II SAB/Gd 132/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Górska WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skargi R. Ż. na bezczynność Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2. umarza postępowanie w zakresie bezczynności, 3. oddala wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny. R. Ż. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na przewlekłość i bezczynność Kierownika Gminnego Ośrodka Opieki Społecznej w zakresie rozpoznania jego wniosku z dnia 19 października 2014 r. o udostępnienia informacji publicznej. Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 19 października 2014 r. R. Ż. zwrócił się do Kierownika Gminnego Ośrodka Opieki Społecznej o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie: 1. kopii korespondencji z roku szkolnego 2012/2013 i 2013/2014 wymienianej między GOPS a Dyrektorami Szkół w Gminie oraz Radami Rodziców działająca przy tych szkołach, w zakresie realizacji określonych zadań publicznych w zakresie władzy wykonawczej realizowanej w obszarze oświaty oraz pomocy społecznej, oczywiście z poszanowaniem praw do prywatności osób fizycznych, 2. danych dotyczących ilości wydanych decyzji w zakresie Karty dużej rodziny i zasiłku energetycznego, 3. wydanie informacji czy w ciągu ostatnich 24 miesięcy GOPS kierował do Rady Gminy propozycje dotyczące podjęcia uchwał dotyczących pomocy społecznej na terenie działania tej jednostki, 4. wydanie przybliżonej liczby decyzji odmownych dotyczących wniosku o przyznanie zasiłku stałego lub okresowego związanego z posiadana niepełnosprawnością, W dniu 14 grudnia 2015 r. w siedzibie organu R. Ż. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania i bezczynność Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w rozpoznaniu powyższego wniosku z dnia 19 października 2014 r. Wniósł o stwierdzenie, że przewlekłość i bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o wymierzenie grzywny oraz o zobowiązanie organu do podjęcia czynności zmierzających do rozpoznania jego wniosku. Z uzasadnienia skargi wynika, że pomimo skutecznego wniesienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej po upływie ponad roku skarżący nie otrzymał odpowiedzi, co świadczy o bezczynności organu. Żądane informacje mają charakter publiczny i podlegają udostępnieniu. Z akt sprawy przekazanej przez organ wraz ze skargą wynika, że pismem z dnia 17 grudnia 2015 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej udzielił skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek z dnia 19 października 2014 r. wyjaśniając następująco: 1. W roku szkolnym 2012/2013 i 2013/2014 Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej prowadził korespondencję z placówkami oświatowymi w zakresie dożywiania w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Kopie umów zawartych na przygotowywanie i wydawanie posiłków załączone zostały do niniejszego pisma wraz ze spisem. 2. W Gminie wiejskiej K. sprawy związane z Kartą Dużej Rodziny realizowane są przez Urząd Gminy, w związku z czym w bazie danych Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej brak jest informacji dotyczących ilości wydanych decyzji w ww. sprawach. Uchwałą Nr XXXVI J/207/13 Rady Gminy z dnia 14 grudnia 2013r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej został upoważniony do prowadzenia postępowań oraz wydawania decyzji administracyjnych w zakresie przyznawania dodatku energetycznego (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2013r. poz. 4673). W roku 2013 kierownik GOPS nie wydał żadnych decyzji w sprawie dodatku energetycznego, natomiast w 2014 roku wydano 42 decyzje. W 2015 roku na dzień sporządzenia niniejszego pisma wydanych zostało 27 decyzji w sprawie dodatku energetycznego. 3. W ciągu ostatnich 24 miesięcy kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej składał 3 projekty uchwał z zakresu pomocy społecznej, które zostały uchwalone 31 stycznia 2014 r. przez Radę Gminy: Uchwała NR XXXIX/219/14 z dnia 31 stycznia 2014r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania nieodpłatnie pomocy w zakresie dożywiania w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności dla osób objętych wieloletnim programem wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020; Uchwała NR XXXIX/220/14 z dnia 31 stycznia 2014r. w sprawie zasad zwrotu wydatków w zakresie dożywiania w formie posiłku albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych dla osób objętych wieloletnim programem wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020; 3) Uchwała NR XXXIX/221/14 z dnia 31 stycznia 2014r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu osłonowego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020. 4. Dane dotyczące liczby decyzji odmownych w zakresie ustalenia uprawnień prawa do zasiłku stałego i okresowego w formie tabeli: |1 | |Decyzje odmowne | | |Rok |zasiłki stałe |zasiłki okresowe | |2013 |0 |0 | |2014 |0 |4 | Przyczyną odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego było brak przesłanek wynikających z przepisów ustawy o pomocy społecznej. Organ ponadto wyjaśnił, że opóźnienie w udzieleniu odpowiedzi na wniosek nie wynika z zamierzonego działania pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, lecz związane jest z okresowym brakiem dostępu do ePUAP na skutek zmiany na stanowisku kierownika i rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem upoważnionym do reprezentowania GOPS K. na platformie ePUAP. W związku ze zmianami personalnymi utracono prawo dostępu do informacji przesyłanych na identyfikator adresata I54i02rkmt, dlatego nie było możliwości odbierania korespondencji, która wpływała na ww. identyfikator, w tym również wniosku skarżącego. Jednocześnie wyjaśniono, że od 1 lipca 2015 r. kierownik GOPS posiada uprawnienia do administrowania konta Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej nadane przez MAiC wraz z nowym identyfikatorem, jednak z komunikatu na ePUAP wynika, że nadal skrzynka nie została aktywowana i wysyłanie wiadomości nie jest możliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej polegająca na nieudostępnieniu skarżącemu R. Ż., w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 2058 ze zm.) - zwana dalej "ustawa", żądanej przez niego w piśmie z dnia 19 października 2014 r. informacji publicznej. Skarga spełnia formalne wymogi jej dopuszczalności, albowiem w sprawach skarg na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie ma wymogu wyczerpania środków zaskarżenia określonego w art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."). Skarga na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej i może być wniesiona bez wezwania do usunięcia naruszenia prawa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05, teza 1, Lex nr 236545). Oceniając, czy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego w pierwszej kolejności należało ustalić, czy jest on podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a także czy żądane przez skarżącego dokumenty i dane stanowią informacją publiczną. