III SA/Gd 116/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 12 stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z dnia 18 grudnia 2013 r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) wskazując, że ww. nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. W ustawowym terminie wnioskodawca wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sprzeciw od ww. postanowienia. We wniesionym sprzeciwie J. J. zakwestionował odmowę przyznania prawa pomocy wskazując, że zawiłość sprawy oraz profesjonalizm strony przeciwnej uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Za takim rozstrzygnięciem przemawiają również warunki osobiste, zdrowotne i majątkowe wnioskodawcy. Do sprzeciwu wnioskodawca załączył: - zaświadczenie wydane przez administrację Aresztu Śledczego w W. w dniu 20 grudnia 2013 r. obrazujące stan środków tytułem akumulacji oraz aktualny stan zadłużenia z tytułu zajęć komorniczych; - skargę na przewlekłość niniejszego postępowania sadowego datowaną na dzień 30 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem rozpoznania Sądu jest kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony w tej samej sprawie. W wyniku rozpoznania poprzedniego wniosku, postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 lipca 2013 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Zażalenie od tego orzeczenia zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2013 r. (sygn. akt II OZ 740/13 – k. 281 – 287 akt sprawy). Trzeba wskazać, że po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, przy czym rozpoznanie tego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże bowiem nie tylko strony, ale także sąd. Tym samym ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt II OZ 830/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z uwagi na powyższą regulację normatywną obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Biorąc pod uwagę uregulowania zawarte w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd winien zatem w pierwszej kolejności zbadać, czy w okresie po wydaniu ww. postanowienia sytuacja materialna skarżącego uległa zmianie, a jeśli tak, to czy zmiana ta uzasadnia przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Celem ustalenia, czy zaszły jakiekolwiek nowe okoliczności w sprawie, które mogłyby skutkować odmienną oceną sytuacji wnioskodawcy w kontekście jego wniosku o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy skierował do wnioskodawcy zarządzenie z dnia 30 października 2013 r., w którym wezwał go do przedstawienia: a) oświadczenia czy w okresie ostatnich czterech miesięcy wnioskodawca inicjował jakiekolwiek postępowania w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego (przed sądami powszechnymi i administracyjnymi); jeżeli tak – wnioskodawca winien był podać przed jakimi sądami przedmiotowe postępowania się toczyły, jakie zapadły w tych postępowaniach rozstrzygnięcia oraz jakie kwoty pieniężne w następstwie rozpoznania ewentualnych skarg zostały wnioskodawcy przyznane i wypłacone; b) oświadczenia czy w okresie ostatnich czterech miesięcy wnosił do sądów powszechnych pozwy o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa (w tym sądom powszechnym, sądom administracyjnym, komornikom sądowym i Aresztowi Śledczemu w W.), osobom prawnym lub osobom fizycznym (w tym przeciwko reprezentującym go pełnomocnikom procesowym ustanowionym z urzędu); w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca winien był wskazać sądy, które rozpatrywały ww. sprawy w podanym okresie oraz daty i sygnatury wydanych orzeczeń. nadto wnioskodawca winien był podać informacje o treści zapadłych rozstrzygnięć z uwzględnieniem wysokości kwot zasądzonych oraz ewentualnie wypłaconych na jego rzecz. W odpowiedzi na ww. wezwanie wnioskodawca nadesłał pismo (datowane na dzień 7 listopada 2013 r.), w którym wskazał, że w okresie ostatnich czterech miesięcy nie składał jakichkolwiek pozwów oraz skarg na przewlekłość postępowania sądowego. Równocześnie wnioskodawca oświadczył, że we wskazanym okresie zmniejszył prowadzenie korespondencji urzędowej. Mając na uwadze ww. okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie powtórzenie argumentacji, jaką zawierał wcześniejszy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie. Nie sposób uznać podnoszonych w nim kwestii (w tym oświadczenia, że nie składał w okresie ostatnich czterech miesięcy żadnych pozwów i skarg na przewłokę) za nowe okoliczności, skoro istniały one już podczas rozpoznawania poprzedniego wniosku w niniejszej sprawie. W pewnym zakresie wnioskodawca podał jednakże dane, które należało obecnie zweryfikować. Dane te dotyczą stanu zadłużenia i wysokości środków pieniężnych na koncie depozytowym. Zdaniem Sądu zmiana stanu zadłużenia (zajęć komorniczych) czy też wysokości środków pieniężnych na koncie depozytowym (tzw. akumulacji przekazywanej osadzonemu w momencie zwolnienia z jednostki penitencjarnej), które to okoliczności obrazuje zaświadczenie administracji aresztu śledczego nie może być uznana za taką, która automatycznie przesądza o zasadności nowego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W realiach rozpatrywanego wniosku ocenie podlega bowiem całokształt sytuacji materialnej wnioskodawcy, a ta – z uwagi na postawę samego wnioskodawcy – nie może być dokonana w sposób kompleksowy. Analiza złożonego formularza PPF oraz przedłożonych pism zawierających szereg oświadczeń wnioskodawcy ponownie wykazała, że dane co do sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy są niepełne, a sam wnioskodawca nie podejmuje współpracy ukierunkowanej na usunięcie wszelkich zaistniałych w tej materii niejasności. I tak: złożony przez niego formularz PPF nie zwiera żadnych informacji o sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Stosownie zaś do treści art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Nadto wnioskodawca nadal podważa swoją wiarygodność składając w dniu 7 listopada 2013 r. oświadczenie, że nie wnosił w okresie ostatnich czterech miesięcy (liczonych wstecz od dnia 30 października 2013 r.) skarg na przewlekłość postępowania, gdy tymczasem w toku niniejszego postępowania wnioskodawca zainicjował przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowanie w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego, składając stosowne skargi w dniach 10 września 2013 r. oraz 30 października 2013 r. Ponadto Sądowi z urzędu znany jest fakt złożenia przez wnioskodawcę w dniu 23 sierpnia 2013 r. skargi na przewlekłość postępowania sądowego sprawie o sygnaturze III SA/Gd 679/12. Ww. okoliczności faktyczne w zestawieniu z niewiarygodnymi oświadczeniami przemawiają za uznaniem, że wnioskodawca w dalszym ciągu w sposób selektywny i niepełny stara się przedstawiać swoją sytuację materialną. Wnioskodawca w mnogości prowadzonych postępowań składa bowiem sprzeczne, wykluczające się oświadczenia, które w jego ocenie przemawiać mają za przyznaniem prawa pomocy. Wnioskodawca winien mieć zaś świadomość, że oświadczenie ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy musi być jak najbardziej rzetelne i kompletne a sam fakt pozbawienia wolności nie przemawia automatycznie za zasadnością złożonego w tej materii wniosku (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 164/13; oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt II OZ 740/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych procesu na Skarb Państwa nie ma charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Wydzielona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością wymiaru sprawiedliwości (w tym przypadku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku) jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu. Reasumując należy wskazać, że w kolejnym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca nie umożliwił dokonania rzetelnej i pełnej oceny swojej sytuacji majątkowej. Takie same okoliczności podawane w kolejnych postępowaniach incydentalnych prowadzonych w tym samym przedmiocie i w tej samej sprawie nie mogą bowiem zakończyć się podjęciem odmiennego rozstrzygnięcia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt II OZ 740/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Gdańsku na mocy art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.