III SA/Gd 1062/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2018 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 24 października 2017 r., nr [...] w przedmiocie nadpłaty z tytułu wniesionych opłat za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo - wychowawczej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 24 października 2017 r., sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 14 czerwca 2017 r. nr [...] który po rozpoznania wniosku I. M., odmówił stwierdzenia nadpłaty opłat za pobyt syna wnioskodawcy w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Z akt sprawy wynikają następujące, istotne okoliczności faktyczne i prawne. Decyzją z dnia 17 czerwca 2015 r. Starosta [...] ustalił od I. M. i A. K. – M. opłatę za pobyt ich syna, K. M., w placówce opiekuńczo-wychowawczej od 1 czerwca 2015 r. do 31 maja 2016 r. w wysokości 2 293 zł miesięcznie. Decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 2 listopada 2016 r., sygn. akt [...]. W dniu 4 stycznia 2017 r. Starosta [...] wydał na wniosek małżonków, decyzję o rozłożeniu na raty płatności ww. opłaty. Płatność została rozłożona na 12 rat. Organ ustalił wysokość i termin płatności poszczególnych rat w sposób następujący: I – 2939, 85 zł do dnia 20 stycznia 2017 r., II – 2400 zł do 20 lutego 2017 r., III – 2400 zł do 20 marca 2017 r., IV – 2400 zł do 20 kwietnia 2014, V – 2400 zł do 20 maja 2017, VI – 2400 zł do 20 czerwca 2017 r. , VII - 2400 zł do 20 lipca 2017 r., VIII – 2400 zł do 20 sierpnia 2017 r. , IX – 2400 zł do 20 września 2017 r., X – 2400 zł do 20 października 2017 r., XI – 2400 zł do 20 listopada 2017 r., XII – 2400 zł do 20 grudnia 2017 r. Wyrokiem z dnia 23 lutego 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 30/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na skutek skargi wniesionej przez małżonków, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 listopada 2016 r., sygn. akt [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ odwoławczy. W konsekwencji wydania powyższego wyroku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 czerwca 2017 r. nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji z 17 czerwca 2015 r. w części ustalającej wysokość opłaty w okresie od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 31 maja 2016 r. na kwotę 2 293 zł miesięcznie i orzekło o ustaleniu wysokości opłaty w okresie od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 31 maja 2016 r. w kwocie 2 332 zł miesięcznie. W pozostałej części - a zatem w zakresie dotyczącym ustalenia wysokości opłaty za okres od 1 czerwca 2015 r. do dnia 31 marca 2016 r. w wysokości 2 293,00 zł.– pierwotna decyzja Starosty [...] z dnia 17 czerwca 2015 r. została utrzymana w mocy. Kolegium wyjaśniło, że było zobowiązane orzec reformatoryjnie, uwzględniając zaistniałą w toku postępowania zmianę stanu prawnego. W dniu wydania decyzji przez organ I instancji wyznaczające wysokość opłaty, średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w placówce, wynosiły bowiem 2293 zł. Jednak w drodze Zarządzenia Starosty [...] Nr [...] z dnia 10 marca 2016 r. od dnia 1 kwietnia 2016 r. średnie miesięczne wydatki na utrzymanie dziecka w placówce ustalono w wysokości 2332 zł Prawidłowo ustalona opłata wynosiła zatem miesięcznie 2293 zł od 1 czerwca 2015 r. do 31 marca 2016 r. oraz 2332 zł od 1 kwietnia 2016 r. do 31 maja 2016 r. tj. łącznie 27 594 zł. Kolejna wydana w sprawie przez Kolegium decyzja także została zakwestionowana przez małżonków w drodze skargi do sądu. Wyrokiem z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 615/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił ww. skargę. Równolegle, w dniu 10 maja 2017 r. I. M. złożył do Starosty [...] żądanie zwrotu nadpłaty opłat z ustawowymi odsetkami za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, powołując się na wyrok tutejszego Sądu z dnia 23 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 30/17. Zdaniem wnioskodawcy wyrok ten uchylił bowiem nie tylko decyzję SKO w Gdańsku z 2 listopada 2016 r., sygn. akt [...], ale także ustalającą opłaty decyzję organu I istnancji z dnia 17 czerwca 2015 r. Decyzją z dnia 14 czerwca 2017 r. nr[...], Starosta [...] odmówił stwierdzania nadpłaty. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 104 k.p.a., art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz.U. 2017 r., poz. 201 z pózn, zm., dalej jako o.p.), art. 60 pkt 7, art. 61 ust. 1 pkt 4 i art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. 