II SO/Gd 16/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant: Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2007 r. na rozprawie sprawy z wniosku G. S. o rozpoznanie sprawy na podstawie odpisu skargi postanawia: oddalić wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2006 r. w sprawie II SO/Gd 4/06 wymierzył Burmistrzowi Miasta grzywnę z powodu nieprzekazania Sądowi skargi G S. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Postanowienie to stało się prawomocne w dniu 29 sierpnia 2006 r., kiedy to Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę kasacyjną wniesioną na nie przez Burmistrza Miasta. Mimo tego skarga G. S. nie została przekazana do Sądu. W tej sytuacji G. S. w piśmie z dnia 25 października 2006 r. zażądała rozpoznania sprawy na podstawie załączonego odpisu skargi. Rozpoznając ten wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 55 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) jeżeli organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny, sąd może na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości. W niniejszej sprawie stan prawny i faktyczny przedstawiony w skardze budzi uzasadnione wątpliwości. W szczególności nie jest jasne, czego skarga dotyczy. Ze skargi oraz dokumentów przedstawionych przez skarżącą, w tym dokumentów zgromadzonych w sprawie II SO/Gd 4/06, wynika, że skarżąca kwestionuje przejście na własność Skarbu Państwa działek nr 91/2, nr 123 i nr 127, które stały się własnością Skarbu Państwa z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. nr 27, poz. 192 ze zm.). Jednocześnie skarżąca nie wskazuje decyzji lub innego aktu organu administracji publicznej, który by skarżyła, ani też nie określa bezczynności takiego organu. Natomiast na rozprawie w dniu 21 lutego 2007 r. skarżąca wyjaśniła, iż chodzi jej o zapłatę odszkodowania za wskazane nieruchomości oraz że o ustalenie i wypłacenie tego odszkodowania występowała do Burmistrza Miasta, przy czym nie była pewna co do ich aktualnego stanu prawnego. Z kolei w piśmie z dnia 10 lutego 2007 r. wykazała, iż domagała się stwierdzenia nieważności zarządzenia Naczelnika Miasta z 23 maja 1984 r., które było podstawą przejścia tych nieruchomości na własność Skarbu Państwa, i w związku z tym Wojewoda podjął w dniu 30 stycznia 2007 r. decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności tego aktu, od której skarżąca odwołała się do organu wyższego stopnia, przy czym Wojewoda ustalił, iż odszkodowanie zostało już ustalone. W tej sytuacji żądanie skarżącej, aby rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi nie może być uwzględnione, gdyż stan prawny i faktyczny przedstawiony w skardze budzi uzasadnione wątpliwości. W konsekwencji Sąd na podstawie art. 55 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił wniosek skarżącej. Podejmując takie rozstrzygnięcie Sąd przyjął następującą wykładnię przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczących żądania rozpoznania sprawy na podstawie odpisu skargi. Przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi regulujące wskazaną instytucję prawną nie są zupełne. W szczególności nie wyjaśniają w jakiej formie sąd ma wyrazić swoje stanowisko, że sprawa nie może być rozpoznana na podstawie odpisu skargi, gdyż stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze budzi uzasadnione wątpliwości. Rozważając tą kwestię należy przede wszystkim wykluczyć oddalenie skargi na tej podstawie. W art. 55 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mówi się bowiem o możliwości rozpoznania sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi, a wynikiem rozpoznania sprawy może być także oddalenie skargi. Inaczej mówiąc, aby Sąd mógł oddalić skargę w trybie art. 55 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to też stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie może budzić wątpliwości. Skoro z powodu uzasadnionych wątpliwości co do przedstawionego w skardze stanu faktycznego i prawnego nie można rozpoznać sprawy, to ewentualne orzeczenie nie może przybrać formy wyroku, gdyż stosownie do art. 132 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyrokiem sąd rozstrzyga sprawę. Z drugiej strony nie powinno ulegać wątpliwości, że postępowanie wszczęte na skutek żądania rozpoznania sprawy na podstawie odpisu skargi, jeżeli nie może zakończyć się rozpoznaniem sprawy, to winno się zakończyć wydaniem innego orzeczenia. Zgodnie z regułą zawartą w art. 160 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skoro nie może to być wyrok, to winno to być postanowienie. Jeżeli chodzi o treść takiego postanowienia, to