III SA/Gd 101/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Zegan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2009 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Wojewody z dnia 27 października 2008 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych 1. oddala skargę, 2. przyznaje radcy prawnemu J. B. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku) 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), zawierające należny podatek od towarów i usług - tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. W dniu 10 lipca 2008 roku J. J. wystąpił do Urzędu Miejskiego w [...] Wydziału Spraw Obywatelskich o podanie adresu M. K. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że informację o tym należy przesłać do Sądu Okręgowego w [...]. Ewentualnie należy zwrócić się do Okręgowej Izby Radców Prawnych [...]. Pismem z dnia 8 sierpnia 2008 r. Wydział Spraw Obywatelskich UM [...] zwrócił się do M. K. z zapytaniem, czy wyraża zgodę na udostępnienie informacji adresowej. Adresat pisma w dniu 29.08.09r. odmówił wyrażenia zgody na udostępnienie adresu J. J. Decyzją z dnia 3 września 2008 roku Prezydent Miasta [...] powołując się na art. 104 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 44h ust. 2 pkt. 2 i ust. 8 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t .j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), odmówił udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych tj. podania adresu zameldowania M. K.. Organ uzasadnił rozstrzygnięcie tym, że M. K. nie wyraził zgody na udostępnienie swoich danych adresowych. W odwołaniu od decyzji J. J. wniósł o jej uchylenie. W odwołaniu zarzucono, że decyzja jest wadliwa, bowiem wnioskujący przedstawił podstawę prawną żądania podania danych osobowych M. K., tj. – art. 130 kpc, Prezydent Miasta [...] rozpoznał wniosek lakonicznie, zbędne było pytanie M. K. o zdanie, gdyż jest stroną (występuje) w postępowaniu toczącym się przed Sądem Okręgowym [...] Wydziale Cywilnym tego Sądu. Zaskarżoną decyzją z dnia 27 października 2008 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy zacytował art. 44h ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a następnie stwierdził, że co prawda J. J. powoływał się na jakieś postępowanie toczące się przed sądem, ale nie dostarczył żadnych dowodów potwierdzających ten fakt. Ponadto, jak wynika z odnośnych przepisów, dane osobowe mogą być udostępniane innym osobom i podmiotom jeżeli uwiarygodnią one interes faktyczny w uzyskaniu danych i za zgodą osób, których dane dotyczą lub gdy wnioskujący wskaże interes prawny uzasadniający pozyskanie danych. M. K. nie wyraził zgody na udostępnienie swoich danych osobowych J. J., zatem organ I instancji zasadnie odmówił wnioskowi odwołującego się. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. J. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody [...] zarzucając jej naruszenie prawa. Jego zdaniem organ odwoławczy powielił błędne stanowisko organu I instancji, a wnioskodawca udowodnił swój interes w uzyskaniu danych adresowych M. K. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. W piśmie procesowym z dnia 27 maja 2009 roku (data wpływu do sądu) pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego ( przepisów art.7 i 8, art.10 oraz 9 in fine, art.77 § 1) i prawa materialnego ( art.44 h ust.2 pkt.2 oraz art. 44 h ust.2 pkt.4 wg. wersji z daty orzekania); podkreślił, ze pobyt skarżącego w Areszcie Śledczym ogranicza możliwości skarżącego w dochodzeniu do uzyskania potrzebnych informacji. Organy orzekające pominęły, że art.44h ust.2 pkt.2 ustawy o ewidencji umożliwia uzyskanie danych adresowych przez osoby, które wykażą swój interes prawny. Nie można przyjąć, że skarżący takiego interesu nie ma, skoro toczą się z udziałem skarżącego postępowania przed sądem powszechnym. Wniesiono o przeprowadzenie dowodu z akt Sądu Okręgowego [...] o sygn [...] celem ustalenia, czego dotyczą postępowania i wyjaśnienia, czy Sąd Okręgowy [...] nałożył na skarżącego obowiązek dostarczenia danych adresowych M. K., a zatem – czy skarżący miał interes prawny w uzyskaniu danych. Okoliczności te pozostały niewyjaśnione w postępowaniu administracyjnym, zatem decyzja Wojewody [...] jest wadliwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Warunkiem uwzględnienie skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ustalenie przez sąd, że zaskarżona decyzja podjęta została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź – z naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( jak stanowi mogąca mieć zastosowanie część art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa.). W sprawie niniejszej opisane naruszenia prawa nie wystąpiły. Przepisy, mające zastosowanie do udostępniania danych osobowych w tej sprawie to art. 44 h pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 r. (Dz. U. Nr 139 poz. 993 z 2006 r.), który w sposób jednoznaczny określa zasady udostępniania danych ze zbiorów meldunkowych. Przepis zawiera zamknięty katalog osób prawnych i osób fizycznych uprawnionych do udostępnienia im danych osobowych ze zbiorów meldunkowych, zawiera ponadto warunki jakie powinien spełniać uprawniony do uzyskiwania danych. W ustępie 4 pkt 1 art. 44 h zawarto zapis, iż dane osobowe udostępnia się innym osobom i podmiotom (co ma zastosowanie w przypadku skarżącego), jeżeli uwiarygodniają one interes faktyczny w otrzymaniu danych, za zgodą osób których dane dotyczą. Można przyjąć, jak uczyniły to organy, że skarżący uwiarygodnił interes faktyczny w otrzymaniu danych osobowych M. K., lecz na przeszkodzie udostępnienia danych w tym trybie stanęło oświadczenie osoby zainteresowanej, nie wyrażające zgody na podanie adresu J. J. Podstawy do ujawnienia tych danych nie stanowi również – wbrew zarzutom uzupełnienia do skargi – przepis art.44 h ust. 2 pkt.2 ustawy, który stanowi, że dane, o których mowa w ust. 1, mogą być udostępnione: osobom i jednostkom organizacyjnym - jeżeli wykażą w tym interes prawny, bowiem skarżący interesu prawnego w udostępnieniu danych osobowych M. K. nie wykazał. W szczególności o istnieniu interesu prawnego w uzyskaniu danych osobowych innej osoby nie stanowi okoliczność, że toczą się jakieś, bliżej nieokreślone postępowania przed sądem powszechnym, w których, nie wiadomo zresztą w jakiej roli, rzekomo występują – J. J. i M. K. Z akt sprawy wynika, ze właśnie takie niepełne informacje przekazał organowi ewidencyjnemu skarżący, uzasadniając potrzebę uzyskania danych osobowych wskazanej osoby. Nie jest tak, jak tego chce skarżący, że w tym przypadku na organie ewidencyjnym – administratorze danych osobowych, spoczywa obowiązek poszukiwania dowodów na wykazanie interesu prawnego skarżącego. Wręcz odwrotnie – omawiany przepis, w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania przez organ odwoławczy stanowił, jak cytowano w uzupełnieniu do skargi, że dane meldunkowe mogą być udostępnione także innym osobom /.../- jeżeli wykażą w tym interes prawny. Zatem przepis przewiduje, że osoba ubiegająca się o uzyskanie dostępu do tych danych ( udostępnienie) winna wykazać, że ma interes prawny w uzyskaniu danych, podać podstawę prawną i okoliczności uzasadniające żądanie, a organ administrujący – może ( nie musi) żądane dane udostępnić. Jest tak dlatego, że to na administratorze danych spoczywa prawny obowiązek ich ochrony, a udostępnianie danych osobowych jest ściśle regulowane przepisami prawa. Zatem nawet w przypadku legitymowania się interesem prawnym i wyjaśnieniem okoliczności, które uzasadniają żądanie udostępnienia danych organowi udostępniającemu pozostawiona jest swoboda w ich udostępnieniu. Wskazuje na to sformułowanie przepisu: "mogą być udostępnione". W sprawie niniejszej skarżący nie tylko nie wykazał interesu prawnego w uzyskaniu danych adresowych M. K., ale nawet nie uprawdopodobnił, że taka potrzeba istnieje. Pojęcie interesu prawnego zostało wielokrotnie i szczegółowo omówione w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym ( komentarze do kpa i ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i przywoływane tam orzeczenia).Podstawą do legitymowania się interesem prawnym jest przepis prawa materialnego, a nie – okoliczność, że skarżący złożył w sądzie wniosek czy pozew, czy też – że zamierza to zrobić. Podstawą do wykazywania, że dana osoba ma interes prawny w żądaniu udostępnienia danych osobowych innej osoby nie jest również zobowiązanie sądu do uzupełnienia braków formalnych pozwu czy wniosku. Dla lepszego zrozumienia można wskazać, że podstawą wynikającą z przepisów prawa materialnego mogą być, przykładowo, przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nakładające na rodziców obowiązki alimentacyjne względem małoletnich dzieci. W sytuacji zaniedbywania obowiązków alimentacyjnych dzieci mają interes prawny w uzyskaniu danych adresowych rodzica. Na koniec zauważyć należy, że w czasie postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji obowiązywały przepisy rozporządzeń Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dni: 18.11. 2002r. i 30.04.2002 roku określające zarówno wzory formularza wniosku o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych jak i wysokość opłat za te czynności ( odpowiednio: Dz.U.2002.201.1702 i Dz.U.2002.62.564). Zgodnie z odnośnymi przepisami, wniosek należało złożyć na stosownym formularzu uzasadniając żądanie i wskazać: podstawę prawną upoważniającą do otrzymania danych lub uzasadnienie potrzeby żądania ich udostępnienia, informacje o osobie umożliwiające wyszukanie w zbiorze żądanych danych oraz - zakres żądanych danych o osobie wskazanej. Wniosek J. J. z dnia 10.07.2007r. wymogom tym nie odpowiadał. Odnosząc się do zarzutów i wniosków podniesionych w uzupełnieniu do skargi wyjaśnić jeszcze należy, ze z omawianych przepisów dotyczących udostępniania danych osobowych nie wynika, by na organach ewidencyjnych spoczywały inne (dodatkowe) obowiązki w przypadku, gdy o dane zwraca się osoba pozbawiona wolności. Zawarty w piśmie procesowym – uzupełnienie do skargi wniosek o przeprowadzenie dowodu z akt sądu powszechnego nie mógł zostać uwzględniony z powodu braku przesłanek określonych w art. 106 § 3 ppsa. Mając powyższe na uwadze, a w szczególności - wobec nie wykazania przez J. J. w toku postępowania administracyjnego, że ma on interes prawny w uzyskaniu danych adresowych M. K. i nie wyrażenia zgody na udostępnienie swoich danych adresowych przez M. K. Sąd uznał, że podjęte w sprawie decyzje odpowiadają prawu i skargę J. J. oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. O kosztach orzeczono w myśl art. 250 tej ustawy.