II SO/Gd 8/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Miasta z dnia 28 czerwca 2007r., Nr [...] w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ustanowienia służebności gruntowej na nieruchomości postanawia odmówić Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stowarzyszenie wnioskiem z dnia 25 sierpnia 2007r. zwróciło się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż stowarzyszenie jest stowarzyszeniem obywatelskim mającym charakter organizacji pożytku publicznego. Wskazano, iż sprawa dotyczy obiektu muzeum, którego prowadzenie jest celem działalności stowarzyszenia. Majątek stowarzyszenia stanowi budynek muzeum wraz ze zgromadzonymi eksponatami. Środki na utrzymanie obiektu pochodzą z dotacji Urzędu Miasta oraz datków i wpływów za zwiedzanie muzeum. Środki te z trudem wystarczają na bieżące utrzymanie obiektu oraz opłacenie zatrudnionej w muzeum osoby. Stowarzyszenie wskazało również, iż posiada dwa rachunki bankowe, na których łącznie zgromadzone ma środki w wysokości 20.863,83 zł. Postanowieniem z dnia 26 października 2007r. odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że skarżące stowarzyszenie, we wniosku o prawo pomocy nie wskazało przeszkód, które uniemożliwiałyby prowadzenie działalności gospodarczej lub pobieranie od członków stowarzyszenia składek członkowskich. Ponadto z podanego stanu rachunków bankowych stowarzyszenia wynika, iż posiada ono środki na opłacenie kosztów postępowania w niniejszej sprawie jak również ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Zatem podstawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w postaci nieposiadania żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania nie występuje. W dniu 14 listopada 2007r. stowarzyszenie wniosło sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu ponownie podniesiono argumentację zawartą we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto wskazano, iż stowarzyszenie prowadzi wszelkie działania pozwalające na gromadzenie środków finansowych niezbędnych do prowadzenia działalności statutowej. Podkreślono również, iż ich skarga nie dotyczy praw majątkowych stowarzyszenia, nie dotyczy również ograniczania praw właścicielskich gminy miejskiej. Sprawa dotyczy zasad respektowania prawa miejscowego i realizowania w tym względzie praw właścicielskich. Uwzględniając fakt, że wniesiony sprzeciw nie podlegał odrzuceniu, zgodnie z dyspozycją art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlegała ponownemu rozpatrzeniu przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 2 ustawy przyznanie prawa pomocy osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przez pojęcie środków należy rozumieć zarówno środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, jak również wartość środków trwałych oraz wysokość kapitału zakładowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dlatego należy przyjąć, że udowodnienia wymaga podjęcie starań o uzyskanie środków finansowych, niezależnie od ich efektu. Rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zatem to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Sąd bowiem przyzna prawo pomocy tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 prawo pomocy przyznaje się, osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżące stowarzyszenie w uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy wskazało, iż występuje w niniejszej sprawie realizując swoje cele statutowe. W takim wypadku, należy mieć na uwadze, że skoro stowarzyszenie chce aktywnie realizować cele statutowe, winno liczyć się ze związaną z tym koniecznością ponoszenia kosztów. W szczególności w sytuacji, gdy powołując się na swoje cele statutowe, zdecydowało się skorzystać z drogi sądowoadministracyjnej, powinno przeznaczyć środki na pokrycie kosztów sądowych. Dodatkowo należy wskazać, że w myśl art. 33 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tj.: Dz. U. z 2001r., Nr 79, poz. 855 ze zm.) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie zatem może m.in. uzyskiwać środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Konieczność ponoszenia kosztów sądowych w przypadku wnoszenia skarg do sądu administracyjnego, również powinna być brana pod uwagę przy ustalaniu wysokości składek. Jeżeli stowarzyszenie nie pobiera od swych członków składek, to nie może przerzucać ciężaru swej działalności na koszt Państwa czyli wszystkich podatników. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (sygn. akt II OZ 1433/06), należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Ponadto, jak wynika ze statutu stowarzyszenia wnioskodawca może prowadzić działalność gospodarczą z przeznaczeniem zysków na działalność statutową. Niewykorzystanie przewidzianych w statucie Stowarzyszenia możliwości pozwalających na zgromadzenie środków finansowych, niezbędnych do prowadzenia statutowej działalności, jest przesłanką do odmowy przyznania prawa pomocy. W złożonym sprzeciwie wnioskodawca nie przedstawił nowej argumentacji ani dokumentów, które świadczyłyby o braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.