III SA/Gd 1001/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 września 2018 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w G. z dnia 27 września 2017 r., nr rej. [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: umorzyć postępowanie. Decyzją (nakazem) z dnia 19 stycznia 2017 r., nr [...] Inspektor Pracy na podstawie art. 11 pkt 7 w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 640 ze zm.) nakazał R. Sp. z o.o. w P. G. wypłacić wymienionym w niej pracownikom świadczenie pieniężne tytułem wynagrodzenia za pracę za grudzień 2016 r. Z uwagi na niewykonanie obowiązku wynikającego z ww. ostatecznej decyzji (nakazu) Państwowy Inspektor Pracy skierował do R. Sp. z o.o. w P. G. upomnienie wzywające do dobrowolnego wykonania obowiązku z pouczeniem, że w przeciwnym wypadku zostanie wszczęte na jej koszt postępowanie egzekucyjne. Wobec faktu, że nadal nie został wykonany nałożony obowiązek, Państwowy Inspektor Pracy w dniu 10 lipca 2017 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...]. Tego samego dnia, postanowieniem nr rej. [...] nałożył na zobowiązanego pracodawcę R. Sp. z o.o. w P. G. grzywnę w celu przymuszenia wykonania powyższego nakazu w kwocie 5.000 zł i wezwał do jej uiszczenia w terminie 30 dni od daty doręczenia tego postanowienia, wyznaczając nadto kolejny termin wykonania określonego w tytule wykonawczym obowiązku. Postanowienie to, po rozpatrzeniu zażalenia R. Sp. z o.o. w P. G. zostało utrzymane w mocy postanowieniem Okręgowego Inspektora Pracy w G. z dnia 27 września 2017 r., nr rej. [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie wniosła R. Sp. z o.o. w P. G. domagając się uchylenia nałożonej kary. W uzasadnieniu wskazano (podobnie jak w zażaleniu), że większość roszczeń pracowników jest sporna i aktualnie toczą się sprawy sądowe, które dopiero rozstrzygną czy pracownikom należy wypłacić wynagrodzenie. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w G. wskazał na bezprzedmiotowość skargi, powołując się na okoliczność utraty przez R. Sp. z o.o. statusu pracodawcy. Organ wskazał, że postanowieniem z dnia 28 listopada 2017 r., nr rej. [...] na podstawie art. 59 § 3 i 4 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 oraz 64e § 1 i 2 pkt 2 w zw. z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr rej. [...] z dnia 10 lipca 2017 r. Zgodnie z art. 60 § 1 ustawy umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, tj. skutkuje uchyleniem postanowień o nałożeniu na zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia z dnia 10 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. z 2018 r., poz. 1302 - dalej jako: "p.p.s.a."), stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z przepisem art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Postanowienie o umorzeniu postępowania jest orzeczeniem formalnym, które kończy postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Poza sporem w przedmiotowej sprawie było, że w związku z niewykonaniem obowiązków z zakresu wypłaty świadczeń pieniężnych ze stosunku pracy wynikających z ostatecznej decyzji (nakazu) z dnia 19 stycznia 2017 r., nr [...] Inspektor Pracy wystawił w dniu 10 lipca 2017 r. stosunku do pracodawcy R. Sp. z o.o. w P. G. (dalej w skrócie określana jako - "skarżąca spółka") tytuł wykonawczy nr [...]. W celu przymuszenia do wykonania obowiązków określonych w przedmiotowym tytule wykonawczym, organ w toku postępowania egzekucyjnego nałożył na zobowiązanego postanowieniem z dnia 10 lipca 2017 r., nr [...] grzywnę w celu przymuszenia. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, ww. postanowienie zostało utrzymane w mocy, postanowieniem Okręgowego Inspektora Pracy w G. z dnia 27 września 2017 r., nr rej. [...]. Jak wynika z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi, ostateczną decyzją z dnia 27 października 2017 r., nr [...] Państwowy Inspektor Pracy stwierdził wygaśnięcie ww. decyzji (nakazu) z dnia 19 stycznia 2017r. z uwagi na ustalenie, że zachodzi przesłanka jej bezprzedmiotowości w związku z utratą statusu pracodawcy (vide: decyzja z dnia 27 października 2017 r. wraz z uzasadnieniem w aktach administracyjnych). Następnie, prawomocnym postanowieniem z dnia 28 listopada 2017 r., nr rej. [...] umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr rej. [...] z dnia 10 lipca 2017 r. Postanowieniem tym zostały również umorzone koszty egzekucyjne. Nie może przy tym ujść uwadze, że skarżąca spółka wnosząc skargę w niniejszej sprawie, tj. w dniu 13 listopada 2018 r. (vide: - k. 4 akt sądowych, data stempla pocztowego na kopercie) nie wiedziała, że postępowanie egzekucyjne zostanie umorzone w dniu 28 listopada 2018 r. Należy wskazać, że postępowanie staje się bezprzedmiotowe, gdy w jego toku wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestanie