III SA/Gd 151/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski Sędzia WSA Elżbieta Kowalik- Grzanka Protokolant Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia 25 lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 28 stycznia 2009 r. nr [...], 2. przyznaje radcy prawnemu B. B. ze Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku) kwotę 442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa złote osiemdziesiąt groszy) zawierającą należny podatek od towarów i usług – tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu oraz kwotę 17 zł (siedemnaście złotych) tytułem zwrotu poniesionych wydatków. J. J. zwrócił się do Prezydenta Miasta o podanie adresu zamieszkania T. C. wskazując, że osoba ta przebywała w Areszcie Śledczym w G.. Wnioskodawca poinformowany został w odpowiedzi o treści przepisów normujących udostępnianie danych osobowych i wezwany do uiszczenia opłaty w wysokości 31 zł za udostępnienie danych dotyczących T. C. z informacją, że przypadku jej nieuiszczenia wniosek pozostanie nie rozpatrzony. Został też wezwany do podania bliższych danych osobowych T. C., np. imion rodziców, daty urodzenia. J. J. wskazał, że do podania adresu T. C. zobowiązał go Sąd Okręgowy w związku z toczącą się sprawą cywilną, wobec czego należy się zwrócić o podanie bliższych danych do tegoż Sądu lub Aresztu Śledczego w G., gdyż on ich nie posiada. Wniósł o zwolnienie od opłaty, bowiem nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi. Prezydent Miasta decyzją z dnia 28 stycznia 2009 r. odmówił wnioskodawcy udostępnienia danych dotyczących zameldowania T. C., z uwagi na to, że mimo wezwania J. J. nie przesłał żadnych dokumentów świadczących o jego interesie prawnym, nie uiścił stosownej opłaty, ani też nie wskazał żadnych bliższych danych dotyczących T.C.. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J. J. Wojewoda, powołując się m.in. na art. 44 h ust. 2 pkt 1 i art. 44 h ust. 9 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, decyzją z dnia 25 lutego 2009r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że interes prawny wnioskodawcy w uzyskaniu danych wynika z wezwania Sądu Okręgowego, natomiast wnioskodawca nie dołączył opłaty, która jest wymagana do uzyskania żądanej informacji, a ustawa nie przewiduje możliwości zwolnienia od takiej opłaty. W tej sytuacji nie było możliwości udzielenia żądanej informacji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję J. J. zarzucił organowi naruszenie art. 44 h ust. 2 pkt 1 i ust. 9 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Stwierdził, że przedstawił dokumenty świadczące o istnieniu interesu prawnego w uzyskaniu danych adresowych. Zarzucił, że przepisy k.p.a. nie stoją na przeszkodzie, by go od żądanych opłat zwolnić. Wyrokiem z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 217/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę J. J. na decyzję Wojewody z dnia 25 lutego 2009 r. w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że przepisy art. 261 § 1 i 2 k.p.a. umożliwiają jedynie zwrot podania w przypadku, gdy po upływie wyznaczonego terminu strona nie uiści wymaganej opłaty, zaś organ rozpoznał sprawę merytorycznie. Sąd zwrócił także uwagę na art. 267 k.p.a., w myśl którego w razie niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę opłat, kosztów i innych należności związanych z tokiem postępowania organ administracji publicznej może ją zwolnić w całości lub części od ponoszenia tych opłat, kosztów i należności. Sąd wskazał, że już organ pierwszej instancji zobowiązywał skarżącego do bliższego zindywidualizowania osoby, której adres miałby być skarżącemu udostępniony. Przepis art. 44 h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że dane ze zbiorów meldunkowych mogą być udostępnione w przypadku wykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego w ich udostępnieniu. Organ uznał, że interes ten istnieje, jednak stwierdzić trzeba, że w tym przypadku należy uznać, że interes ten skarżący ma wobec konkretnej osoby - tegoż T. C., wobec którego wystąpił z powództwem do sądu powszechnego, nie zaś wobec wszystkich osób o takim imieniu i nazwisku, które figurować mogą w zbiorach meldunkowych. Skoro skarżący już przez organ pierwszej instancji był wzywany do podania bliższych danych, pozwalających na zindywidualizowanie