III SA/Gd 154/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2013 r. sprawy ze "A" Spółki Akcyjnej na decyzję Wojewody z dnia 16 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 16 stycznia 2013 r. (nr [...]) Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 29 listopada 2012 r. (nr [...]) orzekającą o odmowie udostępnienia na wniosek "A" SA w G. danych osobowych ze zbiorów meldunkowych. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 7 września 2012 r. "A" Spółka Akcyjna w G. (dalej: "spółka", "skarżąca") wystąpiła do Urzędu Miasta w G. o udostępnienie danych dotyczących osób zamieszkujących pod adresem: [...] w G. w okresie od 15 marca 2011 r. do 20 stycznia 2012 r., gdzie uprzednio zamieszkiwała U. P., zmarła w dniu 26 listopada 2000 r. Wniosek uzasadniono zamiarem pozwania osób zameldowanych pod ww. adresem do sądu cywilnego z uwagi na fakt, że po śmierci U. P. w lokalu zużywana była energia elektryczna. Decyzją z dnia 29 listopada 2012 r. (nr [...]) Prezydent Miasta – działając na podstawie art. 44i ust. 5 w zw. z art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm. – dalej zwana "ustawą") - odmówił udostępnienia ze zbiorów meldunkowych danych osobowych dotyczących osób zameldowanych w lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. w okresie od 15 marca 2011 r. do 20 stycznia 2012 r., gdzie uprzednio zamieszkiwała U. P. zmarła w dniu 26 listopada 2000 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że zgodnie z art. 44 h ust. 2 pkt 1 ustawy dane ze zbiorów meldunkowych udostępnia się innym osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Spółka wprawdzie ma interes prawny w uzyskaniu danych osobowych dłużnika ale to ona musi wskazać osobę dłużnika. Przyjęcie, że każdy zameldowany w lokalu, gdy powstało zadłużenie pobierał nielegalnie energię jest niesłuszne. W odwołaniu od ww. decyzji spółka wniosła o jej uchylenie, zarzucając naruszenie art. 7 i art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej zwana "K.p.a."), w związku z art. 44 h ust. 2 pkt 1 ustawy, poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej oraz nienależyte wyjaśnienie okoliczności wskazujących na istnienie interesu prawnego w uzyskaniu danych osobowych. Wojewoda decyzją z dnia 16 stycznia 2013 r. (nr [...]) – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 44h ust. 2 pkt 1 i art. 44i ust. 5 ustawy - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, iż umowa o dostarczanie energii elektrycznej do przedmiotowego lokalu z U. P. z dnia 27 kwietnia 1994 r. została rozwiązana bądź, że wygasła ona z mocy prawa. Nie jest zasadne stanowisko spółki, że po śmierci ww. osoby, w okresie od dnia 15 marca 2011 r. do dnia 20 stycznia 2012 r. osoby zameldowane w lokalu zawarły umowę na dostarczanie energii elektrycznej per facta concludentia. W ocenie organu - stosownie do art. 922 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm. – dalej zwanej "K.c.") w przypadku śmierci odbiorcy, który podpisał umowę z zakładem energetycznym, prawa i obowiązki majątkowe wynikające z tej umowy przechodzą na spadkobierców. Innymi słowy, to spadkobiercy są zobowiązani do uiszczenia opłat za dostarczaną energię elektryczną. Zdaniem organu odwoławczego spółka niesłusznie uznała, że wszystkie osoby zameldowane we wskazanym lokalu miały być zobowiązane do zapłaty za dostarczoną energię elektryczną. Wskazanie zamiaru wystąpienia z powództwem o zapłatę, w sytuacji gdy wskutek obowiązującej umowy zobowiązanymi do zapłaty winni być spadkobiercy zmarłej, nie uzasadnia żądania udostępnienia danych osobowych osób zameldowanych w lokalu. W szczególności spółka nie wykazała, że wszystkie osoby zamieszkujące w tym lokalu są jednocześnie spadkobiercami. W konsekwencji spółka nie wykazała interesu prawnego w uzyskaniu danych osobowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku spółka wniosła o uchylenie powyższej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta. Skarżąca zarzuciła decyzjom wydanym w sprawie: 1/ naruszenie art. 44 h ust. 2 ustawy, w wyniku błędnej interpretacji poprzez przyjęcie, że skarżąca nie posiada interesu prawnego w otrzymaniu danych osób zameldowanych w lokalu; 2/ naruszenie art. 535 w zw. z art. 555 K.c. oraz art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r.