II SAB/Gd 17/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. K. i M. K. na bezczynność Agencji Nieruchomości Rolnych w przedmiocie sprzedaży nieruchomości rolnej Skarbu Państwa postanawia odrzucić skargę. E. K. i M. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę (zatytułowaną "odwołanie") na bezczynność Agencji Nieruchomości Rolnych w przedmiocie sprzedaży nieruchomości rolnej Skarbu Państwa. Skarżący uważają, iż niesłusznie Agencja Nieruchomości Rolnych nie przedłużyła im umowy dzierżawy grunty należącego do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, przez co niesłusznie zostali pozbawieni prawa pierwszeństwa w nabyciu tej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie, podnosząc, iż sprawa ta nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II skarżący wezwani zostali do usunięcia, w terminie 7 dni, braków formalnych skargi poprzez podpisanie skargi ewentualnie nadesłanie oryginału skargi – pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłki zawierające powyższe wezwania zostały doręczone skarżącym w dniu 29 lutego 2012 r. (vide: zwrotne potwierdzenia odbioru k. 65 i 66). W dniu 1 marca 2012 r. skarżący E. K. złożył osobiście w siedzibie Sądu kserokopię podpisanej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Przystępując do rozpoznania skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Stosownie bowiem do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Ponadto, w myśl art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. W niniejszej sprawie skarżący wnieśli skargę na bezczynność Agencji Nieruchomości Rolnych w przedmiocie sprzedaży nieruchomości rolnej Skarbu Państwa. Z treści powołanego art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynika zaś, iż zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Zaliczenie danej czynności do katalogu czynności podlegających kontroli sądowoadministracyjnej nie może być jedynie wynikiem stwierdzenia, że czynności te podejmowane były przez organy administracji publicznej. Istotnym elementem czynności takiego organu, zaskarżanej do sądu administracyjnego, są działania o charakterze władczym, publicznoprawnym, podejmowane w sprawach indywidualnych i dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów powszechnie obowiązującego prawa. O właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania skargi dotyczącej bezczynności decyduje zatem to, czy jest on właściwy w sprawie ze skargi na określony akt lub czynność, który organ ma podjąć, a w ocenie strony skarżącej bezprawnie tego nie czyni (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt I SAB/Bk 4/11, dostępny na stronie internetowej www.cbois.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu sprawa związana z nabyciem przez dotychczasowego dzierżawcę działki będącej w zasobie Agencji Nieruchomości Rolnych ma charakter cywilny. Zgodnie bowiem z treścią art. 29 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007 r., Nr 231, poz. 1700 ze zm.) zbycie przez Agencję nieruchomości dotychczasowemu dzierżawcy jest możliwe w drodze zawarcia umowy sprzedaży. Zawarcie takiej umowy ma niewątpliwie charakter cywilny i nie następuje w trybie procedury administracyjnej. W związku z tym także wszelkie czynności poprzedzające zawarcie umowy sprzedaży nieruchomości, takie jak złożenie oświadczenia woli o zamiarze nabycia nieruchomości przez dotychczasowego jej dzierżawcę, nie są realizowane według zasad postępowania administracyjnego i nie mogą być podstawą do uznania, że w tym zakresie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W doktrynie przyjęto zaś, iż kryterium wyznaczającym zakres sądowej kontroli jest sprawa z zakresu administracji publicznej, która nie ma charakteru cywilnoprawnego, chyba, że przepisy szczególne taką kontrolę sadową przewidują (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 3, s. 24 i nast.). Tym samy skarga na bezczynność Agencji Nieruchomości Rolnych w przedmiocie sprzedaży nieruchomości rolnej Skarbu Państwa nie mieści się w katalogu spraw, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Stosownie zaś do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Ponadto, skarga wniesiona przez E. K. i M. K. podlegała odrzuceniu również z uwagi na niewykonanie wezwania Sądu do usunięcia braków formalnych skargi. Zgodnie z treścią art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. przewiduje zaś, że każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Wyjątek od tej zasady wprowadza jedynie art. 46 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pismo osoba przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała. Z powołanej regulacji wynika, iż skargę wniesioną do Sądu należy podpisać. W doktrynie i orzecznictwie przyjęto, że podpis ten powinien być własnoręczny, a nie mechanicznie odtworzony (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2006 r., sygn. akt II FSK 1144/05, Lex nr 291823; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2011 r., sygn. akt I OZ 368/11, Lex 795331). Podpisem jest znak ręczny określonej osoby, noszący indywidualne i powtarzalne cechy, pozwalające odróżnić go od innych i umożliwiające identyfikację osoby podpisującego oraz zbadanie autentyczności podpisu (Hanna Knysiak-Molczyk (w:) T. Woś, H.Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 204-205). Ponieważ wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zawierała własnoręcznych podpisów skarżących Sąd wezwał ich do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie ewentualnie nadesłanie oryginału skargi. Jednakże, przedłożony do Sądu na wezwanie odpis skargi również nie zawiera własnoręcznych podpisów skarżących a jedynie mechanicznie odtworzone za pomocą kserokopiarki. Tak wykonane wezwanie Sądu nie pozwala na stwierdzenie, że braki formalne skargi zostały uzupełnione. Stosownie zaś do streści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Z tych tez względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.