III SA/Gd 116/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 12 stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z dnia 13 czerwca 2013 r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego) wskazując, że ww. nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. W ustawowym terminie wnioskodawca wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sprzeciw od ww. postanowienia. We wniesionym sprzeciwie J. J.. zakwestionował odmowę przyznania prawa pomocy wskazując, że: " z treści oświadczenia o moim stanie majątkowym wynika brak możliwości opłacenia przeze mnie kosztów sądowych [...] w całości". Niemożność poniesienia kosztów sądowych potwierdza nadto zaświadczenie wydane przez Areszt Śledczy w W.. Do sprzeciwu wnioskodawca załączył: - kserokopie skarg na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie datowane na 25 lutego oraz 14 maja 2013 r.; - kolejną skargę na przewlekłość przedmiotowego postępowania datowaną na dzień 20 czerwca 2013 r. W sprzeciwie wnioskodawca podał również, że przedkłada aktualne zaświadczenie Aresztu Śledczego w W. obrazujące jego sytuację materialną. Przedmiotowy dokument nie został jednakże załączony do przesłanych do Sądu dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem rozpoznania Sądu jest kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony w tej samej sprawie. W wyniku rozpoznania poprzedniego wniosku, postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 grudnia 2012 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Zażalenie od tego orzeczenia zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2013 r. (sygn. akt II OZ 34/13). Trzeba wskazać, że po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, przy czym rozpoznanie tego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże bowiem nie tylko strony, ale także sąd. Tym samym ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt II OZ 830/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ww. aktu normatywnego. Z uwagi na powyższą regulację obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Biorąc pod uwagę uregulowania zawarte w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd winien zatem w pierwszej kolejności zbadać, czy w okresie po wydaniu ww. postanowienia sytuacja materialna skarżącego uległa zmianie, a jeśli tak, to czy zmiana ta uzasadnia przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Celem ustalenia, czy zaszły jakiekolwiek nowe okoliczności w sprawie, które mogłyby skutkować odmienną oceną sytuacji wnioskodawcy w kontekście jego wniosku o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy skierował do wnioskodawcy zarządzenie z dnia 31 maja 2013 r., w którym wezwał go do przedstawienia: a) oświadczenia czy w okresie ostatnich dziewięciu miesięcy wnioskodawca inicjował jakiekolwiek postępowania w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego (przed sądami powszechnymi i administracyjnymi); jeżeli tak – wnioskodawca winien podać przed jakimi sądami przedmiotowe postępowania się toczyły, jakie zapadły w tych postępowaniach rozstrzygnięcia oraz jakie kwoty pieniężne w następstwie rozpoznania tych spraw zostały wnioskodawcy przyznane i wypłacone; b) oświadczenia czy w okresie ostatnich dziewięciu miesięcy wnosił do sądów powszechnych pozwy o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa (w tym Aresztowi Śledczemu w W.), osobom prawnym lub osobom fizycznym (w tym przeciwko reprezentującym go pełnomocnikom procesowym); w przypadku odpowiedzi twierdzącej zobowiązać wnioskodawcę do wskazania sądów, które rozpatrywały ww. sprawy w podanym okresie, dat i sygnatur wydanych orzeczeń oraz podania informacji o treści zapadłych rozstrzygnięć z uwzględnieniem wysokości kwot zasądzonych oraz ewentualnie wypłaconych na jego rzecz; c) oświadczenia w przedmiocie dat oraz kwot środków pieniężnych przekazanych przez wnioskodawcę osobom fizycznym w ramach darowizn w okresie ostatnich trzech lat. W odpowiedzi na ww. wezwanie wnioskodawca nadesłał pismo (datowane na dzień 6 czerwca 2013 r.), w którym wskazał, że w okresie ostatnich dziewięciu miesięcy nie składał jakichkolwiek pozwów oraz skarg na przewlekłość postępowania sądowego. Równocześnie wnioskodawca oświadczył, że we wskazanym okresie nie otrzymał jakichkolwiek środków pieniężnych. Do nadesłanego pisma wnioskodawca załączył zaświadczenie z dnia 