III SA/Gd 150/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: sędzia WSA Alina Dominiak, po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej [...] z dnia 20 stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy naliczenia i wypłaty odsetek od zawieszonej części uposażenia oddala skargę. Skarżący – J. K. w dniu 25 sierpnia 2004 r. wystąpił do Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej [...] o naliczenie i wypłatę należnych odsetek wynikających z opóźnienia wypłaty zawieszonej części wynagrodzenia, to jest od 17 lipca 2004 r. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej [...] decyzją z dnia 30 listopada 2004 r. Nr [...] odmówił J. K. naliczenia i wypłaty odsetek od zawieszonej części uposażenia za okres od 17 kwietnia 2004 r. do 16 lipca 2004 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 23.08.2004 r. wydana została decyzja nr [...], w której polecono wypłatę J. K. zawieszonej części uposażenia za okres od 17.04.2004 r. do 16.07.2004 r. Stwierdził następnie, że z analizy przepisów zawartych w ustawie o Państwowej Straży Pożarnej wynika, że stosunek służbowy strażaków ma charakter administracyjnoprawny, co do którego możliwość stosowania innych przepisów istnieje tylko z ustawy. Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej reguluje w sposób wyczerpujący kwestię dochodzenia przez strażaków roszczeń wynikających ze stosunku służbowego, przewidując dla takich roszczeń drogę administracyjnoprawną przed wyższym przełożonym. Organ podniósł, iż prawa do odsetek od nieterminowo wypłaconego uposażenia nie przewiduje ustawa o Państwowej Straży Pożarnej, ustawa nie zawiera też przepisu odsyłającego w kwestiach w niej nie unormowanych do odpowiedniego stosowania, poprzez art. 300 Kodeksu Pracy - przepisów kodeksu cywilnego. W tej sytuacji brak jest podstaw do uwzględnienia żądania J. K.. W odwołaniu od decyzji J. K. podał, iż jego zdaniem wypłata zawieszonej części uposażenia powinna nastąpić w momencie ustania okresu zawieszenia, to jest 17 lipca 2004 r. i za okres zwłoki w wypłacie zawieszonej części uposażenia powinny być naliczone i wypłacone ustawowe odsetki. Powołał się przy tym na treść art. 481 § 1 kodeksu cywilnego. Wskazał nadto, że administracyjnoprawny charakter stosunku służbowego nie może przesądzać o przysługujących podstawowych prawach każdego, kto wykonuje pracę na rzecz kogoś innego. Charakter ten nie może przede wszystkim pozbawiać prawa strażaka do terminowej wypłaty wynagrodzenia oraz odsetek za opóźnienie w przypadku, gdy terminowości brak. [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej [...] decyzją z dnia 20 stycznia 2005 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 kpa uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zaskarżona decyzja dotyczyła odmowy naliczenia i wypłaty odsetek od zawieszonej części uposażenia J. K., strażakowi PSP, pełniącemu służbę w Komendzie Miejskiej PSP [...]. Decyzja ta została wydana w związku z decyzją z dnia 23.08.2004 r. nr [...] Komendanta Miejskiego PSP [...] w sprawie wypłaty zawieszonej części uposażenia, wobec pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia toczącego się przeciwko niej postępowania dyscyplinarnego. Strona zawieszona była w czynnościach służbowych oraz zawieszono również płatność 50 % należnego jej uposażenia. Zgodnie z przyjętym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego roszczenia o odsetki od należnych, a nie wypłaconych w terminie zobowiązań pieniężnych, których źródłem jest akt administracyjny, należą do spraw cywilnych. W związku z tym Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej [...] w zakresie nienależytego wykonania zobowiązania pieniężnego nie jest organem właściwym do podjęcia rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. Jedyną drogą dochodzenia takich roszczeń jest droga postępowania przed sądem powszechnym. W ocenie organu odwoławczego powoduje to bezprzedmiotowość wszczętego przed organem pierwszej instancji postępowania administracyjnego. Z tych przyczyn należało zaskarżoną decyzję uchylić i umorzyć postępowanie pierwszej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję J. K. podniósł, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu drugiej instancji, zwłaszcza że [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej [...] w tym samym postępowaniu w decyzji z dnia 13 października 2004 r. nr [...] stwierdził, że "rozpoznanie sprawy strażaka o roszczenie pieniężne z tytułu uposażenia należy do właściwości organu administracyjnego, który załatwia sprawę w postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji". [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie , podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko. Skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. ) stanowi, że sprawa może być rozpatrzona w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sąd zawiadomił [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej [...] o wniosku skarżącego o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Organ w terminie określonym w art. 119 cytowanej ustawy nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, wobec czego sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz.1269) sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stwierdzić trzeba, że kwestia dochodzenia przez funkcjonariuszy służb mundurowych odsetek w razie opóźnienia wypłaty należności głównych z tytułu administracyjnoprawnego stosunku służbowego stanowiła źródło rozbieżności w orzecznictwie sądowym. W kwestii tej wypowiadał się także Naczelny Sąd Administracyjny, który w składzie siedmiu sędziów w dniu 5 marca 2001 r., w sprawie OPS 17/00 (ONSA 2001/3/100) podjął następującą uchwałę: "Sprawa o odsetki od dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie przez funkcjonariusza Służby Więziennej zleconych zadań wykraczających poza obowiązki służbowe (art. 104 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej – Dz. U. nr 61, poz. 283 ze zm.) nie jest sprawą administracyjną, której rozpoznanie należy do właściwości organów administracji publicznej." W uzasadnieniu niniejszej uchwały dokonano analizy dotychczasowego orzecznictwa w sprawie dochodzenia odsetek przez funkcjonariuszy służb mundurowych. Jednocześnie NSA wskazał na argumentację zawartą w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r. sygn. SK 12/99 (OTK ZU 2000, nr 5), który orzekł, że art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, rozumiany w ten sposób, iż w zakresie pojęcia "sprawy cywilnej" nie mogą się mieścić roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowi decyzja administracyjna jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd w pełni podziela poglądy wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2001 r. Dla porządku wskazać należy, również cytowane w uzasadnieniu powyższej uchwały, stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 lipca 2000 r .,SK 12/99 , w którym Trybunał wskazał, iż w zakresie pojęcia "sprawa cywilna" mieszczą się także roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowią akty administracyjne, w szczególności – roszczenia o odsetki od należnych, a niewypłaconych w terminie świadczeń. W systemie prawa polskiego ocena należytego wykonania zobowiązania i określenie skutków jego niewykonania bądź nienależytego wykonania stanowi domenę prawa cywilnego. Nadto Trybunał w pełni podzielił ocenę wyrażoną w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 stycznia 1995 r. (W. 14/94, OTK 1995, nr 1, poz. 19), że nieterminowość w wykonaniu świadczenia stanowi w takim wypadku zdarzenie prawne o charakterze cywilnoprawnym i uznał, że przepisy prawa cywilnego uzasadniają w tym wypadku objęcie zakresem "sprawy cywilnej" roszczeń o zapłatę odsetek od świadczenia pieniężnego ustalonego decyzją administracyjną. Przedstawione stanowiska i wywody prowadzą - przy rozpoznaniu sprawy niniejszej- do wniosku, że z faktu, iż ustawa o Państwowej Straży Pożarnej nie zawiera regulacji w kwestii odsetek od nieterminowo wypłacanych należności ze stosunku służbowego, będącego stosunkiem administracyjnoprawnym, wynika, że organ administracji nie jest właściwy do orzekania w tym przedmiocie. Jednocześnie wobec zawarcia w Kodeksie cywilnym ogólnych zasad odpowiedzialności za nieterminowe spełnienie świadczeń pieniężnych nie można w drodze decyzji administracyjnej przesądzać o niedopuszczalności drogi sądowej przed sądem powszechnym. Istotne w tej mierze jest zaprezentowane powyżej stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte zarówno w wyroku z dnia 10.07.2000 r. , jak i w uchwale z dnia 25 stycznia 1995 r. Powyższe oznacza, że brak jest podstawy prawnej do rozpoznania sprawy o odsetki od należności pieniężnych wynikających ze stosunku służby w Straży Pożarnej w drodze decyzji administracyjnej. Wobec tego organy administracji publicznej nie są właściwe do rozpatrywania tego typu spraw. Zgodnie z art. 138 ust. 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy uprawniony jest do wydawania decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję i umorzenia postępowania pierwszej instancji. Przewidziany w tym przepisie wyjątek od zasady związania organu odwoławczego obowiązkiem rozstrzygnięcia sprawy co do istoty należy interpretować ściśle. Jedyną podstawą umorzenia postępowania pierwszej instancji w omawianej sytuacji jest bezprzedmiotowość w rozumieniu art. 105 k.p.a. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie, skoro rozstrzygnięcie sporu w przedmiocie odsetek od należności pieniężnych wynikających ze stosunku służby w Straży Pożarnej podlega jako sprawa cywilna kognicji sądu powszechnego, to postępowanie w sprawie administracyjnej było bezprzedmiotowe. W tej sytuacji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej [...] odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.