II SO/Gd 8/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 26 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na Radę Miasta w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ustanowienia służebności gruntowej na nieruchomości postanawia odmówić Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy Stowarzyszenie przed wniesieniem skargi na uchwałę Rady Miasta wniosło o przyznanie prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż stowarzyszenie jest stowarzyszeniem obywatelskim mającym charakter organizacji pożytku publicznego. Wskazano, iż sprawa dotyczy obiektu muzeum, którego prowadzenie jest celem działalności stowarzyszenia. Majątek stowarzyszenia stanowi budynek muzeum wraz ze zgromadzonymi eksponatami. Środki na utrzymanie obiektu pochodzą z dotacji Urzędu Miasta oraz datków i wpływów za zwiedzanie muzeum. Środki te z trudem wystarczają na bieżące utrzymanie obiektu oraz opłacenie zatrudnionej w muzeum osoby. Stowarzyszenie podało, iż posiada dwa rachunki bankowe, na których łącznie zgromadzone ma środki w wysokości 20.863,83 zł. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przez pojęcie środków należy rozumieć zarówno środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, jak również wartość środków trwałych oraz wysokość kapitału zakładowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dlatego należy przyjąć, że udowodnienia wymaga podjęcie starań o uzyskanie środków finansowych, niezależnie od ich efektu. To na stronie bowiem ciąży obowiązek wykazania (udowodnienia) zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Niewypełnienie tego wymagania, w kontekście przesłanek ustawowych, skutkuje oddaleniem wniosku. Skarżące stowarzyszenie w uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy wskazało, iż występuje w niniejszej sprawie realizując swoje cele statutowe. W takim wypadku, należy mieć na uwadze, że skoro stowarzyszenie chce aktywnie realizować cele statutowe, winno liczyć się ze związaną z tym koniecznością ponoszenia kosztów. W szczególności w sytuacji, gdy powołując się na swoje cele statutowe, zdecydowało się skorzystać z drogi sądowoadministracyjnej, powinno przeznaczyć środki na pokrycie kosztów sądowych. Dodatkowo należy wskazać, że w myśl art. 33 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tj.: Dz. U. z 2001r., Nr 79, poz. 855 ze zm.) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie zatem może m.in. uzyskiwać środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Konieczność ponoszenia kosztów sądowych w przypadku wnoszenia skarg do sądu administracyjnego, również powinna być brana pod uwagę przy ustalaniu wysokości składek. Jeżeli stowarzyszenie nie pobiera od swych członków składek, to nie może przerzucać ciężaru swej działalności na koszt Państwa czyli wszystkich podatników. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (sygn. akt II OZ 1433/06), należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. W powyższym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny doszedł również do wniosku, iż stowarzyszenie o niewielkiej liczbie członków o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności, dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku. Sąd wskazał ponadto, iż Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Ponadto, jak wynika ze statutu stowarzyszenia wnioskodawca może prowadzić działalność gospodarczą z przeznaczeniem zysków na działalność statutową. Niewykorzystanie przewidzianych w statucie stowarzyszenia możliwości pozwalających na zgromadzenie środków finansowych, niezbędnych do prowadzenia statutowej działalności, jest przesłanką do odmowy przyznania prawa pomocy. Skarżące stowarzyszenie, we wniosku o prawo pomocy nie wskazało przeszkód, które uniemożliwiałyby prowadzenie działalności gospodarczej lub pobieranie od członków stowarzyszenia składek członkowskich. Ponadto z podanego stanu rachunków bankowych stowarzyszenia wynika, iż posiada ono środki na opłacenie kosztów postępowania w niniejszej sprawie jak również ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Zatem podstawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w postaci nieposiadania żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania nie występuje. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.