- Prawo energetyczne (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 1059), w wyniku błędnego przyjęcia, iż skarżącej nie łączy z osobami zamieszkującymi pod ww. adresem stosunek zobowiązaniowy dający jej legitymację do wystąpienia o udzielenie ich danych z ewidencji ludności; 3/ naruszenie art. 7 i art. 8 K.p.a., w wyniku nieuwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, oraz naruszenia zasady prawdy obiektywnej, poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej, która przyczyniłaby się do należytego wyjaśnienia sprawy i wyjaśnienia okoliczności wykazujących posiadanie przez skarżącą interesu prawnego w uzyskaniu danych, jak również w wyniku naruszenia zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania administracyjnego do władzy publicznej, poprzez utrzymanie w mocy decyzji administracyjnej, której sentencja pozostaje w całkowitej sprzeczności z uprzednimi decyzjami Wójta Gminy wydawanymi w podobnych sprawach. W uzasadnieniu skargi wskazano, że U. P. na mocy umowy o dostarczanie energii elektrycznej zobowiązana była do uiszczania opłat z tytułu poboru energii. Po jej śmierci w lokalu energia elektryczna była nadal pobierana. Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 13 ustawy - Prawo energetyczne, odbiorcą energii elektrycznej jest każdy, kto otrzymuje lub pobiera paliwa lub energię na podstawie umowy z przedsiębiorstwem energetycznym. W ocenie skarżącej na osobach zamieszkujących przedmiotowy lokal po śmierci wyżej wymienionej ciąży obowiązek uiszczenia zaległych należności, które wówczas powstały. Powołując się na wykładnię art. 60 K.c. skarżąca przyjęła, iż oświadczenie woli (zawarcie stosunku zobowiązaniowego na dostawę energii elektrycznej) może przybrać każdą formę, o ile tylko uzewnętrznia ona dostatecznie wolę wywołania skutków prawnych, a więc obok formy ustnej mogą to być jakiekolwiek inne zachowania podmiotu w postaci tzw. czynności konkludentnych. Zatem poprzez sam fakt pobierania energii elektrycznej osoby zamieszkujące przedmiotową nieruchomość wyraziły wolę zawarcia umowy na dostawę energii, w związku z czym są one "odbiorcami" w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy - Prawo energetyczne. W tej sytuacji w ocenie skarżącej nie można zgodzić się ze stanowiskiem prezentowanym przez organy administracji, że samo prawdopodobieństwo, iż osoby, których dane są żądane mogą pobierać energię elektryczną bez ponoszenia stosownych opłat, nie stanowi podstawy do podania ich imion i nazwisk. Ponadto w takiej sprawie wierzyciel (wnioskodawca) powinien wykazać jedynie z jakim powództwem cywilnym chce wystąpić i uwiarygodnić co najmniej stan faktyczny, który daje legitymację do jego wniesienia. Zdaniem skarżącej pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem, czy to z tytułu zawarcia umowy, czy też nawet z tytułu bezumownego zużycia energii powstaje zobowiązaniowy stosunek prawny. Wierzyciel zaś musi uzyskać dostęp do pewnych danych, w których posiadaniu jest jedynie organ władzy publicznej. Podkreśliła, że pojecia interesu prawnego i faktycznego nie muszą się wzajemnie wykluczać. Oczywistym jest, że interes wierzyciela w przymusowej realizacji łączącego go z dłużnikiem stosunku pranego ma charakter interesu prawnego. Zarzuciła również, że organ nie liczył się z jej interesem, a dał ochronę interesom osób zameldowanych w przedmiotowym lokalu, czym naruszył zasadę pogłębiania zaufania do państwa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest niezasadna. W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła o udostępnienie danych osób zameldowanych w lokalu położonym w G. przy ul. [...]. W myśl art. 44h ust. 2 pkt 1 w zw. z ust. 1 ustawy dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych są udostępniane osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Skoro przesłanką udostępnienia danych osobowych jest wykazanie interesu prawnego, to uznać należy, że niezbędne jest przedłożenie przez wnioskodawcę dowodów świadczących o istnieniu interesu prawnego w domaganiu się udostępnienia danych osobowych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lutego 2011 r. (sygn. akt II OSK 180/10; publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) stwierdził, że wykazanie interesu prawnego w żądaniu uzyskania danych osobowych ma polegać na wskazaniu okoliczności, które w świetle przepisów prawa materialnego kreują ten interes prawny, a nie na wskazaniu wprost przepisu. W sytuacji, gdy dany podmiot nie może realizować swoich uprawnień bez udziału osoby, której dane służyłyby jej odnalezieniu, można mówić o istnieniu okoliczności świadczących o istnieniu interesu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 5 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 95/08, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie wyraża przy tym pogląd, że interes prawny może być wywodzony również ze stosunków cywilnoprawnych (por. wyroki NSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 629/97 oraz z dnia 2 lipca 1998 r., sygn. akt IV SA 1306/96, a także uchwałę NSA z dnia 26 listopada 2001, sygn. akt OPK 19/01; por. także poglądy doktryny, np.: J. Zimmermanna – OSP 1997/4/83; tak również m.in. [w:] R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 105, a także A. Matan [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan Postępowanie administracyjne ogólne, C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 281). Stojąc na takim stanowisku należy stwierdzić, że skarżąca składając wniosek o udostępnienie danych winna była wykazać, z jakim powództwem cywilnym chce wystąpić i uwiarygodnić co najmniej stan faktyczny, który daje jej legitymację do jego wniesienia. Analizując pod tym kątem wniosek skarżącej i pisma procesowe składane w toku postępowania przed organami Sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego w uzyskaniu żądanych danych. Żądanie udostępnienia danych ze zbiorów meldunkowych zostało uzasadnione przez skarżącą koniecznością dochodzenia roszczeń w postępowaniu sądowym od osób, mieszkających w przedmiotowym lokalu po śmierci U. P., które uchylają się od zapłaty za zużytą energię elektryczną. Brak uiszczenia zapłaty skarżąca wykazuje m.in. dowodami w postaci kopii faktur VAT mających stanowić potwierdzenie pobierania energii w przedmiotowym lokalu. Przepis art. 5 ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne stanowi, że dostarczanie paliw gazowych lub energii odbywa się, po uprzednim przyłączeniu do sieci, (...) na podstawie umowy sprzedaży (...). W ustawie nie zastrzeżono formy, w jakiej umowa ma być zawarta, zatem forma ta jest dowolna. Tym samym można przyjąć, że w świetle przepisów ustawy - Prawo energetyczne dostawca oraz odbiorcy usług mogą wyrazić wolę zawarcia umowy o dostarczanie energii w dowolnej formie, w tym także przez czynności dorozumiane (per facta concludentia). Skarżąca twierdzi, że łączyła ją umowa z U. P. na dostarczanie energii elektrycznej. Zgodnie z art. 555 K.c. przepisy o sprzedaży rzeczy stosuje się odpowiednio do sprzedaży energii. Art. 535 K.c. stanowi, że przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Skarżąca spełniła świadczenie w postaci dostawy energii, zatem jej interes prawny wynikać może z powołanego wyżej art. 535 K.c. w związku z art. 555 K.c., ustanawiającego roszczenie skarżącej o zapłatę z tytułu dostawy energii. Rozważenia wymagało zatem, czy zamieszkanie danych osób pod przedmiotowym adresem może być uznane za okoliczność, która w świetle przepisów prawa materialnego kreuje interes prawny skarżącej czyli roszczenie o zapłatę z tytułu dostawy energii. Skarżąca wywodzi swe roszczenie z umowy zawartej z nieżyjącą już U. P. Należy jednak mieć na względzie, że wynikające z zawartej umowy ze skarżącą prawo majątkowe nie zostało wyłączone ze spadku po U. P. Do spadku nie należą jedynie "prawa majątkowe, które mają na celu zaspokojenie indywidualnego interesu ekonomicznego lub indywidualnych potrzeb uprawnionego: użytkowanie (art. 266 K.c.), służebność osobista (art. 299 K.c.), prawo do renty przyznanej w razie uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia (art. 444 K.c.) albo ustanowionej w drodze umowy przewidzianej w art. 903 K.c. (argument z art. 905 K.c.), prawo dożywocia (art. 11 K.c.), a także - jeżeli w umowie inaczej nie zastrzeżono - prawo biorącego rzecz do używania w ramach umowy użyczenia" (zob. B. Kordasiewicz (red.), System Prawa Prywatnego, Tom 10, Prawo spadkowe, Wydawnictwo C.H. Beck, Instytut Nauk Prawnych PAN Warszawa 2009, s. 57). Ponadto śmierć jednej ze stron umowy powoduje wygaśnięcie zobowiązania, gdy zobowiązanie ma charakter ściśle osobisty (por. A. Olejniczak (red.), System Prawa Prywatnego, Tom 6, Prawo zobowiązań - część ogólna, Wydawnictwo C.H. Beck, Instytut Nauk Prawnych PAN Warszawa 2009, s. 1072-1073). Zobowiązanie wynikające z umowy dotyczącej dostawy (sprzedaży) energii nie ma charakteru ściśle osobistego, wobec czego nie mogło wygasnąć na skutek śmierci U. P. Zasadnie organ odwoławczy wskazał, że w przypadku śmierci odbiorcy (strony umowy), w jego prawa i obowiązki wchodzą jego spadkobiercy i to na nich przechodzą wszystkie prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, a co za tym idzie także ewentualne zadłużenie z tytułu poboru energii. Wobec powyższego należy przyjąć, że skarżąca ma roszczenie o zapłatę do spadkobierców U. P., a w żadnym wypadku nie wykazała, że osoby zamieszkujące po jej śmierci pod wskazanym adresem są jej spadkobiercami (następcami prawnymi). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a/ p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego tylko wówczas skutkuje uchyleniem decyzji, gdy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie miała miejsca. W sprawie Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c/ p.p.s.a.). W związku powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na mocy art. 151 p.p.s.a.