III SA/Gd 11/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie wyrejestrowania pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia 8 maja 2018 r., wydaną na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tj.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1990 ze zm.) – dalej jako: "p.r.d." oraz § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2017 r., poz. 2355 ze zm.) – dalej jako: "rozporządzenie w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów", Starosta odmówił S. S. i B. A. wyrejestrowania samochodu osobowego marki O. o numerze rejestracyjnym [...], VIN: [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 28 marca 2018 r. S. S. działający w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik B. A. wniósł o wyrejestrowanie opisanego wyżej samochodu wskazując, że pojazd ten nie jest użytkowany od 2 lat, a obecnie został pocięty, zniszczony przez współwłaściciela i oddany w częściach na złom. S. S. podał, że nie jest w posiadaniu pozostałości pojazdu, dysponuje natomiast jego dokumentami i ciąży na nim obowiązek opłacania co roku składki OC. Wskazując na treść art. 79 ust. 1 p.r.d. oraz § 21 ust. 1 rozporządzenia w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów organ I instancji wyjaśnił, że pocięcie, zniszczenie i oddanie przedmiotowego pojazdu na złom nie wypełnia przesłanki zawartej w art. 79 ust. 1 pkt 1 i 5 p.r.d. Strony nie udokumentowały bowiem faktu zezłomowania pojazdu stosownym dokumentem, ani nie wskazały miejsca, do którego zniszczony pojazd został przekazany. Przekazanie pojazdu do zakładu zajmującego się skupem złomu, który nie ma uprawnień do prowadzenia stacji demontażu lub prowadzenia punktu zbierania pojazdów nie może wywołać skutków w postaci wyrejestrowania pojazdu na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 1 p.r.d. Warunkiem wyrejestrowania pojazdu na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. jest udokumentowana trwała i zupełna utrata posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności i dołączenie określonych przepisami dokumentów. Samo oświadczenie nie stanowi udokumentowanej utraty pojazdu. W odwołaniu od powyższej decyzji S. S., powołując się na wyrok WSA w Warszawie sygn. akt VII SA/Wa 2465/16 wskazał, że przepis art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. będzie się aktualizować w przypadkach wyjątkowych , obejmujących sytuacje utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności połączonych z unicestwieniem pojazdu poprzez jego zniszczenie w sposób , który nieodwracalnie wiąże się z brakiem możliwości jego powrotu w posiadanie właściciela. Może mieć to miejsce na skutek zniszczenia pojazdu w wyniku zdarzeń związanych z wystąpieniem określonych zjawisk hydrologicznych, atmosferycznych czy działań człowieka. Przedmiotowy pojazd został unicestwiony poprzez jego zniszczenie w sposób, który nieodwracalnie wiąże się z brakiem możliwości jego powrotu w posiadanie skarżącego. Skarżący podejmował próby zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, jednakże odmówiono przyjęcia takiego zgłoszenia. Skarżący ponownie podejmie próbę złożenia zawiadomienia o podejrzeniu przestępstwa, m.in. zniszczenie mienia. Skarżący wskazał ponadto, że wyjaśnienia wymaga, czy to współwłaściciel zniszczył pojazd, czy zaboru pojazdu i jego zniszczenia dokonała osoba trzecia. Decyzją z dnia 29 października 2018 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) w zw. z art. 79 ust. 1 pkt 1 i 5 p.r.d., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium stwierdziło, że demontaż pojazdu przeprowadził jeden z wnioskodawców, który po pocięciu oddał części na złom. Nie przedstawiono jednak zaświadczenia o demontażu pojazdu lub zaświadczenia o przyjęciu niekompletnego pojazdu, o którym mowa w ustawie z dnia 20 stycznia 2005 r., o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 578 ze zm.). Nie można zatem uznać, że działania takie spełniły wymogi stawiane przez art. 79 ust. 1 pkt 1 p.r.d. Przesłanka zawarta w art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. wymaga z kolei, aby utrata posiadania pojazdu nastąpiła bez zmiany w zakresie prawa własności, co oznacza, że właściciel pojazdu traci możliwość korzystania z pojazdu, ale zachowuje przysługujące mu prawo własności. Sprzedaż czy darowizna pociętego pojazdu osobom zajmującym się skupem złomu przenosi na nich prawo własności. Jest w istocie umową cywilną, a nie udokumentowaną utratą posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności. Doszło zatem do zmian w zakresie prawa własności pojazdu, co wyklucza dopuszczalność wyrejestrowania pojazdu na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. W skardze na powyższą decyzję S. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte i niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego i zasadności przesłanek, którymi kierował się organ, niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz niewskazanie w uzasadnieniu przyczyn, dla których utrzymał w mocy odmowę uwzględnienia wniosku o wyrejestrowanie pojazdu , 2. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób godzący w zaufanie do organu przez pominięcie faktu, że w dniu 11 czerwca 2018 r. złożono zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 284 k.k. polegającego na przewłaszczeniu oraz zniszczeniu przedmiotowego samochodu, 3. