca dołączyła do skargi szereg dokumentów, w tym kopię ugody, którą zawarł C.W. z Wojskową Agencją Mieszkaniową. Z ugody tej wynikało, że w dniu 4 kwietnia 2002 r. dokonano wpłaty z tytułu opłat i czynszu w wysokości 419,92 zł. Ponadto postanowiono w niej, że brak zapłaty w terminie którejkolwiek z należności spowoduje wymagalność całej kwoty zadłużenia, zaś Wojskowa Agencja Mieszkaniowa będzie miała prawo kontynuować postępowanie mające na celu zwolnienie zajmowanej kwatery i przekwaterowanie do kwatery zastępczej. Skarżąca dołączyła też do skargi kopie dowodów wpłat na rzecz Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, w tym dowody wpłacenia kwot po 262 zł w styczniu, lutym i marcu 2003 r. z zaznaczeniem, iż wpłata stanowi 40% należnego czynszu, a także dowody wpłat różnych kwot we wcześniejszym okresie. W kolejnym piśmie procesowym skarżąca wywodziła, że jest zobowiązana do uiszczania 40% czynszu i opłat z tytułu użytkowania zajmowanej kwatery. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Rejonowy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi, podnosząc nadto, że okolicznością warunkującą rozkwaterowanie małżonków jest rozwiązanie związku małżeńskiego przez rozwód oraz zajmowanie lokalu w budynku wyłączonym ze sprzedaży. Organ wskazał, iż skarżąca pozostaje w separacji z C. W., co uniemożliwia zastosowanie dyspozycji art. 28 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. Ponadto budynek, w którym znajduje się kwatera zajmowana przez skarżącą i jej męża jest przeznaczony do sprzedaży. Skarżąca w piśmie z dnia 4 lutego 2004 r. wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Zawiadomiony o tym wniosku organ administracji nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Z kolei zawiadomiony o wniosku skarżącej uczestnik postępowania C. W. w piśmie z dnia 12 marca 2004 r. wyraził zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczony. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych osobom, które nie uiszczają czynszu i opłat z tytułu zajmowania kwatery lub lokalu mieszkalnego przez łączny okres dłuższy niż trzy miesiące, dyrektor oddziału terenowego Agencji wskazuje inną kwaterę lub lokal mieszkalny. W myśl ustępu drugiego tego artykułu w wypadku odmowy przyjęcia wskazanej kwatery lub lokalu mieszkalnego i dalszego niewnoszenia czynszu i opłat przez kolejne trzy miesiące, dyrektor oddziału terenowego Agencji zarządza przymusowe przekwaterowanie tych osób wraz z wszystkimi wspólnie zamieszkującymi osobami do lokalu socjalnego w rozumieniu przepisów o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych albo do kwatery zastępczej, o której mowa w art. 50 ust. 3 i 4 tej ustawy. Z przytoczonego przepisu wynika, że warunkiem zarządzenia przymusowego przekwaterowania jest dalsze niewnoszenie czynszu i opłat za zajmowaną kwaterę przez kolejne trzy miesiące po odmowie przyjęcia wskazanej kwatery. Ustawa mówi bowiem "w wypadku odmowy przyjęcia wskazanej kwatery i dalszego niewnoszenia czynszu i opłat". Zatem wniesienie opłat i czynszu po wskazaniu innej kwatery znosi możliwość zarządzenia przymusowego przekwaterowania nawet wówczas, gdy pozostałe zaległości przekraczają należności łącznie za okres dłuższy niż trzy miesiące. Taki tryb postępowania jest przy tym bezwzględnie obowiązujący i nie mógł być wolą stron zmieniony. Zatem nieistotne jest, że w ugodzie, którą C. W. zawarł z Wojskową Agencją Mieszkaniową ustalono, że w razie braku wpłaty Agencja będzie mogła kontynuować postępowanie mające na celu zwolnienie zajmowanej kwatery. Z kopii złożonych przez skarżącą dokumentów wynika, że były dokonywane wpłaty w 2002 i 2003 r. Wynika to z przedłożonych przez skarżącą potwierdzeń wpłat oraz zawartej przez C.W. z Wojskową Agencją Mieszkaniową ugody. W postępowaniu administracyjnym nie ustalono wprawdzie dokładnej daty wskazania C. W. innej kwatery, jednakże skoro wspomina się, że uczyniono to pismem z dnia 22 lutego 2002 r., zaś w dniu 25 kwietnia 2002 r. C. W. wystąpił o umożliwienie spłaty zadłużenia w ratach, to musiało to mieć miejsce przed ostatnią ze wskazanych dat. Z powyższego wynika, że w niniejszej sprawie istotną kwestią było wyjaśnienie, czy dokonane wpłaty miały miejsce po wskazaniu C. W. innej kwatery. Kwestia ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, gdyż w razie twierdzącej odpowiedzi na to pytanie, nie było by podstaw do zarządzenia przymusowego przekwaterowania. Wskazana kwestia nie została wyjaśniona. W konsekwencji skarga podlega uwzględnieniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.). Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wskazać należy, że nie są one trafne. Sąd nie jest uprawniony do wydania rozstrzygnięcia, którym orzekłby o obowiązku zamiany kwatery zajmowanej przez skarżącą na dwie inne kwatery. Skarżąca nietrafnie powołuje się na zawartą przez nią z C. W. ugodę oraz na orzeczoną pomiędzy nimi separację. Obowiązek uiszczania przez nią opłat i czynszu za zajmowaną kwaterę w pełnej wysokości wynika z art. 36 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. Przepis ten stanowi, że za zapłatę czynszu i opłat z tytułu zajmowania kwatery odpowiadają solidarnie pełnoletnie osoby stale w niej zamieszkujące. Z kolei z art. 366 § 1 k.c. wynika, że solidarność dłużników polega na tym, że wierzyciel, w niniejszej sprawie Agencja, może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Tej solidarnej odpowiedzialności nie mogła zmienić ugoda zawarta bez udziału Agencji oraz separacja, której skutki w zakresie stosunków majątkowych pomiędzy małżonkami sprowadzają się do zniesienia wspólności majątkowej (art. 615 k.r. i o.). Ustawowe ustanowienie odpowiedzialności solidarnej pełnoletnich osób stale mieszkających w kwaterze sprawia, że nieuiszczone opłaty i czynsz są własnym długiem skarżącej. Zatem wbrew wywodom skarżącej odpowiada ona za własne długi, a nie za długi męża. Z odpowiedzialności solidarnej wynika przy tym, że jeżeli skarżąca należności z tytułu opłat i czynszu zapłaci samodzielnie to będzie mogła dochodzić od C. W. zapłaty tytułem regresu. Wówczas dopiero istotne będą postanowienia zawartej pomiędzy nimi ugody (art. 376 k.c.). Okoliczności dotyczące sytuacji osobistej skarżącej nie mają w świetle przepisu, który w sprawie ma zastosowanie (art. 38 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych) znaczenia. Wobec nietrafności zarzutów wyjaśnić należy, że nie stoi to na przeszkodzie uwzględnieniu skargi, gdyż stosownie do art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd nie jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji. Wobec uwzględnienia skargi na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja nie mogą być wykonywane.