2016, poz. 1870 z późn. zm.), w zw. art. 193 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i 6, oraz art. 194 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2017 r., poz. 697 ze zm. ) W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wniesione przez stronę opłaty za pobyt syna w placówce wychowawczej nie stanowiły nadpłaconych, ani też nienależnie zapłaconych opłat. W chwili dokonania świadczenia istniał bowiem tytuł prawny zobowiązujący wnioskodawcę do ich zapłaty tj. decyzja Starosty [...] z dnia 17 czerwca 2015 r. nr [...], która wbrew przekonaniu strony nie została uchylona wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 23 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 30/17. Na skutek tego wyroku zaktualizowała się bowiem jedynie konieczność ponownego rozpoznania odwołania strony od decyzji Starosty [...] z dnia 17 czerwca 2015 r. W dniu 7 lipca 2017 r. I. M. wniósł odwołanie od decyzji Starosty [...] z dnia 14 czerwca 2017 r. nr [...] zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 35 k.p.a. poprzez przewlekłe prowadzenie sprawy, która powinna być załatwiona bez zbędnej zwłoki. Skarżący podkreślił, że po wydanym przez Sąd wyroku z dnia 23 lutego 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 30/17 małżonkowie nie zostali zawiadomieni, że w sprawie dotyczącej wniesionego przez nich odwołania od decyzji z dnia 17 czerwca 2015 r. nadano nowa sygnaturę i pozostając w tej niewiedzy wystąpili po upływie 30 dni o zwrot uiszczonych opłat. Organ I instancji odmówił im zaś zwrotu opłat, nie podejmując żadnych działań w celu zdyscyplinowania SKO do uprzedniego zakończenia postępowania odwoławczego Wydając w takiej sytuacji nową decyzję nr [...], organ I instancji przekroczył w ocenie skarżącego swoje kompetencje. Zaskarżoną decyzją z dnia 24 października 2017 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 14 czerwca 2017 r. nr [...] jako zgodną z prawem. Organ podkreślił w uzasadnieniu, że na mocy ostatecznej decyzji Kolegium z dnia 30 czerwca 2017 r. małżonkowie są solidarnie zobowiązani do poniesienia opłaty za pobyt ich dziecka w pieczy zastępczej w okresie od 1 czerwca 2015 r. do 31 maja 2016 r. w łącznej sumie 27 594 zł. Na poczet zobowiązania z tytułu tej opłaty I. M. dokonał zaś 4 wpłat, odpowiednio w kwotach: 1470 zł w dniu 20 stycznia 2017 r., 1200 zł w dniu 20 lutego 2017 r., 1200 zł w dniu 30 marca 2017 r. i 1200 zł w dniu 20 kwietnia 2017 r., w łącznej sumie 5070 zł. Tym samym zdaniem organu w sprawie nie można mówić o opłacie nadpłaconej (skoro jest ona niższa od należnej), ani też nie można mówić o opłacanie nienależnej – w związku z ustaleniem opłaty ostateczną decyzją pozostającą w obrocie prawnym. I. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 24 października 2017 r., sygn. akt [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 14 czerwca 2017 r. nr [...]. W skardze powtórzone zostały argumenty odwołania dotyczące naruszenia art. 35 § 1 k.p.a, i przewlekłego prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia opłat, co doprowadziło do wydania nowej, niekorzystnej dla wnioskodawców decyzji nr [...]. Dodatkowo skarżący zakwestionował zasadność przyjęcia kwoty 2293 zł za kwotę średnich, miesięcznych kosztów utrzymania małoletniego K. M. przez placówkę wychowawczą. Wskazując, że w roku 2014 r. koszty te wynosiły czterokrotnie mniej. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 15 lutego 2018 r. skarżący złożył pismo będące uzupełnieniem skargi, w którym wnosił nadto o uchylenie decyzji Starosty [...] nr [...] wywodząc, że zaskarżone skargą decyzję stanowią kontynuację ww. decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest bezzasadna. Na wstępie, z uwagi na treść podniesionych w skardze zarzutów, podkreślenia wymaga, że przedmiotowa sprawa nie dotyczy, wbrew przekonaniu strony skarżącej ani samej zasadności ustalenia, ani też kwestii wysokości opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, kwestie te zostały już ostatecznie rozstrzygnięte decyzją Kolegium z dnia 30 czerwca 2017 r. nr[...] , które uchyliło decyzję Starosty [...] z dnia 17 czerwca 2015 r. nr [...] w części ustalającej wysokość opłaty w okresie od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 31 maja 2016 r. na kwotę 2293,00 zł miesięcznie i orzekło o ustaleniu wysokości opłaty w okresie od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 31 maja 2016 r. w kwocie 2332 zł miesięcznie, utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy w pozostałej części. Prawidłowość tej decyzji została zaś potwierdzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 615/17 oddalił skargę małżonków na tą właśnie decyzję. Tym samym podniesione przez skarżącego zarzuty dotyczące wysokości opłat określonych decyzją z dnia z dnia 19 października 2017 r., jak również dotyczącej tej kwestii wnioski zawarte w uzupełnieniu skargi pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy dotyczącej tylko i wyłącznie nadpłaty. Zadaniem Sądu jest zatem rozstrzygnięcie, czy organy miały podstawy do odmówienia skarżącemu zwrotu wpłaconej przez niego w okresie od stycznia 2017 r. do kwietnia 2017 r. na poczet opłat za pobyt dziecka w placówce wychowawczej kwoty 5070 zł, której zwrotu domagał się on wraz z odsetkami. Opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej, o których mowa w art. 193 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2017 r., poz. 697 ze zm. ) należą do kategorii niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, o których mowa w art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. 