II SAB/Gd 75/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: NSA Jan Jędrkowiak WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Protokolant Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. P. na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności zobowiązuje Wojewódzkiego Inspektora do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności do rozpoznania, w terminie 30 dni od daty doręczenia wyroku ze stwierdzeniem prawomocności, odwołania wniesionego przez A. P. od decyzji Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 21 maja 2003 r. w sprawie [...], przekazanej do rozpoznania w dniu 27 czerwca 2003 r. Skarżący A. R. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Skarżący wskazał, że w dniu 25 lutego 2002r. wystąpił z wnioskiem o skierowanie go na komisje lekarską, aby uzyskać stopień niepełnosprawności z powodu tego, iż w dniu 12 lutego 2001r. uległ wypadkowi, w wyniku którego doznał złamania kompresyjnego kręgosłupa oraz złamania górnej blaszki granicznej. W dniu 21 maja 2003r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzekł, że istniejące schorzenie nie kwalifikuje do przyznania stopnia niepełnosprawności. Skarżący wystąpił z odwołaniem od tej decyzji do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności i otrzymał odpowiedź, że odwołanie może zostać rozpatrzone dopiero za 10 miesięcy. W dniu 16 września 2003r. skarżący przesłał do Sądu decyzję o zmianie nazwiska A. P. R. na nazwisko P., wydaną przez Starostę Powiatu. W odpowiedzi na skargę Przewodniczący Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wskazał, iż odwołanie A. P. wpłynęło w dniu 28 czerwca 2003r. Pismem z dnia 12 sierpnia 2003r. poinformowano skarżącego o przyczynie zwłoki w załatwieniu sprawy. Organ wskazał, że nadal nie jest w stanie wyznaczyć w najbliższym czasie terminu posiedzenia, ponieważ posiada zaległości w rozpatrywaniu spraw (ponad 10 miesięcy). Z uwagi na bardzo duża liczbę odwołań oraz brak możliwości zwiększenia liczby posiedzeń składów orzekających, przyjęto jako zasadę kierowanie się datą wpływu odwołań. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Tryb orzekania w przedmiotowej sprawie podlega przepisom ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 127, poz. 776 z póź. zm.). W myśl uregulowań zamieszczonych w tej ustawie w pierwszej instancji orzekają powiatowe zespoły, zaś w drugiej instancji wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z art. 6c ust. 8 tej ustawy od orzeczenia wojewódzkiego zespołu przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Przepis art. 66 ustawy w sprawach nieuregulowanych odsyła do stosowania kodeksu postępowania administracyjnego, kodeksu cywilnego oraz kodeksu pracy. Dalsze kwestie proceduralne regulują przepisy rozporządzenia wykonawczego, wydanego w oparciu o delegację zamieszczoną w art. 6c ust. 9 ustawy przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328). Z przepisów aktu wykonawczego wynika, iż zespoły do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności wydają różnorodne orzeczenia rozstrzygające sprawy lub kończące je w inny sposób - § 19 ust. 3 pkt 1- orzeczenie o umorzeniu postępowania , § 19 ust. pkt 2 -postanowienie w sprawie: a) uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, b) odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, c) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, d) niedopuszczalności wniesienia odwołania; Jednakże regulacja zamieszczona w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. przesądza, iż od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych i to niezależnie od rodzaju tego orzeczenia. Oznacza to, iż wydane przez Wojewódzki Zespół orzeczenie - decyzja nie podlega kognicji sądu administracyjnego w myśl art. 19 pkt 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z póź. zm.). Nadmienić należy, iż w myśl wykładni sądowej, dokonanej w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 1999 r. sygn. akt OPS 12/99, przysługuje skarga na postanowienie ostateczne Zespołu stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania - art. 134 kpa w związku z artykułem 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (ONSA 2000/2/47). Przyjęcie jednakże kognicji sądu administracyjnego w odniesieniu do postanowień procesowych z racji odesłania do stosowania reguł kpa nie koliduje z wyłączeniem właściwości tego sądu w sprawach orzeczeń zespołów i to zarówno merytorycznych jak i innych, kończących postępowanie w sprawie. Jednocześnie oznacza to równocześnie, że do postępowania przed Zespołami stosuje się przepisy dotyczące terminów załatwiania spraw zawarte w Kpa. i sądy administracyjne są właściwe do rozpoznawania skarg na bezczynność tychże Zespołów. Jeżeli organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wydaje decyzji w prawem przewidzianym terminie, przy czym zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas mamy do czynienia z prawną bezczynnością organu. Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje w takim wypadku możliwość podjęcia określonych działań dyscyplinujących organ do załatwienia sprawy. Zgodnie bowiem z art. 37 ust. 1 kpa na niezałatwienie spraw w terminie określonym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego strona może wnieść zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia nad organem pozostającym w bezczynności. Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W rozumieniu art. 104 § 1 kpa "załatwienie sprawy" oznacza wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracji stanowią inaczej. Załatwienie sprawy wymagające postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 1 i 3 kpa). Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania (pisma, podania, wniosku) organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 kpa). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Niewątpliwie Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności winien wydać decyzję administracyjną (orzeczenie) w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności. Niewydanie decyzji (orzeczenia o stopniu niepełnosprawności) w przewidzianym w art. 35 § 1-3 Kpa terminie świadczy jednoznacznie o bezczynności Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Bezczynność organu administracji publicznej, polegająca na uchylaniu się organu od wydania decyzji administracyjnej, oprócz tego, że powoduje niezałatwienie sprawy z wszelkimi tego konsekwencjami negatywnymi dla strony, pozbawia również stronę możliwości złożenia środków odwoławczych, a w dalszej konsekwencji wniesienia skargi do sądu, co godzi już w konstytucyjne wolności i prawa człowieka i obywatela. Mając na względzie powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 149 oraz art. 210 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.