III SA/Gd 160/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędzia NSA Marek Gorski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2010 r. sprawy ze skarg L. W. i M. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia 9 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej L. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Wnioskiem z dnia 13 sierpnia 2009 r. M. P. zwróciła się do Wójta Gminy o wymeldowanie M. Po. z pobytu stałego w lokalu położonym w M. przy ul. [...] wskazując, że syn wraz z żoną i dzieckiem mieszka w Norwegii. Decyzją z dnia 14 grudnia 2009 r. Wójt Gminy działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej w skrócie k.p.a.) orzekł o odmowie wymeldowania w/w osoby z pobytu stałego. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego jest spełniona gdy opuszczenie lokalu ma charakter dobrowolny i trwały. W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, gdyż lokal położony w M. przy ul. [...] nie przestał być miejscem koncentracji spraw życiowych M. P., który od kwietnia 2005 r. do 24 czerwca 2009 r. zamieszkiwał w wynajmowanym lokalu położonym w miejscowości D. Ustalenia takie organ poczynił w oparciu o zeznania L. W., pisemne wyjaśnienia M. P. oraz oględziny przedmiotowego lokalu przeprowadzone w dniu 20 października 2009 r., w toku których stwierdzono, że w lokalu znajdują się łóżko, telewizor, szafka i aparat telefoniczny M. P. W odwołaniu od w/w decyzji M. P. wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji, względnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania wskazano m.in., że kontrola przeprowadzona w lokalu została dokonana wadliwie, gdyż osoba kontrolująca jest bliską znajomą rodziny M. P. i kontaktowała się z nim poza czynnościami służbowymi. W ocenie odwołującej kontrola została przeprowadzona dopiero 3 miesiące po złożeniu stosownego wniosku o wymeldowanie a sam M. P. przybył do M. na kilka dni przed datą kontroli. Co więcej, o fakcie opuszczenia lokalu świadczy brak rzeczy osobistych w/w chociaż organ z tego faktu wyciągnął odmienne wnioski. Doświadczenie życiowe wskazuje zaś, iż przynajmniej część rzeczy osobistych nie jest zabierana w związku z czasowym wyjazdem. Z kolei z umowy o pracę w/w wynika jednoznacznie, że wykonuje on pracę w Norwegii. Tym samym w sprawie zaszła przesłanka uzasadniająca wymeldowanie M. P. z pobytu stałego. W/w lokal nie stanowi już jego centrum życiowego. Okazjonalne wizyty w lokalu nie mogą być bowiem - co błędnie uczynił organ - poczytane jako przesłanki wskazujące, że M. P. zamieszkuje na stałe w w/w lokalu. Wojewoda decyzją z dnia 9 lutego 2010 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uchylił w całości decyzję Wójta Gminy i orzekł o wymeldowaniu M. P. z pobytu stałego w lokalu nr [...], położonym przy ul. [...] w M. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy odnosząc się do istoty zameldowania wskazał, że nie budzi wątpliwości fakt, że M. P. obecnie nie zamieszkuje w spornym lokalu. Osoba, której dotyczy postępowanie przebywa bowiem w celach zarobkowych w Norwegii a sporny lokal opuściła już wcześniej i to z zupełnie innych powodów. Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję wnieśli L. W. (sprawa III SA/Gd 160/10) oraz M. P. (sprawa III SA/Gd 161/10) kwestionując wydane rozstrzygnięcie i wskazując, że organ II instancji błędnie uznał, że w/w nie przebywa w spornym lokalu. W odpowiedziach na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zarządził połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o w/w sygnaturach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skargi zasługują na uwzględnienie. W świetle zarzutów w nich podniesionych punkt wyjścia do rozważań na temat prawidłowości procedowania przez organy administracji jak i wydanych w toku postępowania aktów administracyjnych stanowić winna wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który w dacie orzekania przez organy administracji stanowił, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Sąd zwraca uwagę, iż instytucje zameldowania oraz wymeldowania z lokalu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i jako takie – nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby. W całej rozciągłości podzielić należy zaś pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05, baza Lex nr 192912), w świetle którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania. Stąd też wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu musi prowadzić do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. W tym świetle podnieść również należy, iż organy administracyjne obu instancji, wydając decyzje w określonej sprawie, winny uwzględniać fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 27 maja 2002 r. orzeczenia o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 w/w ustawy (sygn. akt K 20/01, publ. OTK-A 2002/3/34). Organy administracji nie badają zatem uprawnień danej osoby do przebywania w lokalu. Zgoda właściciela lub jej brak, na wymeldowanie danej osoby również nie ma znaczenia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1999 r., V SA 252/99, baza Lex nr 49952 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2000 r., V SA 1784/99, baza Lex nr 49415) stosowne ustalenia winny się koncentrować jedynie wokół tego, czy dana osoba opuściła lokal i czy opuszczenie to nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. Co istotne, takie ustalenia muszą być dokonane w sposób rzetelny z poszanowaniem reguł wyznaczonych przez kodeks postępowania administracyjnego, przy czym organ administracji zobowiązany jest mieć na względzie zwłaszcza art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Generalnie zadaniem organu administracji publicznej jest bowiem wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wyjaśnienie okoliczności sprawy w sposób przekonywujący. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania, w ocenie Sądu, nie dała podstawy do takiego rozstrzygnięcia. Zauważyć należy, iż o ile w przeszłości M. P. wynajmował z rodziną lokal w innej miejscowości to niewątpliwie w dacie wydawania decyzji umową najmu nie był już związany i nie mieszkał w mieszkaniu w D. Natomiast wyjechał do pracy do Norwegii i część rzeczy, których z sobą nie zabierał znajduje się w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w M., gdzie ma nadal do dyspozycji swój pokój. Organ nie wyjaśnił jaki charakter ma jego pobyt za granicą a zwłaszcza czy jest to wyłącznie cel zarobkowy i jego zamiarem jest powrót do kraju po zakończeniu pracy. Materiał dowodowy zebrany w sprawie nie uprawniał organu odwoławczego do przyjęcia, że zerwał on wszelkie więzi ze spornym lokalem. Sam fakt czasowego wynajęcia innego lokalu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, nie musi stanowić o takim zerwaniu. Zważyć bowiem trzeba, że obecnie skarżący nie wynajmuje żadnego lokalu a rzeczy pozostawione w kraju nie tylko osobiste (np. łóżko) znajdują się w lokalu z którego zaskarżoną decyzją został wymeldowany. Zatem rzeczą organu drugiej instancji jest wyjaśnienie czy po zakończeniu najmu mieszkania w D. a przed wyjazdem do Norwegii w lokalu w M. znajdowało się jego centrum życiowe, jak również ustalenie w przypadku czasowego pobytu za granicą czy aktualnie lokal ten rolę taką spełnia. W ustaleniach tych organ winien również uwzględnić sytuację rodzinną skarżącego. Z zaprezentowanych rozważań wynika, iż materiał dowodowy w sprawie nie był wystarczający do rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Nie można bowiem uznać, że w sprawie mamy do czynienia z definitywnym opuszczeniem lokalu w sposób trwały i dobrowolny. W reasumpcji należało zaskarżone rozstrzygnięcie wyeliminować z obrotu prawnego. Stąd też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 wyroku. Na podstawie art. 152 w/w aktu normatywnego orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania Sąd orzekł mając za podstawę art. 200 w/w ustawy. W dalszym toku postępowania organ winien uwzględnić w/w rozważania koncentrujące się wokół prawidłowości postępowania dowodowego stanowiącego podstawę wydania poprawnego rozstrzygnięcia administracyjnego.