III SA/Gd 152/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór nad pojazdem 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 31 stycznia 2011 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Wnioskiem datowanym na dzień 10 grudnia 2010 r. J, B,, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] J. B. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o zwrot wydatków koniecznych związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór nad samochodem Renault [...] nr rej. [...] za okres od dnia 22 czerwca 2009 r. do dnia 4 września 2010 r. Do wniosku dołączona została dyspozycja usunięcia pojazdu z dnia 6 grudnia 2008 r. Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2011 r. Naczelnik Urzędu, działając na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej w skrócie k.p.a.) w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) oraz art. 11 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r., Nr 152, poz. 1018) przekazał wniosek J.B. Prezydentowi Miasta. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ I instancji wskazał, że w obecnym stanie prawnym realizacja wskazanych we wniosku żądań może nastąpić tylko w trybie przewidzianym w ustawie z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, będącej następstwem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., który uznał, że organami właściwymi do orzekania o przepadku pojazdów są wyłącznie sądy powszechne. Według nowej treści art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym organy skarbowe utraciły bowiem nie tylko prawo do orzekania w kwestii odjęcia własności pojazdu ale wszelkie posiadane uprawnienia w postępowaniach związanych z usunięciem pojazdu z drogi. W nowym stanie prawnym ciężar obowiązków związanych z inicjowaniem stosownego postępowania w tym przedmiocie i wykonania orzeczenia sądu przypisany został staroście. Wykonanie orzeczenia sądu następuje z kolei w trybie i na zasadach określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z uwzględnieniem ustawy – Prawo o ruchu drogowym (art. 130a ust. 10f). W sprawie orzekania o zwrocie koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór wyłączona jest zatem właściwość organów skarbowych. Nadto w sprawie nie ma możliwości zastosowanie przepisów rozporządzenia z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449). Po rozpoznaniu zażalenia J. B. na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 i art. 144 oraz 65 § 1 k.p.a., art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowieniem z dnia 14 marca 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ II instancji wskazał, że w świetle art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 10 lit j) ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, obowiązującym od dnia 4 września 2010 r., starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Nadto, zgodnie z art. 130a ust. 10f ustawy – Prawo o ruchu drogowym starosta zobligowany jest wykonać orzeczenie sądu o przepadku pojazdu w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W w/w ustawie z dnia 22 lipca 2010 r. zawarto nadto przepisy przejściowe obligujące starostę do dokonania określonych czynności. W niniejszej sprawie nie zostało wszczęte postępowanie kończące się decyzją deklaratoryjną o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa samochodu Renault [...] nr rej. [...]. Z dyspozycji usunięcia pojazdu wynika zaś, ze 6 miesięczny termin od usunięcia samochodu upłynął w dniu 6 czerwca 2009 r., tj. przed datą 11 czerwca 2009 r. wskazaną w art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z tym przepisem Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6 – miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. W świetle stanu faktycznego sprawy jak i z uwagi na regulacje normatywne wyłączona jest zatem właściwość organów skarbowych w kwestii orzekania w przedmiocie przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z dozorem oraz wynagrodzenia za dozór pojazdu. Dyrektor Izby Skarbowej podzielił w powyższym zakresie stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zawarte w wyroku z dnia 25 listopada 2010 r. (sygn. akt I SA/Ol 608/10). Nadto organ stwierdził, ze brak jest jednolitej interpretacji przepisów regulujących przedmiotową materię. Nie mniej jednak złożony wniosek winien być rozpatrzony przez Prezydenta Miasta. Stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego jest zatem w pełni zasadne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie J. B. wniósł o uchylenie w/w postanowienia i przekazanie sprawy właściwemu organowi do ponownego rozpoznania. Wydanemu postanowieniu skarżący zarzucił: - naruszenie art. 7, art. 8, art. 65 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu przed 11 czerwca 2009 r. i na dzień 22 czerwca 2009 r. poprzez niesłuszne utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, pominięcie korzystnego dla skarżącego stanowiska zajętego przez organ w postanowieniu z dnia 24 stycznia 2011 r. i błędne przyjęcie, że 6 – miesięczny termin od dnia usunięcia pojazdu upłynął w dniu 6 czerwca 2009 r. podczas gdy termin ten upłynął w rzeczywistości w dniu 22 czerwca 2009 r.; - naruszenie art. 11, art. 12 ust. 1 i 2 i art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych ustaw poprzez ich błędną wykładnię, wyrażającą się w błędnym przyjęciu, iż orzekanie w przedmiocie zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za dozór nie należy do organów skarbowych, a w konsekwencji bezzasadne zastosowanie w/w przepisów w sytuacji, gdy bieg terminu określonego w art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym zakończył się w dniu 22 czerwca 2009 r., a więc w okresie od 11 czerwca 2009 r. do dnia 4 września 2010 r.; - naruszenie art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji bezzasadne przekazanie sprawy do innego organu; - naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a. w zw. z art. 77 i art. 78 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, które to uchybienie miało wpływ na jego treść. W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że wbrew temu co przyjęły organy pojazd został usunięty w dniu 22 grudniu 2008 r. stąd też skarżący domagał się wynagrodzenia za okres od 22 czerwca 2009 r. do 4 września 2010 r. Co istotne, art. 12 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. odnosi się do postępowania w sprawie "przejęcia własności" pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Skarżący - co oczywiste - nie zainicjował zaś postępowanie w w/w przedmiocie. Z kolei żaden z przepisów od art. 10 do art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw nie przyznaje staroście kompetencji do decydowania o tym kto poniesie koszty dozoru. Skoro Skarb Państwa ma ponosić te koszty orzekać o tym powinny statio fisci Skarbu Państwa czyli Naczelnicy Urzędów Skarbowych. