III SA/Gd 147/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Asesor WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi T. N. na postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 30 stycznia 2025 r. nr WSO-III.6234.1.1.2025.EG w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji o zmianie imienia i nazwiska oddala skargę. T. N. N. (dalej: "skarżąca") w dniu 7 listopada 2024 r. złożyła wniosek o uchylenie decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Sopocie (dalej: "Kierownik USC", "organ I instancji") z dnia 30 lipca 2024 r., którą orzeczono zmianę imienia i nazwiska W. J. G. na imię J. oraz nazwisko i nazwisko rodowe J. Skarżąca wskazała, że ww. jest poszukiwany czerwoną notą Interpolu za udział w zorganizowanej grupie przestępczej, handel niebezpiecznymi substancjami, posiadanie mienia pochodzącego z przestępstwa oraz handel ludźmi. Zmiana imienia i nazwiska mogłaby utrudnić identyfikację i uniemożliwić zatrzymanie przez odpowiednie władze. Kierownik USC uznał, że skarżąca nie ma interesu prawnego we wszczęciu postępowania zakończonego decyzją z dnia 30 lipca 2024 r. i postanowieniem z dnia 29 listopada 2024 r., wydanym na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "k.p.a."), odmówił jego wszczęcia. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z art. 9 ustawy o zmianie imion i nazwisk, organ podejmuje działania wyłącznie na wniosek osoby, której zmiana danych dotyczy. Skarżąca wniosła zażalenie, w którym wskazała, że organ skupił się jedynie na wykazaniu, że skarżąca nie ma interesu prawnego zatem nie może być stroną postępowania nadzwyczajnego, pomijając kwestię interesu społecznego. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2025 r. Wojewoda Pomorski (dalej: "Wojewody", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 61a § 1 w zw. z art. 28 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu Wojewoda wyjaśnił, że osoba, która nie spełnia przesłanek z art. 28 k.p.a. nie może być stroną postępowania, jej sytuacja prawna nie jest bowiem bezpośrednio związana z przedmiotem sprawy. Zatem nie ma ona uprawnienia do żądania uchylenia decyzji. W takim przypadku organ, zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., ma obowiązek odmówić wszczęcia postępowania. Jedynie w sytuacji, gdy osoba trzecia wykaże, że decyzja narusza jej konkretny interes prawny, organ może podjąć działania. Za uznaniem skarżącej za stronę postępowania w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 30 lipca 2024 r. nie wystarcza powołanie się na skutki społeczne. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, żądając uchylenia postanowień organów obu instancji ewentualnie uchylenia postanowień organów obu instancji i stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Kierownika USC z dnia 30 lipca 2024 r. Skarżąca zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1/ art. 107 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 61 k.p.a., poprzez nierozpoznanie istoty sprawy oraz pominięcie okoliczności wszczęcia postępowania z urzędu z uwagi na interes społeczny, skupienie się jedynie na braku interesu prawnego skarżącej oraz poprzez błędne uznanie, że "działanie osoby, która nie jest stroną, może być uznane za próbę ingerencji w cudze prawa (...)" w sytuacji, gdy norma wyrażona w art. 61 k.p.a. stwarza możliwość wszczęcia postępowania także z urzędu; 2/ art. 61 k.p.a. w zw. z art. 61a k.p.a. w zw. z art. 9 ustawy o zmianie imienia i nazwiska, poprzez błędne przypisanie skarżącej braku interesu prawnego w sytuacji, gdy jako podstawę wszczęcia postępowania z urzędu skarżąca wskazywała interes społeczny, a nie prawny; 3/ art. 154 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez brak uwzględnienia interesu społecznego, a w konsekwencji brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz ustalenia wszystkich okoliczności sprawy i tym samym rozważenia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli; 4/ art. 61 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie przesłanek skutkujących nieważnością decyzji z urzędu oraz nierozważenie okoliczności, że wykonanie decyzji może wywołać czyn zagrożony karą. Skarżąca zwróciła uwagę, że jako podstawę prawną swojego żądania wskazała art. 154 § 1 k.p.a., który umożliwia usunięcie z obrotu prawnego decyzji ze względu na interes społeczny i słuszny interes strony. Organy nie rozważyły przy tym możliwości ewentualnego stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. Zdaniem skarżącej wykonanie decyzji może wywołać czyn zagrożony karą. Skarżąca we wniosku przedstawiła fakty , które przemawiają za uchyleniem decyzji ostatecznej z dnia 30 lipca 2024 r. - unikanie identyfikacji przez J. J., istnienie wysokiego prawdopodobieństwa kontynuowania przez niego działalności przestępczej na terenie Polski, brak możliwości szybkiego wykrycia osoby poszukiwanej, zwiększone ryzyko przenikania przestępczości do różnych obszarów społecznych i gospodarczych, próby werbowania nowych członków do grupy przestępczej, utrudnianie współpracy międzynarodowej. Wskazała, że utrzymanie w mocy decyzji o zmianie imienia i nazwiska powoduje realne zagrożenie społeczne - zmiana imienia i nazwiska umożliwia ww. kontynuowanie działalności przestępczej. Skarżąca wniosła także o: 1/ zwrócenie się do Prokuratury Okręgowej w G. o przesłanie informacji o toczących się postępowaniach z udziałem W. G. (J. J.) oraz szczegółowego wskazania przedmiotu postępowania, etapu prowadzonego postępowania, w jakim charakterze w/w w nich występuje, ciążących na nim zarzutach. 