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 79 ust. 1 pkt 2 i 6 p.r.d. przez brak zastosowania tego przepisu skutkujące utrzymaniem decyzji organu pierwszej instancji w mocy i odmową wyrejestrowania pojazdu . W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że na skutek jego zawiadomienia z dnia 11 czerwca 2018 r. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przywłaszczenia oraz zniszczenia przedmiotowego samochodu osobowego odmówiono wszczęcia dochodzenia, lecz na skutek zażalenia Prokurator Prokuratury Rejonowej postanowieniem z dnia 9 listopada 2018 r. postanowił uchylić postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia i kontynuować dochodzenie. Organy fakt ten pominęły. W świetle art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. w przypadku kradzieży pojazdu, jego wyrejestrowanie może nastąpić wyłącznie na wniosek właściciela, który złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania. Spełnienie tego warunku nakłada na organ administracji obowiązek wyrejestrowania tego pojazdu. Analogicznie do kradzieży należy traktować przywłaszczenie mienia. Ustalenia wymaga, czy to współwłaściciel pojazdu dokonał jego zniszczenia , czy zaboru mienia oraz jego zniszczenia dokonała osoba trzecia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżący ponadto przy piśmie z dnia 15 stycznia 2019 r. przedłożył postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej z dnia 31 grudnia 2018 r. o umorzeniu postępowania wobec braku wykrycia sprawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlegała uwzględnieniu. Przedmiotem niniejszej sprawy było wyrejestrowanie pojazdu, stanowiącego współwłasność skarżącego. Organy obu instancji uznały, że stan faktyczny sprawy nie pozwala na wyrejestrowanie pojazdu na podstawie art. 79 ust.1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, który stanowi, że pojazd podlega wyrejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek jego właściciela, w przypadku udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności. Skarżący kwestionował dokonane przez organy ustalenia, podnosząc - jako jeden z zarzutów skargi - nienależyte i niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego poprzez nieuwzględnienie , że złożył zawiadomienie dotyczące m.in. podejrzenia popełnienia przez współwłaściciela pojazdu przestępstwa zniszczenia przedmiotowego samochodu. Zauważyć należy, że organ odwoławczy nie odniósł się do tego faktu i nie ocenił, czy może on mieć znaczenie dla zasadności wniesionego odwołania, bowiem w aktach administracyjnych sprawy brak jest dokumentów dotyczących zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa i o przebiegu tego postępowania. Stwierdzenia natomiast wymaga, że w odwołaniu, datowanym na dzień 11 czerwca 2018 r., skarżący wskazywał, że zamierza złożyć takie zawiadomienie. Zostało ono sporządzone tego samego dnia. W postanowieniu wydanym przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w sprawie o sygn. akt [...] o umorzeniu dochodzenia w sprawie zaboru w celu przywłaszczenia samochodu osobowego na szkodę skarżącego wskazano m.in., że współwłaściciel pojazdu wystawił go poza teren posesji , zdjął tablice rejestracyjne i przestał się nim interesować. Stwierdzono także, że brak jest dowodów na celowe działanie współwłaściciela zmierzające do zniszczenia samochodu. Postanowienie to dotyczy wobec tego m.in. kwestii utraty przedmiotowego pojazdu przez właścicieli, która to kwestia była również przedmiotom rozważań przez organy, a która doprowadziła je do uznania, że wyrejestrowanie samochodu nie jest możliwe. Jednak w postanowieniu o umorzeniu dochodzenia nie pojawia się kwestia sprzedaży pozostałości pojazdu na złom, która została przyjęta przez organy jako istotna dla rozstrzygnięcia sprawy. Choć postanowienie o umorzeniu dochodzenia nosi datę 31 grudnia 2018 r., czyli datę późniejszą, niż zaskarżona skargą decyzja, kwestia złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa została poruszona w odwołaniu i zawiadomienie takie złożono tego samego dnia, wobec czego jest ono konsekwencją działań skarżącego podjętych w czasie toczącego się postępowania administracyjnego. Tymczasem organ odwoławczy nie zastosował się do jednej z ogólnych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, czyli zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, unormowanej w art. 10 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Od zasady tej organy administracji publicznej mogą odstąpić tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną ( art. 10 § 2 k.p.a.). Niewątpliwie w niniejszej sprawie sytuacja określona art. 10 § 2 k.p.a. nie zachodziła, wobec czego organ odwoławczy naruszył art. 10 § 1 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem nie umożliwił skarżącemu przedłożenia dokumentów z dochodzenia. Zaznaczyć przy tym należy, że sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w zgromadzeniu materiału dowodowego w sprawie i dokonaniu na jego podstawie oceny możliwości wyrejestrowania pojazdu. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy przy ponownym rozpatrzeniu odwołania uzupełni materiał dowodowy o dokumenty z przeprowadzonego dochodzenia i przed wydaniem decyzji umożliwi stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.