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasowe argumentację. Na rozprawie w dniu 9 czerwca 2011 r. J. B. wskazał, że do holowania pojazdu doszło w dniu 6 grudnia 2008 r. zgodnie z dyspozycją nr [...]. Data 22 grudnia 2008 r. którą podał wcześniej została podana omyłkowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlegała uwzględnieniu. W sprawie niniejszej sporne było, jaki organ właściwy jest do rozpoznania wniosku skarżącego o wynagrodzenie za dozór nad pojazdem marki Renault [...] nr rej. [...] za okres od dnia 22 czerwca 2009 r. do dnia 4 września 2010 r. Skarżący wywodził, że właściwym do rozpoznania jego wniosku jest Naczelnik Urzędu Skarbowego, zaś organy obu instancji – że organem takim jest starosta. Wynagrodzenie za dozór pojazdu usuniętego z drogi na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) przyznawane było dozorcy w przypadku, gdy własność samochodu przeszła z dotychczasowego właściciela na rzecz innego podmiotu ( Skarbu Państwa). Art. 130 a ust. 10 tej ustawy stanowił, że pojazd usunięty z drogi i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznawany był za porzucony. Pojazd taki przechodził na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/0 orzekł, że art. 130 a ust. 10 w/w ustawy jest niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu ( publ. OTK-A 2008/5/76, Dz. U. 2008/100/649). Z art. 130 a ust. 10 w/w ustawy w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy –Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 152, poz. 1018) wynika, że starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku na rzecz powiatu pojazdu usuniętego z drogi. W sprawie niniejszej organ odwoławczy skoncentrował się w swych wywodach przede wszystkim na kwestii obecnej procedury przejścia własności pojazdu na rzecz powiatu oraz na tym, że obecnie starosta wydaje decyzję o zapłacie kosztów usuwania, przechowywania pojazdu, które ponosi jego właściciel. Z tych przede wszystkim względów uznał brak kompetencji organów skarbowych do rozpatrzenia wniosku skarżącego, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, że organem takim jest starosta. Organowi odwoławczemu umknęło jednak, że obowiązujące w dniu orzekania przez organ rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. Nr 46, poz. 237 ) stanowi w § 4 ust. 1 pkt 2 , że przepisy działu II rozdziału 6 ustawy dotyczące organu egzekucyjnego stosuje się odpowiednio do starostów, ale tylko w zakresie przechowywania rzeczy znalezionych oraz likwidacji ruchomości, które zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym . W sprawie niniejszej przedmiotowy pojazd nie jest ani rzeczą znalezioną, ani też nie został przejęty na rzecz powiatu na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie natomiast z § 4 ust. 1 pkt 3 przywołanego rozporządzenia przepisy działu II rozdziału 6 ustawy dotyczące organu egzekucyjnego stosuje się odpowiednio do naczelników urzędów skarbowych- w odniesieniu do przechowywania oraz likwidacji ruchomości innych niż określone w pkt 1 i 2 . Wykonywanie dozoru nad pojazdem przez podmiot prowadzący parking polega m.in. na jego przechowywaniu ( art. 102 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , t.j. Dz. U. z 2005, Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Na marginesie jedynie wskazać należy, że wątpliwe jest, by przepis art. 130 a ust.10 h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( t.j. Dz. U. z 2005r., Nr 108, poz .908 ze zm.) , mówiący o wydaniu przez starostę decyzji o poniesieniu przez właściciela pojazdu kosztów m.in. jego usuwania, przechowywania, przywoływany przez organ, mógł mieć zastosowanie wobec osoby będącej dozorcą takiego pojazdu, bowiem decyzja organu administracji nie może nakładać na właściciela pojazdu obowiązku poniesienia tych kosztów na rzecz innej osoby fizycznej lub prawnej (dozorcy rzeczy). Tym samym Sąd podzielił zarzut naruszenie art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji bezzasadne przekazanie sprawy do innego organu. Nie podzielił natomiast zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a. w zw. z art. 77 i art. 78 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, bowiem postępowanie znajdowało się dopiero na etapie wstępnym – ustalania właściwości organów do rozpoznania sprawy i jako takie nie wymagało prowadzenia postępowania dowodowego. Nie mogło zatem dojść do naruszenia przez organy cytowanych wyżej przepisów k.p.a. Nadto, niezasadne jest sformułowane w skardze twierdzenie, że bieg terminu określonego w art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym ( w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 czerwca 2009 r.) zakończył się w dniu 22 czerwca 2009 r., nie zaś 6 czerwca 2009 r., jak twierdziły organy. Na rozprawie w dniu 9 czerwca 2011 r. skarżący oświadczył, że do holowania pojazdu doszło w dniu 6 grudnia 2008 r., zgodnie z wydana w tym dniu dyspozycją usunięcia pojazdu nr [...]. Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uwzględnił skargę, bowiem naruszenie w niniejszej sprawie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 152 p.p.s.a Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.