osoby, której adres miałby być udostępniony, a skarżący mimo wezwania tego nie uczynił, nie było podstaw do udostępnienia żądanych przez skarżącego danych z powyższego względu. Zatem skargę uznać należało za bezzasadną, bowiem naruszenie art. 44 h ust. 9 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. J., zaskarżając wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993) poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że w ramach badania interesu prawnego ocenie podlega także prawidłowe oznaczenie (indywidualizacja) osoby, której dotyczy wniosek o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych. Wyrokiem z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 248/10 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. NSA stwierdził w uzasadnieniu wyroku, że zgodnie z art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993) dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym - jeżeli wykażą w tym interes prawny. O tym, czy w konkretnej sprawie wnioskodawca ma interes prawny decydują przepisy prawa materialnego. Istotą interesu prawnego jest bowiem jego związek z konkretną normą prawa materialnego. Skarżący J. J. ma interes prawny w uzyskaniu danych ze zbiorów meldunkowych (adresu zameldowania), dotyczących T. C., przeciwko któremu wytoczył powództwo przed Sądem Okręgowym i który to Sąd zobowiązał skarżącego do podania aktualnego adresu zamieszkania pozwanego. Od spełnienia tego wymogu zależy dalsze postępowanie cywilne. Oznacza to jednocześnie, iż J. J. nie ma interesu prawnego w uzyskaniu danych ze zbiorów meldunkowych wszystkich osób o imieniu i nazwisku T. C., czy też osób o tym imieniu i nazwisku, których nie dotyczy pozew wniesiony przez J. J. do Sądu Okręgowego. Zatem w ramach badania interesu prawnego ocenie podlega także prawidłowe oznaczenie (indywidualizacja) osoby, której dotyczy wniosek o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych. To zaś oznacza, że w konkretnych sytuacjach organ może wezwać wnioskodawcę do podania bliższych danych, pozwalających na zindywidualizowanie osoby, której dane ze zbiorów meldunkowych miałby być udostępnione. Skoro zarówno w zbiorze danych stałych mieszkańców jak i w zbiorze danych byłych mieszkańców gromadzone są dane wyszczególnione w art. 44a ust. 2 pkt 1 - 21 ustawy o ewidencji ludności, tym samym podanie tych danych przez wnioskodawcę może służyć do identyfikacji osoby, której dotyczy wniosek. Będą to m.in. takie informacje jak: imiona i nazwiska rodowe rodziców, data i miejsce urodzenia, numer aktu urodzenia i oznaczenie urzędu stanu cywilnego, który ten akt sporządził, numer PESEL, adres i data zameldowania na pobyt stały, poprzednie adresy zameldowania na pobyt stały wraz z określeniem okresu zameldowania. Wnioskodawca może podać tylko takie dane o osobie poszukiwanej, które są mu znane, a zatem w określonych sprawach dane podawane przez wnioskodawcę mogą być innego rodzaju niż dane podane przez wnioskodawców w innych sprawach. Rzeczą organu administracji publicznej jest sprawdzenie, czy podane przez wnioskodawcę dane są dostateczne do odnalezienia w zbiorach poszukiwanej osoby, a tym samym, czy pozwalają na udostępnienie wnioskodawcy żądanych przez niego danych ze zbiorów meldunkowych. Powyższe oznacza, że w konkretnych przypadkach inne dane mogą okazać się wystarczające do zindywidualizowania osoby, której dotyczy wniosek. To zaś oznacza, że każdą sprawę należy rozpatrywać indywidualnie oceniając okoliczności istniejące w konkretnych przypadkach. Przez informacje o osobie umożliwiające wyszukanie w zbiorze żądanych danych, należy rozumieć wszelkie informacje o tej osobie, nawet identyfikujące ją pośrednio (np. pobyt w określonym czasie w konkretnym areszcie śledczym), a nie tylko informacje identyfikujące ją bezpośrednio, jeżeli tylko stwarzają możliwość wyszukania w zbiorze żądanych danych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego błędne było stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie podał bliższych danych T. C. i przedwczesne jest stwierdzenie, iż dane dotychczas wskazane przez skarżącego nie pozwalają na zindywidualizowanie osoby, której adres miałby być udostępniony. NSA wskazał, że jak wynika z akt sprawy J. J. we wniosku o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych skierowanym do organu I instancji podał, że osoba, o której dane się ubiega tj. T. C. przebywa w Areszcie Śledczym na ul. [...]