III SA/Gd 160/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 27 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. W dniu 12 lutego 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga M. K. sporządzona w imieniu skarżącej przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego. W następstwie doręczenia pełnomocnikowi skarżącej wezwania do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi, wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W świetle oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z pełnoletnim synem. Dochód rodziny kształtuje wynagrodzenie za pracę w wysokości około 1.400 zł netto otrzymywane przez wnioskodawczynię. M. K. - zgodnie ze złożonym oświadczeniem posiada na rachunku bankowym oszczędności w kwocie 9.000 zł (rubryka nr 7.2.1. formularza PPF). Jednocześnie wnioskodawczyni wskazała, że jest współwłaścicielką dwóch lokali mieszkalnych, którymi nie może rozporządzać. Ponadto wnioskodawczyni wskazała, że posiada zadłużenie "u znajomych" oraz, że "czekają ją wydatki związane z postępowaniem sądowym". W związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, na podstawie art. 255 w zw. z art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 3 marca 2016 r., wezwano pełnomocnika wnioskodawczyni do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów i oświadczeń: a) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez M. K. rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat terminowych, rachunków dewizowych) obrazujących historię (wszystkie wpłaty, wypłaty) i salda (stany) tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; w przypadku, gdy skarżąca w okresie ostatnich trzech miesięcy zlikwidowała posiadane rachunki bankowe należało przedłożyć dokumenty potwierdzające ich zamknięcie; b) oświadczenia czy którekolwiek z mieszkań wskazanych w rubryce 7.1 formularza PPF stanowi przedmiot umowy najmu przynoszącej skarżącej dochód; jeżeli tak skarżąca winna była przedłożyć kopię zawartej umowy oraz dokumenty obrazujące uzyskiwanie dochodów z tytułu wynajmu; c) kopii dokumentu obrazującego aktualną wysokość otrzymywanego przez skarżącą wynagrodzenia; d) kopii dokumentów obrazujących wysokość kosztów utrzymania skarżącej oraz osób pozostających ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym w okresie ostatnich trzech miesięcy (opłaty za lokal, opłaty za wodę, energię elektryczną, gaz, wydatki na lekarstwa i rehabilitację, inne). Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi wnioskodawczyni w dniu 11 marca 2016 r. (dowód: potwierdzenie odbioru – akta sprawy – k. 30) i do dnia wydania niniejszego postanowienia pozostało bez odpowiedzi. W tym stanie uznano, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższa regulacja normatywna determinuje przyjęcie, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Z oczywistych względów pozytywne rozstrzygnięcie w ww. zakresie zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez podmiot wnioskujący udowodnione. Mając na uwadze powyższą regulację jak i ww. okoliczności faktyczne, w tym fakt braku reakcji na wydane zarządzenie w przedmiocie przedstawienia określonych oświadczeń i dokumentów źródłowych stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć bowiem należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy nie prowadzi dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż podmiot ten uchyla się od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń. Jak już bowiem wskazano, wyłączną sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowo określonych przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że w ukierunkowanym na weryfikację danych zawartych w formularzu PPF zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 3 marca 2016 r. wskazano precyzyjnie, jakie okoliczności wymagają jedynie złożenia przez wnioskodawczynię określonego oświadczenia, a jakie przedstawienia dokumentów źródłowych. Z uwagi na fakt, iż na stosowne wezwanie referendarza sądowego wnioskodawczyni w żaden sposób nie odpowiedziała, referendarz nie jest w stanie zweryfikować ogólnych informacji podanych w formularzu PPF. Nie wiadomo m.in., jak wygląda rzeczywista relacja wysokości aktualnych dochodów wnioskodawczyni do comiesięcznych kosztów utrzymania jej samej oraz syna. Nie wiadomo ponadto jaką kwotę oszczędności pieniężnych posiada wnioskodawczyni oraz jaka jest rzeczywista wysokość obciążających wnioskodawczynię zobowiązań. Przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie może mieć z kolei miejsce, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Oznacza to, że rozpoznający wniosek referendarz sądowy nie może sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawczyni i osób pozostających z wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym w jakikolwiek sposób domniemywać. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej i pełnej analizy sytuacji finansowej strony i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r.; sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Istniejące rozbieżności, nieścisłości i luki w oświadczeniach strony nie pozwalają bowiem uznać, że strona udowodniła, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy zgodnie ze złożonym wnioskiem (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2013 r.; sygn. akt II FZ 91/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawczynię zakresie.