II SA/Gd 981/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2011r.na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 listopada 2010r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego postanawia: odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem z dnia 30 marca 2011r. K. K. zwróciła się o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. We wniosku podała, iż jest jedynym żywicielem rodziny. Utrzymuje dwoje dzieci w wieku 19 i 20 lat oboje z drugą grupą inwalidzką od urodzenia i są uczniami klasy III liceum. Ze względu na okoliczność, iż w ubiegłym roku wnioskodawczyni nie otrzymywała alimentów, zmuszona była zaciągnąć u rodziny pożyczki, aby jej rodzina miała z czego żyć. Alimenty zasądzone w 1999r. w wysokości 300 zł na dziecko byłyby dużym wsparcie finansowym dla rodziny, jednak organ wydał decyzję odmowną. Na syna Adama skarżąca uzyskała w maju 2011r. alimenty w kwocie 600 zł, jednak fundusz płaci 500 zł miesięcznie. Skarżąca wraz z dziećmi zajmuje mieszkanie o pow. 37,89 m2, kwaterunkowe. W spadku otrzymała samochód Hunday rok, prod. 1997 o wartości 2700 zł, ale nie jest "na chodzie". Skarżąca osiąga wynagrodzenie z tytułu pracy w wysokości 2199 zł brutto, dzieci otrzymują zasiłki pielęgnacyjne i zasiłki rodzinne oraz alimenty, zaś syn Adam od 1 lipca 2010r. jest uprawniony do renty socjalnej. Łączny dochód rodziny wynosi 4189,16 zł. Na wezwanie referendarza skarżąca nadesłała dodatkowe dokumenty: dowód zakupu w dniu 15 lutego 2011r. telefonu komórkowego za kwotę 849 zł w systemie ratalnym (miesięcznie do spłaty 35,90 zł), umowę kredytu syna Adama na zakup konsoli XBOX na łączną kwotę 1565,24 zł (kwota miesięcznej spłaty 156,52 zł), abonament telefoniczny na kwotę 30 zł miesięcznie, opłata za gaz 125,81 zł, wysokość czynszu za mieszkanie wynosi 499,19 zł, umowę kredytu na zakup sprzętu elektronicznego z dnia 28 lipca 2010r. na kwotę 5 287,90 zł (z miesięczną spłatą 207,90 zł przez okres 30 miesięcy). Skarżąca przedstawiła także decyzje o przyznaniu zasiłków pielęgnacyjnych na dzieci w kwocie po 153 zł miesięcznie, zasiłków rodzinnych w kwocie po 98 zł na dziecko miesięcznie oraz dodatki do zasiłku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w wysokości 80 zł miesięcznie oraz decyzje o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzieci w wysokości po 300 zł miesięcznie. Z decyzji ZUS wynika, iż syn Adam uprawniony jest do renty socjalnej w wysokości 593,18 zł miesięcznie do dnia 31.12.2011r. Rozpoznając niniejszy wniosek referendarz zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy stronie, że korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), który stanowi, iż strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 262 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego za zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie do przepisów art. 243 § 1 i art. 246 § 1 ww. ustawy osobie fizycznej przyznaje się, na jej wniosek, prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Zgodnie zaś z art. 245 § 3 prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje m.in. tylko ustanowienie pełnomocnika z urzędu. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie" nakładające na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale formułujące obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Oficyna Wydawnicza VERBA s.c., Lublin 2003, s. 117). Powyższe oznacza, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostało udowodnione przez stronę. W tym właśnie kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego wniosku. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że strona skarżąca nie wykazała aby jej rodzina znajdowała się w trudnej sytuacji materialnej i aby istotnie brakowało środków finansowych na zakup środków pierwszej potrzeby jak żywność, leki, odzież oraz uiszczanie na bieżąco opłat. Analizując dosyć wysokie zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów ratalnych, a które pozwoliły na zakup rzeczy nie należących do niezbędnych do życia (np. konsola, aparat cyfrowy, nawigacja samochodowa, laptop) uznać należy, że kondycja finansowa rodziny skarżącej jest stosunkowo dobra na tle ubogiego społeczeństwa polskiego. W ocenie referendarza skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia przesłanek przyznania jej prawa pomocy. Ponadto zważywszy na relacje pomiędzy dochodem przypadającym na trzyosobowe gospodarstwo domowe, a przedstawionym rozmiarem wydatków, które obciążają rodzinę skarżącej referendarz uznał, że przesłanka wynikająca z powołanego na wstępie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nie została spełniona. W tym miejscu należy wskazać, że dochód gospodarstwa domowego skarżącej to kwota niemal 4 tys. zł miesięcznie. Stałe koszty utrzymania mieszkania wraz z dostarczanymi mediami nie wynoszą więcej niż ok. 800 zł miesięcznie. Zobowiązania kredytowe rodzina skarżącej zaciągnęła dobrowolnie i nie można tych kredytów uznać za "ważniejsze" w hierarchii niż obowiązek ponoszenia kosztów zainicjowanej przez skarżącą sprawy w sądzie administracyjnym. Nawet mając na uwadze okoliczność, iż po odrzuceniu skargi przez Sąd konieczne jest obecnie skorzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika celem ewentualnego kwestionowania rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Podkreślić należy, że rodziny ubiegające się o prawo pomocy to z reguły ludzie nie mogący zaspokoić samodzielnie swoich podstawowych potrzeb życiowych. To właśnie do takich osób skierowane jest prawo pomocy, nie można bowiem w każdym przypadku obciążać państwa kosztem prowadzonych we własnym interesie postępowań sądowych. Z sytuacją istnienia zagrożenia utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny mamy do czynienia bowiem dopiero wówczas, gdy w skutek uiszczenia kosztów doszłoby do takiego zachwiania sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i swoim najbliższym przynajmniej minimum warunków socjalnych (podobnie: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., II FZ 137/05). Tymczasem skarżąca posiada środki na zapłatę wszystkich bieżących opłat oraz pozostaje jej do dyspozycji kwota, która bez wątpienia wystarcza na zapewnienie koniecznego utrzymania. W ocenie referendarza skarżąca nie poniesie dotkliwej szkody w wyniku uiszczenia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, skoro dochód jaki osiąga pozwala na poczynienie stosownych oszczędności w celu zgromadzenia niezbędnych środków do prowadzenia sprawy sądowej. Mając na uwadze wszystkie powołane wyżej okoliczności referendarz postanowił jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.