II SA/Gd 967/24

WyrokWSA w Gdańsku2025-05-22

Skład orzekający: Krzysztof Kaszubowski, Jolanta Górska, Justyna Dudek-Sienkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnego krewnego (innego niż rodzic), przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli spokrewniony w pierwszym stopniu (np. córka) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, mimo że faktycznie nie sprawuje opieki?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki (np. bratu), tylko jeśli osoby spokrewnione w pierwszym stopniu (np. córka niepełnosprawnego) legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Brak takiego orzeczenia u osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, nawet jeśli nie sprawuje ona faktycznie opieki, wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie dalszej w kolejności, niezależnie od faktycznego sprawowania opieki i rezygnacji z pracy zarobkowej.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym bratem. Organ odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że brat skarżącego ma dorosłą córkę, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co wyklucza przyznanie świadczenia skarżącemu jako osobie dalszej w kolejności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, podkreślając, że to on faktycznie opiekuje się bratem, a córka brata nie utrzymuje z nim kontaktu.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi T.G na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 23 maja 2024 r. nr SKO.421.277.2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Skarga T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 23 maja 2024 r., nr SKO.421.277.2024, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: W dniu 13 października 2023 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem – A.G., który orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 9 stycznia 2002 r. został uznany za trwale całkowicie niezdolnego do pracy i niezdolnego do samodzielnej egzystencji. Burmistrz Miastka decyzją z dnia 22 listopada 2023 r., nr SŚRiFA.4702.20.5363.2023, wydaną na podstawie art.17 i art. 17b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Uzasadniając wydaną decyzję, organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem skarżący, jako brat niepełnosprawnego, nie jest uprawniony do ubiegania się o wnioskowane świadczenie, gdyż jego niepełnosprawny brat ma dorosłą córkę – N.P., na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec ojca, a która nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nadto, organ wskazał, że nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem niepełnosprawność brata skarżącego istnieje od 33 roku jego życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku decyzją z dnia 25 stycznia 2024 r., wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, ze wskazaniem, że art. 17 ust. 1b powołanej ustawy nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia, albowiem przepis ten uznany został za niekonstytucyjny, w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną, po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Nadto, zdaniem Kolegium, organ I instancji nie ustalił rzeczywistej sytuacji córki brata skarżącego i nie zweryfikował, czy istnieją ważne powody, w świetle których obiektywnie nie może ona podjąć się sprawowania opieki nad ojcem. Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącego sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 230/24, uchylił powyższą decyzję, stwierdzając, że wskazane przez Kolegium okoliczności nie mogły stanowić podstawy decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Po ponownym rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Słupsku decyzją z dnia 23 maja 2024 r., nr SKO.421.277.2024, wydaną na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390) w związku z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miastka z dnia 22 listopada 2023 r. Uzasadniając wydaną decyzję, Kolegium wskazało, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia, mimo że niezdolność brata skarżącego do samodzielnej egzystencji istnieje od 33 roku jego życia, albowiem przepis ten, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, utracił moc w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Jednakże, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że skarżącemu nie może być przyznane wnioskowane świadczenie, albowiem jego niepełnosprawny brat ma dorosłą córkę, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie zaś z treścią art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy tym, Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22, wyjaśnił, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Brat skarżącego ma zaś dorosłą córkę, która w pierwszej kolejności zobowiązana jest do sprawowania opieki nad ojcem. Córka brata skarżącego, jak oświadczyła, jest zdrowa i nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Z uwagi na powyższe, jak podkreśliło Kolegium, organy nie są uprawnione do badania innych okoliczności, które miałyby uzasadniać przyznanie wnioskowanego świadczenia osobie zobowiązanej do sprawowania opieki w dalszej kolejności. W skardze na powyższą decyzję, skarżący zarzucił, że to on mieszka razem z bratem i opiekuje się nim. Z kolei, córka brata od ukończenia przez nią 18. roku życia w ogóle nie utrzymuje z ojcem kontaktu, nie odwiedza go i w żaden inny sposób nie udziela mu wsparcia. Skarżący podkreślił przy tym, że w 2019 r. otrzymał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad bratem. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 29 marca 2025 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając: 1. naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że przepis ten uniemożliwia dalsze prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego po dniu wejścia w życie tej ustawy, podczas gdy prawidłowa wykładnia nakazuje przyjąć, że wszystkie wszczęte przed końcem 2023 r. sprawy dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego, w których istnieje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie przed końcem 2023 r., mogą zostać skutecznie zakończone na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do końca 2023 r., a co za tym idzie w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie powinny znaleźć zastosowania; - art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (w wersji obowiązującej od dnia 1 stycznia 2024 r.) w związku z art. 132 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy poprzez niezastosowanie tego przepisu, pomimo że znajdował on zastosowanie w przedmiotowej sprawie, co doprowadziło do odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo że spełniał przesłanki wymienione w niniejszym przepisie; 2. naruszenie prawa procesowego w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 15 k.p.a. i art. 6 k.p.a. w związku z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym oraz w związku z art. 17 ustawy o świadczenia rodzinnych (w wersji obowiązującej od dnia 1 stycznia 2024 r.), tj. naruszenie zasady dwuinstancyjności, brak ponownego rozpatrzenia sprawy oraz oparcia rozstrzygnięcia o stan prawny i faktyczny istniejący w momencie wydania decyzji ostatecznej; - art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w szczególności brak dokonania ustaleń czy córka niepełnosprawnego jest w stanie sprawować opiekę nad ojcem, a jeżeli nie to z jakich przyczyn, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ przesądzało o istnieniu lub braku istnienia przesłanki do przyznania skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego. Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 23 maja 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miastka z dnia 22 listopada 2023 r. jest zgodna z prawem. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390) - zwanej dalej u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Niewątpliwie, z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429), zgodnie z którą przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. otrzymał następujące brzmienie: świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednakże, wbrew stanowisku skarżącego, przepis ten nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie albowiem zgodnie z treścią art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (ustawa o świadczeniach rodzinnych) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe (ust. 1). Uszło przy tym uwadze skarżącego, że obecnie świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wyłącznie w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną do ukończenia 18 roku życia. Dokonując interpretacji art. 63 ust. 1 należy zaś przyjąć, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego skutecznie przed dniem 1 stycznia 2024 r. (tj. przed wejściem w życie art. 43 pkt 4 lit. a ustawy o świadczeniu wspierającym, zamieniającego art. 17 u.ś.r.) organ rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązany jest ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Tak też uczyniono w niniejszej sprawie albowiem skarżący złożył kompletny wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 13 października 2023 r., tj. przed wejściem w życie art. 43 pkt 4 lit. a ustawy o świadczeniu wspierającym, zamieniającego art. 17 u.ś.r. Prawidłowo zatem orzekające w sprawie organy rozpoznały wniosek skarżącego na podstawie przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Zgodnie zaś z treścią powołanego wyżej art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., skarżący, jako brat niepełnosprawnego, jest osobą, która może ubiegać się o przyznanie przedmiotowego świadczenia, jako osoba zobowiązana do alimentacji wobec brata. Jednakże, w pierwszej kolejności obowiązek alimentacyjny wobec brata skarżącego obciąża żyjącą córkę niepełnosprawnego – N. P. Zgodnie bowiem z treścią art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. (Dz.U. z 2023 r., poz. 2809) obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Przy czym, zgodnie z treścią art. 129 § 1 tej ustawy obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Stosownie zaś do treści art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4 ww. przepisu, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na tle wykładni tego przepisów w orzecznictwie ukształtowały się dwa stanowiska, które w odmienny sposób określały uprawienia osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Według pierwszego stanowiska przyjmowano, że uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego osób, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny w dalszej kolejności, powstaje tylko wtedy, gdy osoby zobowiązane do alimentacji w bliższym stopniu legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z kolei, według drugiego stanowiska, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób, na których zgodnie z przepisami ciąży obowiązek alimentacyjny w dalszej kolejności, powstaje nie tylko w sytuacji, gdy osoby zobowiązane do alimentacji w bliższym stopniu legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale także wówczas, gdy osoby te z przyczyn obiektywnych nie są w stanie realnie sprawować opieki. Stąd też, przyznanie skarżącemu w 2019 r. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem nie budzi wątpliwości, jednakże nie mogło mieć wpływu na wynik niniejszej sprawy. Rozbieżności te rozwiał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny, który w uchwale z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22, przesądził, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.). W uzasadnieniu podjętej uchwały, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym ustawodawca był uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby uprawnionej do świadczenia w pierwszej kolejności, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby uprawnione w kolejności dalszej, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą. Z powołanej uchwały wynika zatem, że w sytuacji, gdy osoba podlegająca opiece posiada osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, które nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie ma możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie, która znajduje się w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, która nawet faktycznie, w miejsce tychże dzieci, sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną, rezygnując tym samym z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że ogólna moc wiążąca uchwał konkretnych i abstrakcyjnych nie pozwala na samodzielne rozstrzygnięcie przez jakikolwiek skład sądu administracyjnego sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjęcie wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec tego należy stwierdzić, że podjęcie uchwały abstrakcyjnej ma ten skutek, że wiąże ona sądy administracyjne, co wynika z art. 269 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. W konsekwencji, podzielając w całości pogląd przedstawiony przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22, uznać należało, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W okolicznościach niniejszej sprawy, niesporne zaś jest, że córka brata skarżącego – N. P. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tym samym, jak słusznie uznały orzekające w sprawie organy, skarżący nie mógł skutecznie ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na treść art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. W sytuacji bowiem gdy istnieje osoba spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie ma możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie, która znajduje się w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, która nawet faktycznie - w miejsce osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu - sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną, rezygnując tym samym z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Okoliczność, że osoby zobowiązane do alimentacji nie mogą lub nie chcą wypełniać swego obowiązku wynikającego z przepisów prawa nie stanowi podstawy do kreowania nowej przesłanki, nie wynikającej z przepisów prawa. Z powyższych względów, przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia nie było możliwe a wniesiona w niniejszej sprawie skarga, jako niezasadna, zasługiwała na oddalenie, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło