III SA/Gd 153/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 18 lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 19 maja 2008 r., którego braki formalne zostały usunięte w dniu 4 czerwca 2008 r. T. R. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wnioskodawca podał m.in., że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W rubryce 6 formularza PPF - "stan rodzinny", w której należy wskazać osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym wnioskodawca wpisał natomiast żonę oraz dwóch pełnoletnich synów. Oświadczenie o majątku i dochodach skarżącego wskazuje, że przysługuje mu spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 47,3 m2, ponadto jest właścicielem działki o powierzchni 238 m2, nie posiada natomiast przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro oraz jakichkolwiek zasobów pieniężnych, w tym oszczędności i papierów wartościowych. Syn wnioskodawcy, A. jest właścicielem działki o powierzchni 793 m2. Źródłem dochodu wnioskodawcy jest renta z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 722 zł netto miesięcznie. Skarżący oświadczył we wniosku, iż małżonka uchyliła się od podania danych o wysokości swoich dochodów oraz synów. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej – P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle powołanych uregulowań przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeżeli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W związku z tym, iż oświadczenie strony skarżącej zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 P.p.s.a., zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 9 czerwca 2008 r. doręczonym w dniu 25 czerwca 2008 r., wezwano skarżącego do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: odpisów zeznań podatkowych za 2007 r. złożonych przez niego, jego małżonkę oraz synów a w przypadku ich nieskładania - odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ten rok; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego, jego małżonkę oraz synów rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie; oświadczeń w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na niego, małżonkę lub synów pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości); kopii dokumentów obrazujących miesięczną wysokość kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych). W odpowiedzi na to wezwanie skarżący oświadczył w piśmie procesowym z dnia 2 lipca 2008 r., iż nie posiada rachunków bankowych, maklerskich ani jakichkolwiek pojazdów mechanicznych, zaś żona odmówiła złożenia żądanych dokumentów dotyczących jej oraz synów. Z załączonego odpisu zeznania podatkowego PIT-36 wynika, że 2007 r. skarżący uzyskał dochód z tytułu renty w wysokości 9 030,24 zł oraz stratę z działalności gospodarczej w kwocie 708,46 zł. Wnioskodawca przedłożył ponadto kopie następujących dokumentów: dowodu wpłaty czynszu do spółdzielni mieszkaniowej za kwiecień br. z dnia 7 kwietnia 2008 r. na kwotę 350 zł, faktury za gaz obejmującej okres od 9 lipca 2007 r. do 11 grudnia 2007 r. na kwotę 144,71 zł, dowodu wpłaty należności za energię elektryczną z dnia 27 maja 2008 r. w wysokości 109,97 zł, oraz dowodu wpłaty składki ubezpieczeniowej za II kwartał br. z dnia 22 kwietnia 2008 r. w kwocie 30 zł. Pozostałych dokumentów wskazanych w zarządzeniu z dnia 9 czerwca 2008 r. skarżący nie przedstawił. Zgodnie z art. 252 § 1 P.p.s.a wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa powołanym przepisie, nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący podaje bowiem, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, natomiast w rubryce "stan rodzinny", w której należy wskazać wpisać osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, wpisuje natomiast żonę oraz dwóch pełnoletnich synów. Pomimo wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a. wnioskodawca uchylił się od przedłożenia dokumentów źródłowych obrazujących sytuację materialną małżonki oraz dzieci, z którymi – jak wskazał we wniosku – zamieszkuje. Są to okoliczności szczególnie istotne w tej sprawie, jako że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy. Prawo pomocy nie może być zatem przyznane jednemu z małżonków, jeżeli dochody drugiego małżonka pozwalają na pokrycie kosztów postępowania. Obowiązek niesienia pomocy spoczywa także na innych członkach rodziny. Uwzględniono przy tym, iż przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja organu w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego jednego z synów wnioskodawcy. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej oceny sytuacji finansowej jego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Takie postępowanie wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06 niepubl.), zaś rozbieżności, nieścisłości i luki w oświadczeniach strony nie pozwalają uznać, że udowodniła ona, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2004 r. sygn. akt III SA/Wa 632/04 niepubl.) W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.