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. W myśl art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego. Stosownie natomiast do art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o: a) trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych, b) trybie działania państwowych osób prawnych i osób prawnych samorządu terytorialnego w zakresie wykonywania zadań publicznych i ich działalności w ramach gospodarki budżetowej i pozabudżetowej, c) sposobach stanowienia aktów publicznoprawnych, d) sposobach przyjmowania i załatwiania spraw, e) stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania, f) prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych. g) naborze kandydatów do zatrudnienia na wolne stanowiska, w zakresie określonym w przepisach odrębnych, Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy udostępnieniu podlegaj także dane publiczne w tym: a) treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: * treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, * dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, - treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu, b) stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, c) treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej, d) informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych; Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej bez wątpienia jest podmiotem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy, a żądana informacja dotyczy kwestii uregulowanych w art. 6 ust 1 pkt 3 lit. b), e), f) oraz pkt 4 lit. a) tiret 1 ustawy. Z powyższych okoliczności wynika, że Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w zakresie żądanym przez skarżącego we wniosku z dnia 19 października 2014 r. w sposób określony w ustawie. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (art. 15 ust. 2 nie ma w niniejszej sprawie zastosowania - uwaga Sądu). Ustęp 2 powyższego artykułu stanowi natomiast, że jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Bezczynność organu rozpoznającego wniosek o udzielenie informacji publicznej, występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie rozpoznał złożonego wniosku. W niniejszej sprawie postępowanie o udzielenie informacji publicznej zostało wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 19 października 2014 r. i Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej powinien zakończyć to postępowanie w sposób przewidziany prawem, tj. udzielić żądanej informacji albo wydać decyzję o odmowie udostępnienia żądanej informacji, albo decyzję o umorzeniu postępowania, bądź zawiadomić wnioskującego, że informacji tej nie posiada. Do momentu wniesienia skargi nie ustosunkował się w ogóle do wniosku skarżącego. Organ pozostawał zatem w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego. Rozpoznając sprawę ze skargi na bezczynność, Sąd musi jednakże uwzględnić stan faktyczny z daty orzekania. Jeżeli bowiem w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że organ nie pozostaje w stanie bezczynności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1979/12 - http ://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt sprawy przekazanej przez organ wraz ze skargą wynika jednak, że pismem z dnia 17 grudnia 2015 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej udzielił skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek z dnia 19 października 2014 r. Zatem w momencie rozpoznawania skargi przez Sąd Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej nie pozostawał już w bezczynności. W konsekwencji brak było podstaw do zastosowania trybu przewidzianego w art. 149 § 1 p.p.s.a. i orzekania o obowiązku wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności. Biorąc powyższe pod uwagę uznać należało, że postępowanie w sprawie w rozpatrywanej części stało się bezprzedmiotowe. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd umorzył postępowanie w sprawie bezczynności. Wydanie przez organ decyzji, czy też udostępnienie informacji publicznej, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, nie zwalnia jednakże sądu z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia czy bezczynność miała miejsce rażącym naruszeniem prawa oraz od obowiązku rozważenia zasadności wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12 oraz z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn.. akt I OSK 1143/13 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie zatem do art. 149 § 1a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd ma obowiązek ustalenia czy bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, niezależnie od tego, czy w dacie wyrokowania organ pozostawał w bezczynności, czy też nie. W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że bezczynność Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Należy bowiem podkreślić, że w przedmiotowej sprawie znacznie uchybiono (ponad rok) określonemu ustawowo terminowi na udostępnienie informacji publicznej. Za rażące naruszenie prawa w rozumieniu przepisu art. 149 p.p.s.a. można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej. W tej sprawie miało to w ocenie Sądu miejsce. Za oddaleniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny przemawiają natomiast okoliczności przedstawione w odpowiedzi na skargę dotyczące braku dostępu do ePUAP oraz podejmowanych przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej staraniach do odzyskania dostępu do konta poczty elektronicznej, na który skarżący przesłał wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 19 października 2014 r., o czym organ nie wiedział. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 149 § 1a oraz § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.