II SAB/Gd 213/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie wyznaczenia pełnomocnika z urzędu w sprawie z jego skargi na bezczynność Dyrektora Gimnazjum w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: odmówić R. Ż. prawa pomocy w zakresie wyznaczenia pełnomocnika z urzędu. W dniu 11 maja 2016 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynął formularz wniosku R. Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie wyznaczenia pełnomocnika z urzędu w celu wywiedzenia skargi kasacyjnej. Nie określił wnioskodawca czy wnosi o ustanowienie radcy prawnego czy adwokata. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym razem z rodzicami oraz bratem i małoletnią bratanicą. Wnioskodawca podał, że rodzina utrzymuje się z dochodów rodziców uzyskiwanych z tytułu zatrudnienia oraz jego zasiłku dla bezrobotnych w łącznej wysokości 2540,10 zł miesięcznie. Podał, że rodzice są właścicielami mieszkania o pow. 42 m2, w którym rodzina zamieszkuje. Wskazał, iż jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Wskazał w treści uzasadnienia, że stan majątkowy i zdrowotny jego rodziny został wykazany w aktach innych spraw i wniósł o przeprowadzenie dowodu z wcześniej złożonych dokumentów. Oświadczenia wnioskodawcy zawarte we wniosku uznał referendarz za niewystarczające do rozpoznania wniosku. Pomimo tego, że wnioskodawca po raz kolejny ubiega się o przyznanie prawa pomocy to wcześniej ustalona sytuacja majątkowa zdezaktualizowała się z racji tego, że okres pobierania przez wnioskodawcę zasiłku dla bezrobotnych skończył się i konieczne jest ustalenie sytuacji rodziny na chwile rozpoznawania wniosku. W związku z tym wnioskodawca na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016, poz. 718 - dalej P.p.s.a), został wezwany zarządzeniem z 31 maja 2016 r. do przedłożenia w ciągu 14 dni od dnia doręczenia wezwania następujących dokumentów źródłowych: - wyciągu z posiadanych przez wnioskodawcę, jego rodziców i brata rachunków i lokat bankowych, w tym konta i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy z uwzględnieniem aktualnego salda tychże rachunków, bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu, - udokumentowania wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania, zobowiązań kredytowych własnych i rodziców, udokumentowania opłat za media, należy przedłożyć stosowne rachunki, - złożenia oświadczenia o ewentualnie posiadanych zaległościach w opłatach i udokumentowania ich, - przedłożyć dokumenty potwierdzające wysokość otrzymywanych wynagrodzeń za pracę rodziców, - przedstawić rachunki za zakup leków z ostatnich trzech miesięcy, - przedłożyć aktualne zaświadczenie o pozostawaniu przez wnioskodawcę i jego brata osobą bezrobotną, - przedłożyć oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego, jego rodziców i brata pojazdów mechanicznych (podania marki, roku produkcji, daty zakupu i aktualnej wartości). W treści wezwania poinformowano wnioskodawcę, że dokumenty przedłożone w innych sprawach w styczniu bieżącego roku nie mogą być podstawą rozpoznania niniejszego wniosku, gdyż dane w nich zawarte nie są aktualne. Wnioskodawca nie nadesłał żadnych dokumentów i nie złożył żadnych oświadczeń. Starszy referendarz sądowy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że postanowieniem z 8 stycznia 2016 r. wnioskodawcy zostało przyznane w sprawie zwolnienie od kosztów sądowych. Obecnie złożony wniosek o ustanowienie pełnomocnika powoduje, że wnioskodawca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyte w powyżej cytowanym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku winny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o przyznanie prawa pomocy oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu, o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i sytuacja materialna. Referendarz czuwając nad tym, aby umożliwić wnioskodawcy udokumentowanie swojej trudnej sytuacji wystąpił do niego z zarządzeniem o dodatkowe dokumenty i oświadczenia i wskazał, że sytuacja majątkowa wykazana sześć miesięcy temu nie może w chwili obecnej być podstawą rozpoznania wniosku. Wystosowane wezwanie miało to umożliwić skarżącemu podjęcie działań, aby zebrał dokumenty i je przedstawił, gdyż same oświadczenia nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku. Wnioskodawca nie podjął próby realizacji zarządzenia. Podziela referendarz pogląd orzecznictwa, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna uprawnia ją do przyznania prawa pomocy. Trafnie wywodził Naczelny Sąd Administracyjny, że "Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Referendarz nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Z konstrukcji art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy a rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii w dużej mierze zależy od tego, co zostanie wykazane przez stronę." (tak: NSA w postanowieniu z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt II OZ 1028/14 - LEX nr 1530792). Wnioskodawca nie po raz pierwszy ubiega się o prawo pomocy, w każdej sprawie jaka zawisła z jego skargi w tutejszym Sądzie składa wniosek, przyjąć zatem można, że procedura dokumentowania stanu majątkowego jest mu znana. Nie może też referendarz przyjąć, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie uległa zmianie, gdyż z poprzednio ocenianych dokumentów wynika, że okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych przez wnioskodawcę minął już. W chwili obecnej brak dokumentów na okoliczność zatrudnienia wnioskodawcy bądź jego braku. Tym samym wysokość dochodów rodziny także jest nieznana. W obecnym stanie rzeczy należało uznać, że nie przedstawił skarżący żadnego materiału dowodowego dotyczącego własnej sytuacji finansowej i jego rodziny, co w konsekwencji nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Nie można bowiem rozstrzygać o zdolności wnioskodawcy do ponoszenia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika jedynie w oparciu o jego osobiste oświadczenia. A ponieważ przyznanie prawa pomocy nie może opierać się na domysłach złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.