wykluczyć należy umorzenie postępowania, a to z tej przyczyny, że wymienione w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyczyny umorzenia postępowania (art. 118 § 2, art. 130 § 1 i art. 161 § 1 ) nie odpowiadają sytuacji faktycznej powstałej w wyniku stwierdzenia przez sąd, że nie można rozpoznać sprawy na podstawie odpisu skargi. W ocenie Sądu w takiej sytuacji należy wniosek o rozpoznanie sprawy na podstawie odpisu skargi oddalić, gdyż nie został spełniony jeden z warunków, od których zależy uwzględnienie takiego wniosku. Przyjęcie, iż w opisywanej sytuacji sąd podejmuje postanowienie o oddaleniu wniosku o rozpoznaniu sprawy na podstawie odpisu skargi, rodzi pytanie, czy i jaki środek zaskarżenia od tego postanowienia służy. Ta kwestia też nie znajduje wyraźnej regulacji w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Za twierdzącą odpowiedzią na pytanie czy środek zaskarżenia przysługuje, przemawiają standardy konstytucyjne, a więc chociażby zasada co najmniej dwuinstancyjnego postępowania przed sądem (art. 176 ust. 1 Konstytucji RP). Istotny jest też charakter postępowania określonego w art. 55 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jest to bowiem postępowanie, które w przypadku uporczywego niewykonywania przez organ administracji publicznej obowiązków określonych w art. 54 § 2 tej ustawy może być jedynym sposobem uzyskania przez skarżącego dostępu do sądu w sprawie administracyjnej. Skarżący musi zatem posiadać skuteczny środek do naprawienia ewentualnego błędu sądu, który niezasadnie, z naruszeniem art. 55 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odmówiłby rozpoznania sprawy na podstawie odpisu skargi. Ta funkcja postępowania uregulowanego w art. 55 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wyraźna jego odrębność od postępowania ze skargi na akt organu administracji publicznej albo jego bezczynność, która wyraża się tym, że ma ono doprowadzić do rozpoznania skargi, tak samo jak instytucja uregulowana w art. 55 § 1 tej ustawy, sprawiają, że należy je traktować jako odrębne postępowanie wszczynane na wniosek, czyli postępowanie, które w ogólności jest uregulowane w rozdziale 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (W związku z tym należy na marginesie zauważyć, że złożenie takiego wniosku wywołuje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł, stosownie do § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 221, poz. 2193 ze zm.). Przy takim założeniu do wniosku (żądania) rozpoznania sprawy na podstawie odpisu skargi należy na podstawie art. 64 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stosować odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Odpowiednie zastosowanie znajdzie zatem przepis art. 173 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi m.in., że od postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jego odpowiednie stosowanie sprowadza się zaś do tego, że w tym przypadku skarga kasacyjna służy na postanowienie, które kończy postępowanie nie w sprawie rozumianej jako sprawa wywołana wniesieniem skargi, ale w sprawie wywołanej żądaniem rozpoznania sprawy na podstawie odpisu skargi. Podsumowując dokonaną na potrzeby niniejszej sprawy wykładnię wskazanych przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy powiedzieć, że sąd administracyjny, stwierdziwszy, iż żądanie skarżącego, aby rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi nie może być uwzględnione, gdyż stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze budzi uzasadnione wątpliwości, wydaje postanowienie o oddaleniu wniosku, od którego służy skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyjaśnić też należy, że skarżąca mimo oddalenia jej wniosku o rozpoznanie sprawy na podstawie odpisu skargi może nadal domagać się wymierzenia Burmistrzowi Miasta grzywny z powodu nieprzekazania skargi z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego. Skarżąca może też kontynuować postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności zarządzenia Naczelnika Miasta z 23 maja 1984 r. i następnie w razie niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia wnieść skargę do sądu administracyjnego. W końcu skarżąca może nadal popierać złożone już w organach administracji publicznej podania lub złożyć je ponownie w organie właściwym do ustalenia odszkodowania, przy czym w razie bezczynności organu administracji publicznej skarżąca może złożyć zażalenie na bezczynność do organu administracji publicznej wyższego stopnia i następnie skargę do sądu administracyjnego. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji postanowienia.