. Także w kolejnym piśmie z dnia 16 stycznia 2009 r. skarżący wskazał, iż T. C. był osadzony w Areszcie Śledczym na ul. [...]. Powyższe okoliczności zostały poza oceną Sądu pierwszej instancji. W tej sytuacji NSA zgodził się ze skarżącym, iż Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że skarżący nie wskazał jakichkolwiek dodatkowych danych T. C. pozwalających zindywidualizować osobę, o której udostępnienie danych wnosił. J. J. podał bowiem, że T. C. przebywa w Areszcie Śledczym na ul. [...]. W takiej sytuacji istniała konieczność rozważenia przez Sąd pierwszej instancji, czy na podstawie informacji podanej przez wnioskodawcę, iż T. C. przebywa/ przebywał w Areszcie Śledczym przy ul. [...] istniała możliwość zidentyfikowania T. C. w zbiorze danych i tym samym udzielenia wnioskodawcy żądanych danych. Wojewódzki Sąd Administracyjny winien też rozważyć, czy i jakie czynności winien podjąć organ w niniejszej sprawie na podstawie informacji podanej przez skarżącego i ocenić, czy działanie organu czyniło zadość ogólnym zasadom postępowania administracyjnego, w tym przepisowi art. 7 k.p.a. Sąd pierwszej instancji nie rozważył w szczególności, czy organy administracji publicznej winny podjąć działania w celu ustalenia w Areszcie Śledczym bliższych danych T. C., a następnie porównania tych danych z danymi zawartymi w zbiorze danych stałych mieszkańców jak i w zbiorze danych byłych mieszkańców. Organy administracji nie wykazały też, aby w posiadanej przez niego ewidencji ludności figurowało kilka osób o imieniu i nazwisku T. C.. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż organy administracji w toku postępowania o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych nie są całkowicie pozbawione możliwości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z zachowaniem reguł wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Z uwagi na powyższe Sąd II instancji podzielił zawarty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut dotyczący naruszenia przez organy art. 7 k.p.a. i nie dostrzeżenia tego uchybienia przez Sąd pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skoro zatem, w myśl oceny prawnej poczynionej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 9 lutego 2011r. sygn. akt II OSK 248/10 organy administracji w toku postępowania o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych nie są całkowicie pozbawione możliwości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z zachowaniem reguł wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zaś w tej sprawie doszło do naruszenia przez te organy art. 7 k.p.a., to rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rozpoznającego sprawę ponownie było uchylenie decyzji obu instancji na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Uznać należy bowiem, że załatwienie wniosku skarżącego o udostępnienie danych z ewidencji ludności wymaga podjęcia przez właściwy organ czynności mających na celu zindywidualizowanie osoby, której dotyczy wniosek – przy wykorzystaniu informacji podanych przez skarżącego. Zaś zaniechanie tych czynności stanowi naruszenie art. 7 k.p.a. mogące mieć wpływ na wynik sprawy. Ponownie zatem rozpoznając sprawę, organ administracji I instancji, uwzględniając pogląd prawny zawarty w wyroku NSA z dnia 9 lutego 2011r. ustali, czy w prowadzonej przez niego ewidencji ludności figuruje więcej niż jedna osoba o nazwisku T. C.. Gdyby tak istotnie było, to rzeczą organu będzie zwrócenie się do Dyrektora Aresztu Śledczego o podanie informacji, czy obecnie lub w przeszłości w ewidencji osadzonych figurowała osoba o nazwisku T. C., a jeśli tak, to o wskazanie danych identyfikujących tę osobę, takich jak data urodzenia lub imiona rodziców. Uzyskane w ten sposób informacje pozwolą organowi I instancji na rozstrzygnięcie wniosku skarżącego, przy uwzględnieniu stanowiska NSA co do kwestii interesu prawnego, przysługującego skarżącemu w żądaniu wydania informacji z ewidencji ludności, co do osoby pozwanej przez skarżącego przed sądem cywilnym. O wynagrodzeniu ustanowionego z urzędu radcy prawnego za czynności podjęte przed sądami administracyjnymi obu instancji orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).