III SA/Gd 134/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 5 stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 5 marca 2012 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu w dniu 16 marca 2012 r., J. J. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez skarżącego oraz załączonym zaświadczeniem Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia 12 marca 2012 r., prowadzi on samodzielne gospodarstwo, nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, nie posiada nieruchomości ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Skarżący przebywa obecnie w areszcie śledczym, posiada w depozycie środki pieniężne w wysokości 730,39 zł, które zostaną mu przekazane w chwili zwolnienia. Przeciwko wnioskodawcy zostały wydane tytuły wykonawcze na łączną kwotę 36 360,33 zł. Podczas osadzenia wnioskodawca nie jest zatrudniony odpłatnie. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., Poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.) W związku z powzięciem wiadomości o wszczynaniu przez wnioskodawcę licznych postępowań cywilnych, zarządzeniem z dnia 21 marca 2012 r. wezwano go do przedłożenia w terminie 14 dni, dodatkowego oświadczenia, czy wnosił do sądu pozwy o zapłatę, bądź odszkodowanie przeciwko osobom fizycznym, Skarbowi Państwa lub innym osobom prawnym. W przypadku odpowiedzi twierdzącej, zobowiązano skarżącego do wskazania sądów, które pozwy te rozpoznały w okresie ostatnich 3 lat, dat i sygnatur wydanych orzeczeń sądowych oraz podania informacji o treści zapadłych rozstrzygnięć (z uwzględnieniem wysokości zasądzonych i wypłaconych na jego rzecz kwot). W odpowiedzi na to wezwanie skarżący, w piśmie procesowym z dnia 29 marca 2012 r. wyjaśnił, że w okresie ostatnich latach nie wnosił jakichkolwiek pozwów i nie uzyskał żadnych dochodów. Tymczasem w innym oświadczeniu z dnia 4 listopada 2011 r., złożonym na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 437/11 wnioskodawca wskazywał, że w ostatnich 6 latach wniósł około 6000 pozwów do sądów na terenie całego kraju, a żadna z tych spraw nie została jeszcze prawomocnie zakończona i uwzględniona. Z tego względu, w ocenie wnioskodawcy wskazanie sygnatur akt jest niemożliwe, zaś sąd powinien oprzeć rozstrzygnięcie na zgromadzonym dotychczas materiale. Biorąc pod uwagę zasadnicze rozbieżności pomiędzy oświadczeniami składanymi przez skarżącego, uznać należało, że nie wywiązał się on z obowiązku przedstawienia dodatkowych danych w trybie art. 255 P.p.s.a., w konsekwencji czego nie było podstaw do uznania przesłanek z art. 246 § 1 P.p.s.a. za uprawdopodobnione. W niniejszej sprawie niewyjaśnione zostały istotne okoliczności mające wpływ na ocenę zasadności wniosku, takie jak liczba, daty oraz sygnatury orzeczeń sądów, które rozpoznawały w okresie ostatnich 3 lat pozwy skarżącego o zapłatę, bądź odszkodowanie przeciwko osobom fizycznym, Skarbowi Państwa lub innym osobom prawnym; jaka była treść zapadłych rozstrzygnięć, w tym wysokość zasądzonych i wypłaconych na jego rzecz kwot. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że w sytuacji, gdy strona uchyla się od przedstawienia rzetelnych informacji, w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją materialną i rodzinną, akcentując przy tym te z nich, które mogłyby świadczyć o jej trudnej sytuacji, to powinna liczyć się z tym, że sąd (referendarz) nie będzie miał podstaw do przyznania jej prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2010 r. sygn. akt II FZ 607/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.