29 maja 2013 r. (podpisane przez Dyrektora Aresztu Śledczego w W.), zgodnie z którym posiada na koncie depozytowym jako akumulację kwotę 1.235,18 zł. Z treści przedmiotowego oświadczenia wynikało ponadto, że wnioskodawca obciążony jest zajęciami komorniczymi w łącznej kwocie 112.869,88 zł. O aktualnym zaświadczeniu wydanym przez administrację Aresztu Śledczego w W. wnioskodawca wspomniał w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2013 r. przy czym dokument ten nie został przez niego przedłożony do akt sprawy. W tym stanie należało uznać, co następuje: Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie powtórzenie argumentacji, jaką zawierał wcześniejszy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie. Nie sposób uznać podnoszonych w nim kwestii (jak np. niepodejmowania zatrudnienia przez wnioskodawcę, oświadczenie, że nie składał w okresie ostatnich 9 miesięcy żadnych pozwów i skarg na przewłokę) za nowe okoliczności, skoro istniały one już podczas rozpoznawania poprzedniego wniosku w niniejszej sprawie. W pewnym zakresie wnioskodawca podał dane, które należało obecnie zweryfikować. Dane te dotyczą stanu zadłużenia i wysokości środków pieniężnych na koncie depozytowym. Zdaniem Sądu zmiana stanu zadłużenia (zajęć komorniczych) czy też wysokości środków pieniężnych na koncie depozytowym (tzw. akumulacji przekazywanej osadzonemu w momencie zwolnienia z jednostki penitencjarnej), które to okoliczności obrazuje zaświadczenie administracji aresztu śledczego nie może być uznana za taką, która automatycznie przesądza o zasadności złożonego wniosku. W realiach rozpatrywanego wniosku ocenie podlega bowiem całokształt sytuacji materialnej wnioskodawcy. Analiza złożonego formularza PPF oraz przedłożonych pism zawierających szereg oświadczeń wnioskodawcy ponownie wykazała, że dane co do sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy są niepełne, a sam wnioskodawca nie usunął wszelkich zaistniałych w tej materii niejasności. I tak: złożony przez niego formularz PPF nie zwiera żadnych informacji o sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Stosownie zaś do treści art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Nadto wnioskodawca nadal podważa swoją wiarygodność składając w dniu 6 czerwca 2013 r. oświadczenie, że nie wnosił w okresie ostatnich 9 miesięcy skarg na przewlekłość postępowania, gdy tymczasem w toku niniejszego postępowania wnioskodawca zainicjował przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowanie w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego, składając stosowne skargi w dniach 27 grudnia 2012 r., 15 lutego 2013 r. i 20 czerwca 2013 r. Z dołączonych do sprzeciwu dokumentów wynika ponadto, że wnioskodawca zarzucił przewlekłość dwóch postępowań prowadzonych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Ww. okoliczności faktyczne w zestawieniu z niewiarygodnymi oświadczeniami przemawiają za uznaniem, że wnioskodawca w sposób selektywny i niepełny stara się przedstawiać swoją sytuację materialną. Wnioskodawca w mnogości prowadzonych postępowań składa bowiem sprzeczne, wykluczające się oświadczenia, które w jego ocenie przemawiać mają za przyznaniem prawa pomocy. Wnioskodawca winien mieć zaś świadomość, że oświadczenie ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy musi być jak najbardziej rzetelne i kompletne (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 164/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych procesu na Skarb Państwa nie ma charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Wydzielona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością wymiaru sprawiedliwości (w tym przypadku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku) jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu. Reasumując należy wskazać, że w kolejnym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca nie umożliwił dokonania rzetelnej i pełnej oceny swojej sytuacji majątkowej. Ponadto należy mieć na uwadze, że po rozpoznaniu poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie miały miejsca jakiekolwiek zdarzenia rzutujące na inną ocenę rozpatrywanego żądania. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Gdańsku na mocy art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił przyznania prawa pomocy, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.