2/ dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pisma Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 25 lutego 2025 r. na okoliczność kontroli czynności organów ścigania oraz organów administracji publicznej w zakresie podejmowanych działań w stosunku do W. G. (J. J.). W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Skarżąca domagała się uchylenia decyzji, na mocy której innej osobie - osobie pełnoletniej - zmieniono imię i nazwisko. Zasady zmiany imienia lub nazwiska na inne imię lub nazwisko oraz właściwość organów administracji publicznej i tryb postępowania w sprawach zmiany imienia lub nazwiska określa ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska ( tj. Dz.U. z 2021 r. , poz.1988 ). Stanowi ona w art. 9 ust.1 , że zmiana imienia lub nazwiska następuje na wniosek osoby ubiegającej się o zmianę, zwanej dalej "wnioskodawcą". W orzecznictwie sądów administracyjnych i w doktrynie przyjmuje się jednolicie, że wniosek o zmianę nazwiska może złożyć jedynie osoba, której nazwisko ma być zmienione bądź przedstawiciel ustawowy takiej osoby. Tylko taka osoba posiada legitymację do wystąpienia z wnioskiem o zmianę nazwiska ( np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 9 lutego 2011 r. sygn. akt. II OSK 334/10, z 9 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 2441/14). Skarżąca domagała się uchylenia decyzji zmieniającej dane personalne innej osoby, powołując się na art. 154 § 1 i 2 k.p.a. oraz twierdząc, że przemawia za tym interes społeczny. W ocenie Sądu organy słusznie stanęły na stanowisku , że postępowanie takie nie może być wszczęte, bowiem skarżąca nie ma interesu prawnego we wszczęciu postępowania zakończonego decyzją z dnia 30 lipca 2024 r. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Skoro skarżąca nie może być stroną postępowania dotyczącego zmiany imienia i nazwiska innej pełnoletniej osoby, nie może ona też być stroną postępowania w sprawie uchylenia decyzji o zmianie imienia i nazwiska takiej osoby. Zasadnie zatem organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. , a organ odwoławczy postanowienie to utrzymał w mocy. Osoba, która nie spełnia przesłanek z art. 28 k.p.a., nie może być stroną postępowania, bowiem jej sytuacja prawna nie jest bezpośrednio związana z przedmiotem sprawy. Zauważyć należy, że w istocie skarżąca nie twierdzi, że interes prawny w uchyleniu przedmiotowej decyzji posiada, ale uważa, że uchylenie decyzji powinno nastąpić z uwagi na zaistnienie interesu społecznego. Jednak kwestia możliwości uchylenia decyzji z tego względu, że przemawia za tym interes społeczny może być rozważana jedynie w toku wszczętego postępowania, a zatem , skoro na wniosek skarżącej postępowanie o uchylenie przedmiotowej decyzji wszczęte być nie może, organy nie mogły rozważać merytorycznie tej kwestii. Skarżąca w skardze zarzuca ponadto organom, że mimo istnienia interesu społecznego w uchyleniu decyzji z dnia 30 lipca 2024 r. nie wszczęły postępowania o uchylenie tej decyzji z urzędu. Zdaniem Sądu zarzuty związane z brakiem działania organów z urzędu w przedmiotowej sprawie nie mogą być uwzględnione i nie mogą stać się podstawą uchylenia postanowień organów obu instancji. Sąd nie może bowiem dokonać kontroli , czy organy powinny z urzędu wszcząć postępowanie o uchylenie decyzji, na mocy której innej osobie, niż skarżąca, zmieniono imię i nazwisko. Możliwość dokonania takiej kontroli spowodowałoby obejście przepisu art. 28 k.p.a., bowiem wbrew jego treści działanie organów administracji zostałoby ocenione na skutek wniesienia skargi przez osobę, która nie może być stroną postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej zmiany imienia i nazwiska. Nie sposób też zarzucić organom, jak chciałaby tego skarżąca, nieprawidłowego działania z tego powodu, że nie uwzględniły one z urzędu przesłanek skutkujących nieważnością decyzji z dnia 30 lipca 2024 r. Uchylenie decyzji i stwierdzenie jej nieważności to dwie różne instytucje prawa administracyjnego. Skarżąca wnosiła o uchylenie decyzji, wobec czego rozważania organów skoncentrowane były prawidłowo na tej właśnie kwestii. Sąd nie podzielił zatem zarzutów skargi , w tym zarzutów dotyczących nierozpoznania istoty sprawy i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Rzeczą organów obu instancji było w pierwszej kolejności sprawdzenie, czy wniosek o uchylenie decyzji złożyła legitymowana do tego osoba. Skoro nie miało to miejsca, nie było podstaw do dokonywania ustaleń faktycznych i rozpoznawania istoty sprawy. Z uwagi na powyższe nie było też podstaw do uwzględnienia przez Sąd wniosków, sformułowanych w skardze, dotyczących pisma Ministerstwa Sprawiedliwości i informacji z Prokuratury Okręgowej w G. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935), oddalił skargę, jako bezzasadną.