2016, poz. 1870 z późn. zm.), jako dochody pobierane przez samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw ( pkt 7 ww. przepisu). Z przepisu art. 67 ustawy o finansach publicznych wynika, że do spraw dotyczących należności, o jakich mowa w art. 60 tej ustawy stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa. Stąd organy rozpoznając wniosek skarżącego prawidłowo zastosowały przepisy regulujące instytucję nadpłaty, zawarte w rozdziale 9 działu III Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę: 1. nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku; 2. podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej; 3. zobowiązania zapłaconego przez podatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji o której mowa w art. 30 § 4 Ordynacji podatkowej, określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej; 4. zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności podatkowej lub decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego spadkodawcy określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej. Odpowiednio stosowanie cytowanego przepisu w stosunku do opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oznacza, że o nadpłacie tego rodzaju opłaty można mówić tylko wtedy, gdy kwota opłaty została nadpłacona lub gdy opłata została nienależnie zapłacona. Stwierdzenie nadpłaty wymaga jednocześnie zachowania określonego trybu. Zasadą wyrażoną w art. 74a Ordynacji podatkowej pozostaje bowiem, że na wniosek zainteresowanego to organ podatkowy stwierdza, czy w sprawie wystąpiła nadpłata. Odpowiednio stosując przepisy Ordynacji podatkowej w przedmiotowej sprawie organem właściwym do rozstrzygnięcia wniosku o nadpłatę był zatem organ, który uprzednio na podstawie obowiązujących przepisów ustalił względem rodziców wysokość opłaty za pobyt ich dziecka w pieczy zastępczej tj. Starosta [...] ( vide art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o finansach publicznych). Mając na uwadze treść obowiązujących przepisów oraz opisany wyżej stan faktyczny sprawy, nie budzi wątpliwości Sądu, że uiszczona przez skarżącego w okresie od stycznia 2017 r. do kwietnia 2017 r. suma 5070 zł nie stanowi nadpłaty w rozumieniu Ordynacji podatkowej. Z przyczyn obiektywnych nie może być ona uznana za kwotę wymienioną w art. 72 § 1 pkt 2- 4 Ordynacji podatkowej. Opłata za pobyt dziecka w pieczy zastępczej nie jest bowiem wpłacana, ani pobierana przez płatników, czy inkasentów i nie ma wątpliwości, że opłata ta została uiszczona bezpośrednio przez skarżącego. To skarżący bowiem domaga się jej zwrotu. Przede wszystkim jednak wpłacona tytułem opłaty przez skarżącego suma 5070 zł nie spełnia definicji nadpłaty w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Istota nadpłaty sprowadza się do tego, że osoba zobowiązana uiściła opłaty w sytuacji, gdy nie musiała tego robić (nie istniał taki obowiązek), albo zapłaciła za dużo (kwota uiszczonych opłat przewyższyła kwotę należną). Powstała nadwyżka świadczenia ponad świadczenie obowiązkowe stanowi nadpłatę. Jak wynika z akt sprawy ww. suma 5070 zł została wpłacona w czterech ratach, odpowiednio w kwotach: 1470 zł w dniu 20 stycznia 2017 r., 1200 zł w dniu 20 lutego 2017 r., 1200 zł w dniu 30 marca 2017 r. i 1200 zł w dniu 20 kwietnia 2017 r. Dotyczyła jednak tylko części zaległej należności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej w okresie od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 31 maja 2016r. Sąd za prawidłowe uznaje tym samym stanowisko, że w przedmiotowej sprawie nie można mówić o nadpłaconej opłacie, zapłacona przez skarżącego kwota jest bowiem niższa od opłaty należnej, ustalonej w wysokości 27 594 zł. Nie jest także opłatą nienależną, w związku z ustaleniem opłaty w ww. wysokości ostateczną decyzją Kolegium z dnia 30 czerwca 2017 r. sygn. akt [...] pozostającą w obrocie prawnym w dniu zakończenia postępowania odwoławczego prowadzonego w przedmiocie nadpłaty. Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (vide: art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.