II SAB/Gd 90/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2023 r. w Gdańsku w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. R. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego odrzuca skargę. Skarżąca A. R. reprezentowana przez adwokata wniosła, w dniu 23 maja 2023 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, poprzedzoną ponagleniem skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej jako SKO lub Kolegium) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę wniesiono w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżąca wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (za pośrednictwem organu pierwszej instancji), odwołanie od decyzji Wójta Gminy S. z 25 listopada 2022 r., odmawiającej przyznania świadczenie pielęgnacyjnego. Odwołanie przekazano do Kolegium 19 grudnia 2022 r., natomiast 11 kwietnia 2023 r. skarżąca wniosła do organu ponaglenie. W dniu 16 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie Wójta. Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej odrzucenie, wskazując że w dniu złożenia skargi organ nie pozostawał w bezczynności. Sąd zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 – 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) – dalej jako "P.p.s.a.", Sąd odrzuca skargę: jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego; wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia; gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi; jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona; jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie; jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego; jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt K.p.a., organ administracji publicznej dopuszcza się bezczynności, gdy nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tejże ustawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a.). Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane (zob. wyrok NSA z 25 września 2018 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1467/18, dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl). Kwestia daty granicznej do której możliwe jest skuteczne wniesienie skargi na bezczynność organu administracji publicznej była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który podjął w tym zakresie, w dniu 22 czerwca 2022 r., uchwałę (sygn. sprawy II OPS 5/19, dostępna na orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którą wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, że termin "w każdym czasie" wyrażony w art. 53 § 2b P.p.s.a., należy wykładać w nawiązaniu do trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego. W związku z powyższym skargę można wnieść od zaistnienia stanu bezczynności, po wniesieniu ponaglenia, aż do załatwienia sprawy, której bezczynność dotyczy. W uzasadnieniu uchwały wskazano ponadto, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej, tj. stanu bezczynności. Naczelny Sąd Administracyjny zanegował tym samym pogląd o dopuszczalności nielimitowanego żadnym terminem orzekania w przedmiocie bezczynności. W związku z powyższym kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być, w dacie wniesienia tej skargi, aktualny nie zaś historyczny. Zasadniczym bowiem celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności. Z przywołanej wyżej uchwały jednoznacznie wynika, że skarga wniesiona po zakończeniu postępowania i wydaniu decyzji podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. W konsekwencji, będąc związanym, na zasadzie art. 269 § 1 P.p.s.a., stanowiskiem wyrażonym w powyższej uchwale NSA, które Sąd w pełni aprobuje, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpoznając niniejszą sprawę uznał, że wobec ujawnionych okoliczności faktycznych sprawy skarga jest niedopuszczalna. Sąd podziela wyrażony w orzecznictwie pogląd, że momentem załatwienia sprawy jest z reguły, w razie braku odmiennych regulacji ustawowych, wydanie decyzji (zob. postanowienie NSA z 24 stycznia 2023 r., II OSK 1575/22, dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl i powołane tam poglądy doktryny). W orzecznictwie przyjmuje się, że datą wydania decyzji (postanowienia) jest data jej podpisania przez osobę upoważnioną do jej wydania, przy czym w razie wątpliwości datą podpisania jest data umieszczona na decyzji (zob. wyroki NSA z 15 lipca 2010 r., II OSK 2051/09, z 24 maja 2023 r., III OSK 493/22, dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl). W realiach niniejsze sprawy decyzję wydano 16 maja 2023 r., natomiast skargę nadano w placówce pocztowej 23 maja 2023 r., to jest siedem dni po wydaniu decyzji. Wobec powyższego należało stwierdzić, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., inną przyczynę niedopuszczalności skargi. Przeszkodą uniemożliwiającą jej rozpoznanie był fakt wniesienia jej w momencie, gdy postępowanie w sprawie zakończone było wydaniem decyzji w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 58 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.