istnieć sprawa sądowo-administracyjna. Z taką zaś sytuacją mamy niewątpliwie do czynienia w niniejszej sprawie. Skoro bowiem organ administracji umorzył postępowanie egzekucyjne, zainicjowane wnioskiem z dnia 30 czerwca 2017 r., nakładające grzywnę na skarżącą spółkę, które było przedmiotem odwołania i dalej zaskarżenia do sądu administracyjnego, to tym samym przestał istnieć przedmiot postępowania, a co z tym idzie postępowanie przed sądem administracyjnym stało się bezprzedmiotowe. Za takim stanowiskiem przemawia treść przepisu art. 60 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej jako - "u.p.e.a."), stanowiący, że umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Jedynie w razie potrzeby organ egzekucyjny wydaje postanowienie dotyczące uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych wskutek umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 60 § 2 u.p.e.a.). I tak, zgodnie z brzmieniem art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Jak wynika z ww. postanowienia z dnia 28 listopada 2018 r. podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego stanowiło stwierdzenie wygaśnięcia decyzji objętej tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 10 lipca 2017 r. Umorzenie postępowania egzekucyjnego, jak wskazano w sentencji postanowienia oraz w jego uzasadnieniu nastąpiło w oparciu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., a zatem z jednej z przyczyny określonych w dyspozycji art. 60 § 1 u.p.e.a. (art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10). Z treści przepisu art. 60 § 1 u.p.e.a. wynika jednoznacznie, że umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyn w nim wskazanych, w tym o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych i przywrócenia w ten sposób stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 grudnia 2017r., w sprawie sygn. akt I GSK 1930/15 - "wynikający z art. 60 § 1 u.p.e.a. skutek umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazujący na przywrócenie stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji, bardziej odpowiada - w zakresie następstw wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, który doprowadził do wadliwego wszczęcia postępowania egzekucyjnego - skutkom ex tunc, a nie ex nunc. Skoro zatem w konsekwencji umorzenia postępowania egzekucyjnego następuje przywrócenie stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji, brak podstaw do twierdzenia, że uchylenie czynności egzekucyjnych w następstwie umorzenia tegoż postępowania wywołuje jedynie skutki na przyszłość (ex nunc). W uzasadnieniu tego wyroku wskazano również, że w doktrynie prawa administracyjnego obowiązuje reguła, że sankcja wzruszalności zastosowana wobec aktu administracyjnego przerywa zdolność do wywołania skutków prawnych od momentu wejścia do obrotu prawnego aktu uchylającego akt wadliwy z zachowaniem skutków prawnych wywołanych (ex nunc), a jedynie sankcja nieważności oznacza pozbawienie mocy skutków prawnych wywołanych przez wadliwy akt administracyjny od samego początku (ex tunc), lecz zasada ta nie może mieć pierwszeństwa przed jednoznaczną normą art. 60 § 1 u.p.e.a., z której wynika, że następstwem uchylenia postanowienia o nadaniu decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności, a tym samym braku wymagalności tej decyzji, jest uchylenie skutków dokonanych w następstwie tegoż postanowienia czynności egzekucyjnych, co z samej istoty takiej normy musi powodować uchylenie również wywołanych tymi czynnościami skutków prawnych (za wyjątkiem nabytych praw osób trzecich). Stąd też następstwem umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 60 § 1 u.p.e.a. jest - z zastrzeżeniem expressis verbis określonych w tym przepisie wyjątków - przywrócenie stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji. Pogląd ten należy w pełni podzielić (zob. również wyroki NSA w sprawach sygn. akt I GSK 264/15 czy sygn. akt II FSK 395/13). Wraz z umorzeniem postępowania egzekucyjnego jednocześnie zostaje umorzona egzekucja administracyjna prowadzona w ramach tego postępowania (por. teza wyroku NSA z dnia 28 maja 2014 r., sygn. II FSK 1607/12). Umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczy całego postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie danego tytułu wykonawczego (art. 15 u.p.e.a.), powodując uchylenie dokonanych w tym postępowaniu czynności egzekucyjnych, w tym grzywny w celu przymuszenia. Do uchylenia czynności egzekucyjnych dochodzi z mocy samego prawa. Istotą bowiem unormowania art. 60 § 1 i 2 u.p.e.a. jest doprowadzenie do uchylenia podejmowanych przez organ egzekucyjny działań zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a umorzył postępowanie. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).