III SA/Gd 1027/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. F. działającego jako kurator spadku o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi w przedmiocie wymierzenia grzywny Wójtowi Gminy z powodu niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 39/14 postanawia przyznać wnioskodawcy działającemu jako kurator spadku prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF W. F. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek ww. wskazał, że występuje w sprawie jako kurator spadku (w skład którego wchodzą grunty leśne objęte niniejszym postępowaniem) i nie reprezentuje własnych interesów. Co istotne, osoby będące współwłaścicielami nieruchomości wchodzących w skład spadku, którego jest kuratorem nie żyją od 20 do 60 lat i nie pozostawiły po sobie żadnych innych przedmiotów majątkowych. Wnioskodawca wskazał ponadto, że z tytułu zarządzania spadkiem nie osiąga żadnych dochodów. W tym stanie uznano, co następuje. W świetle art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Powyższa regulacja normatywna oznacza, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadniczo dopuszczalny w każdym stadium postępowania sądowego, aż do zakończenia sprawy prawomocnym orzeczeniem - wyrokiem lub postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie (zob. w tej materii: H. Knysiak – Molczyk. Przyznanie prawa pomocy [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1079). W orzecznictwie sadów administracyjnych wskazuje się ponadto, że przez użyte w ww. przepisie określenie "tok postępowania" należy rozumieć także postępowanie, które zostało zainicjowane przez stronę postępowania po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. W tym sensie za dopuszczalne należy uznać złożenie wniosku o prawo pomocy w celu wzruszenia prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. W takim postępowaniu strona nie powinna być pozbawiona możliwości skorzystania z profesjonalnej pomocy prawnej z urzędu, jeżeli tylko spełnia przesłanki otrzymania takiej pomocy (zob. w tej materii: m.in.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2013 r.; sygn. akt II OZ 49/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Sądy administracyjne powinny brać bowiem pod uwagę, że prawo pomocy ma umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania i w ten sposób stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu gwarantowanej w świetle art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Uwzględniwszy powyższe rozważania oraz treść pism wnioskodawcy, w których wyrażono zamiar zakwestionowania wydanego w sprawie wyroku z dnia 9 kwietnia 2015 r. (vide: k. 115 akt sprawy) referendarz sądowy uznał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy winien podlegać merytorycznemu rozpoznaniu. Zastrzec jednakże należy, że wniosek obejmujący żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podlegał rozpoznaniu wyłącznie w zakresie ustanowienia adwokata albowiem skarżący jako kurator spadku jest ustawowo zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych (vide: art. 239 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Oceniając treść wniosku w zakresie żądania ustanowienia pełnomocnika z urzędu referendarz sądowy uznał, że W.F. działający jako kurator spadku dostatecznie wykazał obecny stan masy spadkowej wyjaśniając m.in., że osoby będące współwłaścicielami nieruchomości wchodzących w skład spadku, którego jest kuratorem nie żyją od 20 do 60 lat i nie pozostawiły po sobie żadnych innych przedmiotów majątkowych. W świetle argumentacji zawartej w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2015 r. (sygn. akt II OZ 336/15) referendarz sądowy nie ma zaś podstaw do oceny zasadności złożonego wniosku wyłącznie przez pryzmat osobistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy będącego kuratorem spadku. W związku z powyższym, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia przyznając wnioskodawcy prawo pomocy przez ustanowienie adwokata z urzędu.